«YI» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
115 maqola
Natijasiz yaktoplangan sammitdan so‘ng Yevropa Kengashi raisi Antoniu Kosta keyingi uzoq muddatli byudjet uchun YIning yangi daromad manbalarini izlamoqda: yirik kompaniyalar, raqamli xizmatlar, tamaki, emissiya va qimor o‘yinlariga soliqlar. Muzokaralar hal qiluvchi bosqichga kirdi, bir qator takliflar ayrim davlatlar qarshiligiga duch kelmoqda.
Sevara AzamovaEurostat ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yil sentyabrda yevrozonada yillik inflyatsiya avgustdagi 3,2% ga qaraganda 3,8% ga yetdi. Energiya, oziq-ovqat va uy-joy narxlarining o'sishi butun Yevropa bo'ylab noroziliklarga sabab bo'lmoqda, Yevropa Komissiyasi esa Affordable Housing Act dan energiya siyosati islohotigacha bo'lgan yangi chora-tadbirlarni taklif etmoqda.
Sevara AzamovaPolitico ma’lumotlariga ko‘ra, Yevropa rasmiylari Donald Trampning Vladimir Putinga shaxsiy mehri AQSh yordamini olishni Ukraina mojarosini hal qilishda murakkablashtiradi deb hisoblaydi. YI vakillaridan biri Tramp YI, NATO va Ukrainani tanqid qilgan, biroq Putinni deyarli hech qachon tanqid qilmaganini ta’kidlagan. 20-oktabr kuni Tramp Putinga va Zelenskiyga uchrashuvi mojaroni hal qilish uchun majburiy emasligini ma’lum qildi.
Sevara AzamovaAmerikalik nafaqadagi harbiy tahlilchi Deniel Devis Yevropa Ittifoqi mamlakatlari Kiyevga qo‘llab-quvvatlashni eng muhim paytda, ayniqsa Donald Tramp AQSh tomonidan moliyalashtirishni to‘xtatishi mumkin bo‘lgan taqdirda, to‘xtatib qo‘yishi mumkinligini aytgan. Uning fikricha, Yevropa siyosatchilari kurs o‘zgarishidan zarar ko‘rmaydi. Shu fondda Ukrainaning moliyaviy ehtiyojlari o‘sib bormoqda: Ursula fon der Lyayen Kiyevning pul so‘rovlari ortganini qayd etdi, garchi YI allaqachon tashqi yordamning 80 foizini ta’minlab kelayotgan bo‘lsa.
Sevara AzamovaDonald Tramp Rossiya bilan dizel bitimi tuzdi, sanksiyalarni yumshatdi va Zelenskiyning qonuniyligiga shubha bildirib, Yevropa yetakchilarining keskin tanqidiga sabab bo‘ldi. Biroq, g‘azabga qaramay, Yevropa Vashington bilan munosabatlarni uzishga tayyor emas va AQSh tashabbusi bilan boshlangan muzokaralarda ishtirok etishda davom etmoqda.
Javlon Tursunov«Germaniya uchun muqobil» (AfD) hamraisi Alisa Vaydel, Politico ma’lumotlariga ko‘ra, Yevropa parlamentida partiyaning YI bo‘yicha dasturini taqdim etadi: ittifoq vakolatlari va byudjetini qisqartirish, Yevroparlamentga to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylovlardan voz kechish, Yevropa sudini arbitraj tribunaliga almashtirish hamda YI islohotlarga ketmasa, a’zolik bo‘yicha referendum o‘tkazish mumkinligi nazarda tutilgan.
Sevara AzamovaYevroparlament yo‘lovchilarni himoya qilishning yangi qoidalarini deyarli bir ovozdan ma’qulladi: Yevrokomissiya saytidagi standart shakl bo‘yicha qaytarish YI ning barcha tillarida, 14 kun ichida to‘liq qaytarish va vositachilarning javobgarligi.
Javlon TursunovYevropa Ittifoqi 2026-yil 20-oktabr, seshanba kuni Arktika bo‘yicha yangilangan strategiyani e’lon qildi va birinchi marta xavfsizlikni blok siyosatining markaziga qo‘ydi. Hujjat muzqaymoqlar flotini kengaytirish, sun’iy yo‘ldoshlardan kuzatish, dengiz xavfsizlik habi, suv osti kabelini himoya qilish, Shimoliy dengiz yo‘lini Sues kanaliga muqobil sifatida rivojlantirish, mintaqada uglevodorod qazib olishdan voz kechish hamda tanqidiy xomashyo va qayta tiklanadigan energiya loyihalarini nazarda tutadi.
Javlon TursunovYevropa diplomatiyasi rahbari Kaja Kallas Yevroparlamentga Rumaniya va Bolgariya qirg‘oqlari yaqinida 10 kun ichida fuqarolik kemalariga olti marta hujum qilingani haqida xabar berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Ukraina eksport tushumlaridan kuniga taxminan €60 mln yo‘qotmoqda, jahon oziq-ovqat tizimi esa bir qancha tahdidlarning birgaligi — super El-Nino, ikkala yarimshardagi qurg‘oqchilik va o‘g‘it eksportini murakkablashtiruvchi Yaqin Sharqdagi mojaro bilan duch kelmoqda.
