«Yevropa Ittifoqi» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
119 maqola
Talabalar boshchiligidagi harakat parlamentda ko‘pchilikni qo‘lga kiritib, Aleksandr Vuchichning 12 yillik hukmronligiga chek qo‘ydi. Yevropa Ittifoqi yetakchilari natijani olqishlab, islohotlarga yordam berishga tayyorlik bildirdi, biroq to‘xtab qolgan Serbiyaning Yevropa Ittifoqiga a’zolik jarayoniga yangi turtki berilishi istiqboli noaniq qolmoqda.
Aziz KarimovKanada va Yevropa Ittifoqi rahbarlari Monrealda ikki kunlik sammitda uchrashib, mudofaa, sun’iy intellekt va tanqidiy minerallar sohasida ittifoqni chuqurlashtirishni muhokama qilmoqda. Kanadaga Yevropa Ittifoqining «assotsiatsiyalangan a’zo» maqomi berilishi mumkinligi muhokama qilinmoqda; bu g‘oyani Donald Tramp tanqid qilgan. Har ikki tomonda ham yaqinlashishga qarshi kuchlar bor.
Aziz KarimovKipr jurnalisti Aleks Xristoforu ovoz berish natijalari e’lon qilinishidan oldin Serbiyadagi parlament saylovi YI uchun «yangi sinov» bo‘lishini aytgan edi. Dastlabki baholarga ko‘ra, «Talabalar ro‘yxati» 250 o‘rindan 135–140 tasini oladi, Aleksandr Vuchich mag‘lubiyatni tan oldi. Yakuniy natijalar e’lon qilinmagan.
Otabek YusupovRFPI raisi va Rossiya prezidentining maxsus vakili Kirill Dmitriyev X ijtimoiy tarmog‘ida Yevropa amaldorlarini migratsiya, energetika va «urush qo‘zg‘atish» masalalari bo‘yicha javobgarlikdan qochishda aybladi. Bundan oldin u Yevropaning Rossiya energiya resurslarini sotib olishi muqarrarligi va ayrim Yevropa mamlakatlari pozitsiyasiga qaramay Rossiya–AQSh hamkorligining rivojlanishi haqida gapirgan edi.
Otabek YusupovRF prezidenti Vladimir Putin «Vesti» axborot agentligi jurnalisti Pavel Zarubinga bergan intervyusida Rossiya Yevropaga neft, gaz, ko‘mir va uran xomashyosini yetkazib berishni hech qachon taqiqlamaganini, sotib olishdan voz kechish tashabbusi esa Yevropa davlatlarining o‘zidan chiqqanini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Yevropa ittifoqi qolgan yetkazib berishlardan to‘liq voz kechish rejalari ustida ishlashda davom etmoqda. Bungacha Putin hukumatga eksportni boshqa bozorlarga yo‘naltirishni baholash topshirig‘ini bergan edi.
Aziz KarimovUkrainada endigina tiklangan Starlinkning to‘satdan sekinlashuvi Kiyevning Ilon Mask tarmog‘iga bog‘liqligini fosh etdi. Mask xizmatdan dron zarbalari uchun foydalanish xizmat shartlarini buzadi, dedi. Muqobillar — Eutelsat/OneWeb, Govsatcom, kelgusidagi Iris² hamda Nokia va ICEYE loyihalari — hozircha tezlik va qamrov bo‘yicha orqada qolmoqda. Ukrainada Starlinkning to‘satdan sekinlashishi, xizmat endigina tiklanganidan keyin, Kiyevning Elon Musk tarmog‘iga bog‘liqligini yuzaga chiqardi. Musk xizmatdan dron zarbalari uchun foydalanish xizmat shartlarini buzishini aytdi. Muqobil variantlar — Eutelsat/OneWeb, Govsatcom, kelgusi Iris² va Nokia hamda ICEYE loyihalari — hozircha tezlik va qamrov bo‘yicha orqada qolmoqda.
Aziz KarimovBuyuk Britaniya bosh vaziri Endi Bernem YI bilan erkin harakatlanishni qayta tiklash haqida «ochiq muhokamaga» tayyor ekanini, breksitdan keyin migratsiya xususiyati o‘zgarganini aytgan. U yevrozonaga va Shengenga kirishni istisno qilgan. Muxolifat vakillari bayonotni tanqid qilgan, asosiy qarorlar ehtimol 2029-yildan erta bo‘lmagan umumiy saylovlarni kutadi. Buyuk Britaniya bosh vaziri Endi Bernham Yevropa Ittifoqi bilan erkin harakatlanishni qaytarish masalasida «ochiq muhokamaga tayyor» ekanini bildirib, breksitdan keyin migratsiya xarakteri o‘zgarganini qayd etdi. U yevrozonaga va Shengen hududiga kirishni istisno qildi. Muxolifat bu bayonotni tanqid qildi; asosiy qarorlar ehtimol 2029-yildan erta bo‘lmagan umumiy saylovlargacha kutib turadi.
