«soliqlar» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
26 maqola
Kansler Jon Xili kichik choralar soni bo‘yicha rekord — 98 ta pozitsiya — o‘z ichiga olgan birinchi byudjetni taqdim etdi. Banklar, omonatchilar va ijaraga beruvchilar uchun soliqlar oshirildi, energiya hisob-kitoblariga yordam va xonadonlarga ko‘mak e’lon qilindi. OBR istiqbolni noaniq deb baholamoqda.
Aziz KarimovBuyuk Britaniya moliya vaziri Jon Xili Endi Bernxem hukumatining birinchi byudjetini taqdim etdi: tadbirkorlarga soliq imtiyozlari, oilalarga to‘lovlar va banklar hamda qimor sanoati hisobidan moliyalashtirish. Choralarning asosiy izohi sifatida inflyatsiyani tezlashtirgan AQSh va Eron o‘rtasidagi urush ko‘rsatildi.
Otabek YusupovQonunchilik palatasi 27-oktabrda birinchi o‘qishda tasdiqlagan tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi qonun loyihasiga ko‘ra, soliq jarimasi to‘lanmagan soliq summasidan oshmasligi kerak. Hozir Soliq kodeksida bunday cheklov yo‘q, garchi u 2007-yilgi tahrirda mavjud bo‘lgan.
Aziz KarimovXalqqa murojaatida Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev Xitoydan Yevropaga tashiladigan yuklarning qariyb 85 foizi mamlakat orqali o‘tishini va dengiz yo‘llaridagi zaiflik quruqlikdagi koridorlarning ahamiyatini oshirayotganini aytdi. U ikki AES qurilishi muddatlarini aytib o‘tgan, uranning strategik zaxirasini yaratishni taklif qilgan hamda yangi Fuqarolik kodeksini 2027-yil oxirigacha tayyorlash vazifasini qo‘ygan.
Otabek YusupovQozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart Toqayev 28-oktabrdagi xalqqa murojaatida hukumat va parlamentga yirik boylilik egalariga nisbatan oshirilgan soliq stavkasini joriy qilish masalasini o‘rganishni topshirdi va qonuniy yo‘l bilan qo‘lga kiritilgan aktivlarni cheklash rejalashtirilmayotganini ta’kidladi.
Otabek Yusupov27-oktyabr kuni Qonunchilik palatasida birinchi o‘qishda tadbirkorga prezident qarorlari bilan belgilangan tarmoq soliq imtiyozlaridan ular Soliq kodeksiga mustahkamlanishidan oldin ham foydalanish imkonini beruvchi qonun loyihasi qabul qilindi. Deputatlar tuzatishlarni kiritishdagi kechikish va individual imtiyozlar taqiqlanishiga zid kelishi mumkinligiga e’tibor qaratdi. 27-oktabr Qonunchilik palatasi prezident qarorlari bilan belgilangan tarmoq sohalariga oid soliq imtiyozlaridan ular Soliq kodeksiga kiritilishidan oldin ham tadbirkorlik subyektlari foydalanishi imkonini beruvchi qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi. Deputatlar tuzatishlarning kechikishi va individual imtiyozlarni taqiqlashga zid kelishi mumkinligiga e’tibor qaratdi.
Otabek YusupovIqtisodchi Otabek Baqirov va soliq maslahatchisi Murod Muhammadjonov Kun.uz muxbiriga bergan intervyusida o‘simlik yog‘iga majburiy raqamli belgilash joriy etish taklifi hisob-kitoblar bilan asoslanmaganini, mavjud belgilash tizimi esa hozircha nosozliklar bilan ishlayotganini bildirdi.
