«YI» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
115 maqola
Sun'iy intellekt yordamida yaratilgan qirolicha Matilda, valiahd shahzodasi Yelizaveta va bir qator belgiyalik siyosatchilarning intim tasvirlari ijtimoiy tarmoqlarda tarqatilmoqda. Lyudivin Dedonder shikoyat berishni niyat qilmoqda, saroy tasvirlarni o'chirishga erishmoqda. Yevropa Ittifoqi AI to'g'risidagi qonun doirasida bunday tizimlarni taqiqlashga tayyorlanmoqda.
Aziz KarimovAlbaniyada talabalar norozilik namoyishlari oltinchi kuni davom etmoqda. Namoyishchilar korruptsiya, yuqori o‘qish to‘lovi va ta’limdagi muammolarga ishora qilib, bosh vazir Edi Ramaning iste’fosini talab qilmoqda. Tiranda politsiya bilan to‘qnashuvlar yuz berdi, politsiya ko‘z yoshituvchi gaz, suv purkagichlar va kauchuk o‘qlardan foydalandi. Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 28 kishi jarohatlangan, ulardan 19 nafari politsiyachilar. Rama iste’fo chaqiriqlarini rad etib, namoyishlarni «tashqi qo‘l ishi» va mamlakatning YI yo‘liga tahdid deb atadi.
Aziz KarimovEurostat ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda YI aholisining 12,1 foizi (16 yoshdan katta taxminan 46 million kishi) xarajatlar tufayli muntazam dam olish tadbirlarida qatnashish imkoniyatiga ega emas. Eng yuqori ko‘rsatkich Gretsiyada (27,3%), eng past Xorvatiyada (3,9%). Ayollar uchun dam olish erkaklarga qaraganda kamroq mavjud, daromad darajasi esa mamlakatlar o‘rtasidagi farqlarning faqat bir qismini tushuntiradi.
Otabek YusupovRamalla yaqinida hujumga uchragan delegatsiya tarkibidagi diplomat shunday dedi: «Faktlar aniq, bizga hujum qilindi». Netanyaxu idorasi baholarda ehtiyotkorlikka chaqirdi, armiya politsiya bilan birgalikda tergov boshladi. Yevropa Ittifoqi hujumlarni qoraladi va hisobdorlik talab qildi.
Otabek YusupovVengriya bosh vaziri Peter Magyar Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyning 1956-yilgi Vengriya qo‘zg‘olonining 70 yilligi munosabati bilan 23-oktyabr kuni Budapeshtdagi tantanalarga tashrifini kutmasligini aytdi, garchi taklif yuborilgan bo‘lsa ham. Oldinroq tomonlar aloqalarni, jumladan Berehovoga (Beregzas) qo‘shma sayohat imkoniyatini davom ettirishga kelishib olgan edi.
Aziz Karimov41 mamlakatda 45 million a’zoni birlashtirgan Yevropa kasaba uyushmalari konfederatsiyasi (YKK) menopauzani Yevropa Ittifoqi mehnat qonunchiligida e’tirof etilishiga erishmoqda va ayollarning ish haqi hamda pensiya yo‘qotishlariga ishora qilmoqda. Ayni paytda Yevropa parlamenti menopauzani iqtisodiy va ijtimoiy muammo sifatida ko‘rib chiquvchi hisobotni muhokama qilmoqda, Yevropa Komissiyasi esa alohida strategiya tayyorlashni rejalashtirmayotganini, mavzuni 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan Gender tengligi strategiyasiga kiritish bilan cheklanishini bildirdi.
Aziz KarimovQatar bosh vaziri va tashqi ishlar vaziri shayx Muhammad bin Abdulrahmon Ol Tani Bayrutga tashrif buyurib, prezident Jozef Aun bilan qo‘shma energetika loyihalari va Livan janubidagi vaziyatni muhokama qildi. Shu bilan birga, Livan tashqi ishlar vaziri Yusuf Rajji yil oxirida UNIFIL muddati tugagach ham mamlakat janubida xalqaro ishtirokni saqlab qolishga sodiqlikni bildirdi.
Otabek YusupovBryusselda YI sammitidan keyingi matbuot anjumanida Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen energiya iste’moli modelini o‘zgartirishga chaqirdi, neft va gaz importiga qaramlik qo‘shimcha energiya olmasdan xarajatlarni €106 mlrd ($119 mlrd) ga oshirganini aytdi. Gaz fevral oxiridan buyon taxminan 140% qimmatlagan, dizel — ikki barobar. IEA boshqaruvi ostida to‘rt oy davomida 100 mln barrel neft va dizel chiqarib yuborishni o‘z ichiga olgan qisqa muddatli chora-tadbirlar kelishib olindi.
Nilufar KarimovaGermaniya kansleri Fridrix Merts Bryusselda bo‘lib o‘tgan YI sammitidan so‘ng jurnalistlar oldida gapirib, Ukrainaning Rossiya neftni qayta ishlash zavodlari va boshqa maqsadlarga qilgan zarbalari oqlanganini, chunki ular Moskvaning urush olib borish qobiliyatini zaiflashtirishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Rossiya, jumladan Vladimir Putin ham, mojaroni tugatishga intilmaydi va qish oldida jangovar harakatlarni kuchaytirmoqda.