Aziz KarimovEyndxoven texnologiya universiteti professori Maarten Steinbuchning fikricha, besh o‘rinli ilk elektr samolyotlar 2032-yilga kelib paydo bo‘ladi, 80–90 o‘rinli laynerlar esa 2040-yilga yaqin ko‘rinadi. Gollandiyalik Elysian Aircraft startapi allaqachon 90 yo‘lovchiga mo‘ljallangan va 1000 km gacha masofaga uchovchi batareyali yo‘lovchi samolyotni yaratmoqda. Ekspert Yevropa Komissiyasini sertifikatlashtirishni tezlashtirishga va aviatsiya parkini elektrlashtirish bo‘yicha qonuniy talablarni joriy etishga chaqiradi. Eyndxoven texnologiya universiteti professori Maarten Steinbuch fikriga ko‘ra, birinchi 5 o‘rinli elektr samolyotlar 2032-yilga kelib paydo bo‘ladi, 80–90 o‘rinli laynerlar esa 2040-yilga yaqin yaratiladi. Niderlandiyalik Elysian Aircraft startapi allaqachon 90 yo‘lovchiga mo‘ljallangan va 1000 km gacha ucha oladigan batareyali yo‘lovchi samolyotini qurmoqda. Ekspert Yevrokomissiyani sertifikatlashtirishni tezlashtirishga va aviatsiya parkini elektrlashtirish bo‘yicha qonuniy talablarni joriy etishga chaqiradi.
Aziz KarimovSharqiy Liviya parlamenti ilgari bu mamlakat qismi rad etib kelgan Turkiya–Liviya dengiz koridori shartnomasini yagona ovoz bilan tasdiqladi. Gretsiya va Yevropa Ittifoqi memorandum uchinchi davlatlarning suveren huquqlarini buzishini ta’kidlab, uni «kuchi yo‘q» hujjat deb atadi. Shartnoma yirik gaz zaxiralari joylashgan hududlarga tegishli bo‘lib, EastMed gaz quvuri loyihasini murakkablashtirishi mumkin. Sharqiy Liviya parlamenti ilgari mamlakatning bu qismi rad etib kelgan Turkiya–Liviya dengiz koridori kelishuvini bir ovozdan ma’qulladi. Yunoniston va Yevropa Ittifoqi memorandum uchinchi davlatlarning suveren huquqlarini buzishini va «kuchi yo‘q» ekanligini bildirdi. Kelishuv katta gaz zaxiralari joylashgan hududlarga ta’sir qiladi va EastMed gaz quvuri loyihasini murakkablashtirishi mumkin.
Aziz KarimovVengriya bosh vaziri Peter Madjar Lajosh Koshut maydonida bayraq ko‘tarilish marosimida qatnashdi va Imre Naj qabriga gul qo‘ydi. Xotira tadbirlariga Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen va Yevropa Kengashi raisi Antoniu Koshta ham qo‘shildi. Fon der Lyayenning tashrifi YIning muzlatilgan milliardlab yevro mablag‘ini muzdan chiqarish bo‘yicha muzokaralar bilan bir vaqtda bo‘lib o‘tdi.
Sevara AzamovaNumbeo ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil o‘rtasida Yevropadagi oziq-ovqat indeksi YI o‘rtacha ko‘rsatkichi 100 bo‘lgan holda Moldovadagi 57,2 dan Shveytsariyadagi 189,2 gacha o‘zgaradi. Euronews Business 18 ta mahsulotdan iborat savat qiymatini ham hisobladi: YI bo‘yicha o‘rtacha — 69,84 yevro. Mutaxassislar narxlar farqini energiya, yoqilg‘i va mehnat xarajatlari bilan izohlab, arzon narxlar kattaroq qulaylik anglatmasligini ta’kidlaydi. Numbeo ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil o‘rtasida Yevropadagi oziq-ovqat indeksi Yevropa Ittifoqi o‘rtachasi 100 bo‘lganda, Moldovadagi 57,2 dan Shveytsariyadagi 189,2 gacha o‘zgaradi. Euronews Business 18 ta mahsulotdan iborat savat qiymatini ham hisoblab chiqdi: YI bo‘yicha o‘rtacha — 69,84 yevro. Mutaxassislar narxlardagi farqni energiya, yoqilg‘i va mehnat xarajatlari bilan izohlab, arzon narxlar ko‘proq qulaylik anglatmasligini ta’kidlaydi.