Otabek YusupovXazina kansleri Jon Xilining birinchi byudjeti oldidan BBC turli daromadli odamlar — universal credit oluvchidan yuqori maoshli moliyachigacha — soliq va byudjet rejisida nimani ko‘rishlarini xohlashlari haqida suhbatlashdi. Ularning talablari: yolg‘iz ota-onalarga yordam, soliqlar va yoqilg‘i to‘lovlarini pasaytirish, pension credit olish imkoniyati va talabalar krediti foiz stavkalarini isloh qilish. Kansler John Healeyning birinchi byudjeti oldidan BBC universal credit oluvchidan yuqori maoshli moliyachigacha bo‘lgan har xil daromadli odamlar bilan gaplashib, soliq-byudjet rejasida nimani ko‘rishlarini so‘radi. Ularning talablari: yolg‘iz ota-onalarga yordam, soliqlar va yoqilg‘i to‘lovlarining pasayishi, pension credit olish imkoniyati hamda talaba kreditlari foiz stavkalarining islohoti.
Otabek YusupovKansler Jon Xili «zarar yetkazmaslik» uslubidagi byudjetga tayyorlanmoqda: kapital o‘sish solig‘ini oshirmasdan, banklardan yangi yig‘im joriy etib va byurokratiyani kamaytirib. Asosiy sinov — holati taxminan $160 mlrd bo‘lgan juda boy shaxslarning mamlakatdan chiqib ketishi va mudofaa xarajatlariga bosim. Moliya vaziri Jon Xili «zarar yetkazmaslik» uslubidagi byudjet tayyorlamoqda: kapital o‘sishiga soliq (CGT) oshirilmasdan, banklardan yangi yig‘im joriy etiladi va byurokratiya kamaytiriladi. Asosiy muammo — umumiy boyligi taxminan 160 milliard dollarga teng bo‘lgan juda badavlat kishilarning mamlakatdan ketishi hamda mudofaa xarajatlariga bosim.
Aziz KarimovJon Xilining chorshanba kuni taqdim etiladigan birinchi byudjetida daromadi past pensionerlar uchun yangi soliq imtiyosi joriy etilishi rejalashtirilgan. Bazaviy davlat pensiyasi apreldan 3,9 foizga oshib, yiliga 13 036,40 funtga yetadi va 12 570 funtlik soliqsiz minimaldan oshib ketadi. Muxolifat muqobil takliflarni taqdim etdi.
Aziz Karimov«Karusel» QQS firibgarligi uchun sudlangan Prestondagi Arif Patel 33 million funtdan ortiq davlat mablag‘ini o‘g‘irlagan va 90 million funtgacha mablag‘ni o‘g‘irlashga urinish qilgan. 2023-yilda u g‘oyib bo‘lgan holda 20 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilingan, biroq bir kun ham jazoni o‘tamagan. 2025-yilda chiqarilgan 90,5 million funtlik musodara qarori bajarilmagan: Patel uni Apellyatsiya sudida e’tiroz bilan bahs qilmoqda. BBC Dubayda unga tadbirkor va xayrihchi obro‘ yaratadigan saytlar tarmog‘ini aniqladi. Aylanma QQS firibgarligi uchun hukm qilingan Prestonlik Arif Patel 33 million funtdan ortiq davlat mablag‘ini o‘zlashtirgan va 90 million funtgacha o‘g‘irlik qilishga urinib ko‘rgan. 2023-yilda u o‘z yo‘qligida 20 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan, biroq bir kun ham o‘tirgani yo‘q. 2025-yilda tayinlangan 90,5 million funtlik musodara bajarilmagan: Patel uni Apellyatsiya sudida e’tiroz bildirib kelmoqda. BBC Dubayda unga muvaffaqiyatli tadbirkor va xayriyachi imidjini yaratadigan saytlar tarmog‘ini aniqladi.