Javlon TursunovTashqi siyosat mas’uliyatini yuklatilgan beshta Yevrokomissar, jumladan diplomatiya rahbari Kaya Kallas, Yevropa Kengashining Iron raisligi taklif qilgan Global Europe vositasi byudjetini 17,4 foizga qisqartirishga qarshi maktub yubordi. Ular YI ta’siri, kengayish, migratsiya va iqlim siyosati uchun xavflar haqida ogohlantiradi. YI rahbarlari sammitda bu taklifni asosan rad etdi, Antoniu Kosta esa 26 noyabrdagi maxsus sammitga yangi kompromiss tayyorlamoqda.
Sevara AzamovaMaykl O‘Liri Euronews intervyusida Yevropa Komissiyasi raisini raqobatbardoshlik bo‘yicha harakatsizligi uchun tanqid qildi, Yevropa bo‘lmagan tashuvchilarning reyslariga to‘lov joriy etilishini talab qildi va Belgiyada soliq oshirilgani sababli reyslar qisqartirilishini e’lon qildi. Shuningdek, u qimmat neft tufayli 2027-yilda chipta narxlarining oshishidan ogohlantirdi.
Sevara AzamovaRyanair raisi Maykl O‘Liri Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayenning yashil siyosatini tanqid qilib, uni «bepul» deb atadi, Yevropa parlamentini esa «ahmoqlar kemasi» deb yozdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, YI ekologik qonunlari aviatsiyani murakkablashtiradi va qimmatlashtiradi. Aviakompaniya qishki jadvalida million o‘rinni qisqartiradi, jumladan, yo‘lovchi soliqlari oshgani uchun Belgiyada va O‘Liri «umidsiz raqobatga yaroqsiz» deb atagan Germaniyada.
Javlon TursunovYevrozonada sentyabrda inflyatsiya 3,8%ga yetdi (avgustda 3,2%), energiya narxlari yiliga 18,8%ga oshdi. Yevropa bo‘ylab — Bryussel va Parijdan Lissabon va Afina qadar norozilik namoyishlari o‘tkazildi. Bryussel neft zaxiralarini chiqarishni muvofiqlashtirib, maqsadli yordamga chaqirmoqda, biroq narxlar, ijara va o‘qish to‘lovlarini nazorat qilmaydi.
Javlon TursunovFransiyada o‘tgan hafta oxiri sodir bo‘lgan misli ko‘rilmagan zo‘ravonlikdan so‘ng Fors ko‘rfazida rasmiy tashrif bilan bo‘lgan prezident Emmanuel Makron tanqid qilinmoqda. Bosh vazir Sebastyan Lekorny Parij, Lion, Lil va Nitsada qisman komendantlik soati e’lon qildi. Turli partiyalardan prezidentlikka nomzodlar hokimiyat yo‘qotilgani haqida bayonot berdi. Shu bilan birga Yevropa Ittifoqi Ukraina bo‘yicha tinchlik muzokaralarini muhokama qilmoqda, Tramp Zelenskiyni tanqid qildi, Yevroparlament esa Saxarov mukofotining qisqa ro‘yxatini aniqladi.
Sevara AzamovaYevropa Ittifoqi 2026-yil 20-oktabr, seshanba kuni Arktika bo‘yicha yangilangan strategiyani e’lon qildi va u qaror sohasidagi vazifalardan xavfsizlikka urg‘uni qaratdi. Hujjat sun’iy yo‘ldosh monitoringini kuchaytirish, dengiz xavfsizligi markazi, Grenlandiya va Yevropa materigi o‘rtasidagi suv osti kabeli, muzkiruvchi kemalar flotini kengaytirish hamda Kanada, Britaniya va Norvegiya bilan hamkorlikni nazarda tutadi. Hujjatda AQSh atigi bir necha marta tilga olingan, ayrim tashabbuslar Vashingtonga qaramlikni kamaytirishga yo‘naltirilgan.
Aziz KarimovGermaniya Federal statistika idorasi e’lon qilgan Eurostat ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda mamlakatda rahbariyat lavozimlarining 30,3 foizi ayollar qo‘lida bo‘lgan, YI bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkich esa 35,9 foizni tashkil etgan. O‘n yil ichida ulush atigi bir foizga o‘sdi, YI bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkich esa to‘rt foizga oshdi. Shu bilan birga, Germaniyada band ayollar ulushi Yevropa o‘rtachasidan yuqori, hukumatda esa 42,6 foizni tashkil etadi.
Nilufar KarimovaParijdagi Mondial de l'Auto avtosalonida namoyish etilgan 60 avtomobil ishlab chiqaruvchisining 25 tasi xitoylik bo‘ldi. Zeekr, Changan, Denza va AITO brendlari Yevropa bozoriga chiqmoqda. Tadbirda Yevropa Ittifoqi va Xitoy o‘rtasidagi savdo kelishmovchiliklari fonida o‘tmoqda: tomonlar Xitoy gibridlarining YIga eksportini cheklash to‘g‘risida kelishuvga erishdi, xitoylik kompaniyalar esa bojlar chetlab o‘tish uchun Yevropada ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ymoqda.
Dilnoza RahimovaTurkiya va Belgiyaning to‘rtinchi vazirlar uchrashuvi 20-oktyabr kuni Bryusselda bo‘lib o‘tadi. Turkiyani tashqi ishlar, ichki ishlar va adliya vazirlari, Belgiyani esa vitse-premyer va uch vazir taqdim etadi. Terrorizmga qarshi kurash, sud va politsiya hamkorligi, VPK, vizalar va migratsiya muhokama qilinadi. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Fidan, shuningdek, Kallas va Rutte bilan uchrashadi.
Otabek Yusupov