Aziz KarimovYevropa yetakchilari Donald Trampning Rossiya va Ukraina bo‘yicha siyosatini tobora qattiq tanqid qilmoqda, biroq Euronews bahosi bo‘yicha Vashington bilan aloqalarni uzishga tayyor emas. Asosiy sabab — Kiyevning Amerika yordamiga qaramligi va yevropaliklarning muzokaralar stolidagi o‘rnini saqlab qolishga intilishi. Ekspertlar YIIt mustaqil harakat qilish qobiliyatiga shubha bildirmoqda.
Sevara AzamovaAQSh Energetika vazirligi juma kuni geliyni tanqidiy ahamiyatli materiallar ro‘yxatiga kiritdi va ishlab chiqaruvchilarga federal moliyalashtirish imkonini ochdi. Qaror jahon yetkazib berishdagi uzilishlar fonida qabul qilindi: Eron Hormuz bo‘g‘ozini yopdi, Rossiya eksportni chekladi, Xitoy esa Yevropaga tranzit orqali boradigan gazni vaqtincha taqiqlab qo‘ydi.
Javlon TursunovDaniya nuronlarni butun Yevropa bo‘ylab boqish taqiqidan istisno so‘ramaslikka qaror qildi, bu mamlakatda nuronchilikning 2029-yil avgustiga qadar tugatilishini anglatadi. Iyunda saylangan hukumat juma kuni avvalgi rejaning o‘rnini bekor qildi. Avval tarmoq Covid-19 mutatsiyaga uchragan shtammi tufayli taxminan 15 mln nuronning ommaviy soy qilinishini boshdan kechirgan edi.
Javlon TursunovSPbGU professori Stanislav Tkachenko 2027-yilda Ukraina chuqur byudjet defitsitiga duch kelishini hisoblab chiqdi: joriy moliyalashtirish modeli saqlanib qolsa, faqat davlat apparati va pensiyalarga xarajatlar qoladi. U Yevropa Ittifoqida Kiyevga yordam bo‘yicha kelishmovchiliklar borligini va boshqa hamkorlar imkoniyatlari cheklanganligini ko‘rsatdi. Ukraina Moliya vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2027-yilda mamlakat davlat qarzi bo‘yicha 23,43 mlrd dollar to‘lashi kerak, byudjet loyihasi esa 37 mlrd dollarlik defitsitni nazarda tutmoqda.
Javlon TursunovLyuksemburg Deputatlar palatasi raisi Klod Vizeler Anqarada Turkiya parlamenti raisi Numan Kurtulmush bilan qo‘shma matbuot anjumanida Turkiya mudofaa sanoatidagi yutuqlari hamkorlik imkoniyatlarini ochishini bildirdi. Tomonlar diplomatik munosabatlarning 80 yilligini nishonladi hamda Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga a’zoligi, Yaqin Sharq, Ozarbayjon va Armaniston o‘rtasidagi normalizatsiya hamda Turkiyaning Liviya bilan memorandumini muhokama qildi.
Javlon TursunovAirbnb uy mezbonlari uchun qoidalarni yangiladi: 20-noyabrdan boshlab ular mehmonlardan odatda xizmatchi ayol bajaradigan ishlarni — choyshablarni yig‘ish, axlatni uydan tashqariga chiqarish, idishlarni yuvish va tozalashni talab qilishga haqli emas. Mezbonlar, shuningdek, mehmonlarga jarima solish yoki e’lon qilingan qulayliklardan foydalanishni taqiqlay olmaydi.
Javlon TursunovAQSh prezidentining sobiq milliy xavfsizlik maslahatchisi Jon Bolton rossiyalik Vovan va Lexus prankirlari bilan suhbatida Armaniston yaqin istiqbolda YIga qo‘shilishi dargumonligini aytib, Yerevanga G‘arb bilan savdo aloqalariga e’tibor qaratishni taklif qildi. U, shuningdek, Armanistondagi Rossiya harbiy bazasining olib chiqilishi mumkinligini ijobiy baholadi.
Sevara Azamova