Aziz KarimovMoliya vaziri Jon Xili Leyboristlar partiyasi 2024-yilgi saylov dasturida va’dalaganidek, daromad solig‘i, QQS va milliy sug‘urta to‘lovlari stavkalarini oshirmasdan chorshanba kuni taqdim etiladigan byudjetga tayyorlanmoqda. BBC Verify daromad manbalarining to‘rtta mumkin bo‘lgan variantini ko‘rib chiqadi: banklarga soliqni oshirish, o‘yin avtomatlariga soliqni oshirish, QQSni yig‘ishni onlayn platformalarga topshirish va ijtimoiy ta’minot xarajatlarini qisqartirish. Xazina kansleri Jon Xili chorshanba kungi byudjetni daromad solig'i, QQS va sug'urta to'lovlari stavkalarini oshirmasdan tayyorlamoqda — Leyboristlar partiyasi 2024-yilgi saylovoldi dasturida shunday va'da qilgan edi. BBC Verify mumkin bo'lgan to'rt daromad manbasini ko'rib chiqadi: banklarga soliqni oshirish, o'yin avtomatlariga soliqni ko'paytirish, QQS yig'ishni onlayn platformalarga topshirish va ijtimoiy ta'minot xarajatlarini qisqartirish.
Aziz KarimovBoylik masalalari bo‘yicha maslahatchi Bekki Fatemi boy odamlar adolatli soliq ulushini to‘lashi kerakligini, biroq Bosh vazir Endi Byornem hukumatining haddan tashqari bosimi Buyukbritaniyadan eng boy kishilarning chiqib ketishiga allaqachon olib kelganini aytdi. Bloomberg ma’lumotlariga ko‘ra, britaniyalik milliarderlarning umumiy boyligining taxminan yarmi — 120 mlrd funt — yo‘qotilgan, o‘tgan yilda taxminan 16 ming millioner mamlakatni tark etgani prognoz qilingan.
Javlon TursunovKipr politsiyasi BBC Panorama va TBIJ tergovidan so‘ng Roman Abramovichning moliyaviy ishlari bo‘yicha tergov boshladi; tergovga ko‘ra Deloitte 672 mln dollarlik aktivlarni yashirishga va soliqlardan qochishga yordam bergan. Abramovichning yuristlari barcha ayblovlarni rad etmoqda.
Javlon TursunovOtabek Bakirov va Murod Muhammadjonov soliq tashabbuslarini muhokama qildi: 1,8 trln so‘mlik keshbekni bekor qilish, o‘simlik yog‘ini belgilash, ijtimoiy soliq imtiyozlari va karbonat solig‘i. Ular hisob-kitoblarning ochiqligini va biznes hamda aholi uchun oqibatlarning mustaqil bahosini talab qildi.
Javlon TursunovBlogger Artyom Chekalin sudga so‘nggi so‘zida sobiq rafiqasi Valeriya Chekalina (Lerchek) so‘nggi yarim oy deyarli to‘shakdan turmayotganini aytib, uch farzandiga g‘amlik qilish uchun shartli jazo so‘radi. U yetti yillik ozodlikdan mahrum qilish va 194 mln rubllik jarimani haddan tashqari qattiq deb atadi, zararni qoplagani va uch yil ichida davlatga qariyb 900 mln rubl o‘tkazganini ma’lum qildi. Sud hukmni kuchda qoldirdi.
Javlon TursunovNatijasiz yaktoplangan sammitdan so‘ng Yevropa Kengashi raisi Antoniu Kosta keyingi uzoq muddatli byudjet uchun YIning yangi daromad manbalarini izlamoqda: yirik kompaniyalar, raqamli xizmatlar, tamaki, emissiya va qimor o‘yinlariga soliqlar. Muzokaralar hal qiluvchi bosqichga kirdi, bir qator takliflar ayrim davlatlar qarshiligiga duch kelmoqda.
Sevara AzamovaShavkat Mirziyoyev 20-oktabr tadbirkorlarga nisbatan soliq nizolari sohasidagi regulyator yukini kamaytirish to‘g‘risidagi qonunni imzoladi. Soliq va Iqtisodiy protsessual kodekslariga kiritilgan tuzatishlar hisob raqamlaridagi operatsiyalarni to‘xtatishni iqtisodiy ishlar bo‘yicha sud orqali shikoyat qilish imkonini beradi hamda bir qator buzilishlar bartar etilgandan so‘ng bunday qarorlarni tezkor bekor qilishni nazarda tutadi.
Sevara Azamova