Otabek YusupovBryusselda bo‘lib o‘tgan Yevropa kengashi sammitida Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches Chexiya, Daniya va Avstriya tomonidan migratsiya siyosatiga qilingan tanqidlarni rad etib, «aholini almashtirish» haqidagi bayonotlarni o‘ng qanot radikallarining ritorikasi deb atadi. Daniya, Polsha va Italiya sammitning yakuniy xulosalariga o‘zgartirishlar kiritishga muvaffaqiyatsiz urindi, Makron esa Seuta inqirozi munosabati bilan Madridni qo‘llab-quvvatladi.
Aziz KarimovBelgiya bosh vaziri Bart De Wever Bryusselda bo‘lib o‘tgan YI sammitida mamlakatning farmatsevtika va neft kimyosi sohalarini himoya qilish zarurati haqida gapirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, GSKning qayta tashkil etilishi va Belgiyada 1200 dan ortiq ish o‘rnining yo‘qolishi ehtimoli AQShning mamlakat ichida investitsiya kiritish talabiga bog‘liq. Shuningdek, u klinik sinovlardagi xitoy raqobatini tanqid qildi.
Otabek YusupovUkraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Bryusselda YI sammitining ikkinchi kunida chiqish qildi. U sanksiyalarni yumshatmaslikka chaqirdi, AQSh va Rossiya o‘rtasidagi dizel bitimini tanqid qildi, Ukrainaning 2026-yildagi moliyaviy ehtiyojlarini nomladi va 300 ta Patriot tutuvchi raketasidan iborat «qishki paket» so‘radi.
Aziz KarimovGermaniya kansleri Fridrix Merk Bryusselda bo‘lib o‘tgan YI sammitining ikkinchi kuni yakunida blok mamlakatlari keyingi yetti yillik byudjet bo‘yicha jiddiy kelmovchiliklarni saqlab qolayotganini ma’lum qildi. Germaniya boshchiligidagi guruh Yevropa Komissiyasi takliflarini sezilarli darajada qisqartirishni talab qilmoqda, kengroq mamlakatlar guruhi esa xarajatlarni oshirish tarafdori. Merk yil oxirigacha kelishuvga umid qilmoqda, biroq muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uchrash ehtimolini ham istisno qilmadi.
Otabek YusupovVladimir Zelenskiy Donald Tramp bilan munosabatlar keskinlashgan fonida Bryusseldagi YI sammitida chiqish qildi. Tramp uni «Putindan ham muloqot qilish qiyinroq» deb atagan edi. Zelenskiy Starlink ishidagi uzilishlar haqida xabar berdi, YIdan kelgusi yil uchun taxminan 80 mlrd dollar so‘radi va Ukraina to‘liq miqyosli bosqin boshlanganidan buyongi eng og‘ir qishga tayyorlanayotganini aytdi.
Otabek YusupovYevropa prokuraturasi (EPPO) Yevropa Iqtisodiy va Ijtimoiy Qo'mitasi (Eskosok)da taxminiy suiiste'mollarga oid OLAF antifraud agentligidan materiallar oldi. Gap qo'mita bosh kotibi Izabel Le Galo Flores haqida, u davlat xaridlari bilan manipulyatsiyalarda ayblanmoqda. Uning o'zi izohlardan bosh tortdi, EPPO esa ishni tasdiqlamaydi.
Otabek YusupovKipr prezidenti Nikos Xristodulidis BMT bosh kotibi Antoniu Guterreshning iltimosi bilan oktyabr oyida Kipr masalasi bo‘yicha muzokaralarni qayta boshlash sharoitini yaratish maqsadida YI va Turkiya uchrashuvi o‘tkazilishini ma’lum qildi. U shuningdek BMT elchisi tashrifi, migratsiya, ETS2 va YI byudjeti bo‘yicha muzokaralarga izoh berdi.
Otabek YusupovTiranadagi talaba noroziliklari politsiya bilan to‘qnashuvlarga aylandi: 152 kisi hibsga olindi, 324 kisi tergov ostida, 71 politsiyachi jabrlandi. «Flamingo inqilobi» harakati may oxiridan beri davom etmoqda. Rama iste’fo talabini rad etib, muxolifatni va «chet el qo‘llarini» aybladi; muxolifat esa ayblovlarni rad etadi.
Aziz KarimovYevropa Ittifoqi Kengashining Irlandiya raisligi tomonidan tashkil etilgan Dublin xalqaro sun'iy intellekt sammitida «Dublin deklaratsiyasi» va AI Act qonunining birinchi ijro choralari taqdim etildi. YI dunyodagi hisoblash quvvatlarining atigi ~5%ini nazorat qiladi, AQShda esa ~75%. Tanqidchilar xodimlar va ekologiya uchun xavflarni ta'kidlaydi, Ryanair rahbari esa Bryusselning sohani tartibga solish qobiliyatiga shubha bildiradi.
Aziz Karimov
