Asosiy ma’lumotlar

  • Uch kunlik noroziliklar chog‘ida 152 kisi hibsga olindi, 324 kisi tergov ostida; politsiya 71 xodim jabrlanganini ma’lum qildi
  • Talabalar Ramaning iste’fosini talab qiladi va boshqa talablar bo‘yicha muzokaralardan bosh tortadi
  • Rama iste’foni rad etib, muxolifatni va «chet el qo‘llarini» aybladi; Yevropa Ittifoqi o‘zini o‘zlari tutishga chaqirdi

Tiranada uch kunlik to‘qnashuvlar

Tiranadagi talabalar darslarni boykot qilib, 2013-yildan beri hokimiyatda bo‘lgan bosh vazir Edi Ramaning iste’fosini talab bilan ko‘chalarga chiqmoqda. Uch kun ichida namoyishlar zo‘ravonlikli to‘qnashuvlarga aylandi: axlat idishlari, do‘konlar, binolar va banklar yondi, politsiya ko‘z yosh olib ketadigan gaz qo‘lladi. Hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra, 152 kisi hibsga olingan, 324 kisi tergov ostida. Ham norozilar, ham politsiyachilar jabrlangan — politsiya 71 xodim jabrlanganini ma’lum qilmoqda.

«Flamingo inqilobi»dan butun mamlakat miqyosidagi inqirozgacha

Noroziliklar may oxiridan beri «Flamingo inqilobi» deb ataluvchi harakat doirasida davom etmoqda. Uning turtkisi AQSh prezidenti Donald Trampning kuyovi Jared Kushner bilan bog‘liq bo‘lgan, Zvernec qirg‘oq muhofaza qilinadigan hududidagi ko‘p millionlik turistik loyiha bo‘ldi. O‘shandan beri harakat Rama hukumatiga kengroq tahdidga aylandi. Talabalar universitetlardagi sharoitlar, ta’lim narxi va ishga joylashish istiqbollaridan norozi, ammo asosiy talab — hukumatning iste’fosi; boshqa talablar bo‘yicha bosh vazir bilan muzokaralardan bosh tortadilar. 22 yoshli Samanta ismli talaba Tiranadagi osmono‘par binolar fonida oylik maoshi 540 yevro bo‘lganda kvartira olishga qodir emasligini, oilasi muhojir bo‘lib ketgani uchun tanish bo‘lmagan odamlar bilan ijarani bo‘lishishga majbur ekanini aytdi.

Rama va muxolifatning munosabati

Bosh vazir dastlabki ikki kun jim bo‘ldi. Keyin payshanba kuni ertalab soat 8:03 da o‘z kabinetiga yaqin joylashgan, olov zarar yetkazgan Yevropa kolleji (College of Europe) binosida yozib olingan videoda paydo bo‘ldi va ro‘y berayotgan voqealar ortida «niqoblar ortida yashirinayotgan» muxolifat turganini aytdi. Keyinchalik Reutersga izoh berib, u iste’foning imkonsizligini bildirib, hukumatlar saylovlar orqali almashinishini aytdi, ertasi kuni esa Albaniyaning YIga a’zo bo‘lishiga to‘sqinlik qilishga intilayotgan «chet el qo‘llarini» aybladi. Muxolifatdagi Demokratik partiya rahbari, 82 yoshli sobiq bosh vazir Sali Berisha ayblovlarni rad etdi: «Bizning xabaramiz yo‘q, bu Gretsiyami, Eronmi, Serbiyami yoki boshqa kimdir», — dedi u aralashuv haqidagi tezisni masxara qilib va norozilikni oxirigacha qo‘llab-quvvatlashni, darhol iste’fo talab qilishni va’da qildi.

YIga a’zo bo‘lish konteksti va baholar

Tartibsizliklar Albaniyaning YIga a’zo bo‘lish arizasi uchun hal qiluvchi paytga to‘g‘ri keldi: Bryussel o‘zini o‘zlari tutish, ehtiyotkorlik va muloqotga chaqirdi. Qendresa Qytetare fuqarolik tashkilotidan Rigels Gjemaljani qo‘zg‘olonning sababi sifatida bosh vazirning to‘rt oylik sukuti va namoyishchilarni masxara qilishini, shuningdek, iqtisodiy vaziyat, korrupsiya ishlari va janjallarni atadi. Norozilarning bir qismi muxolifatdan ham norozi: 20 yoshli jurnalistika talabasi Skerdi Topalli «oxirgi 35 yillik siyosiy sinf»ning ketishini xohlayotganini aytdi. Siyosatshunos Mark Marku noroziliklarda avlod reaksiyasini ko‘radi, ammo hatto Ramaning iste’fosi va yangi saylovlar ham elita almashinishini kafolatlamasligi haqida ogohlantiradi: «Platforma, siyosiy alternativa kerak. Norozilikka ovoz berib bo‘lmaydi». Gjemaljani bosh vazirning iste’fosini yagona yechim deb hisoblaydi va 2027-yil maydagi mahalliy va parlament saylovlaridan oldin prezident partiyalarni partiyasiz bosh vazir boshchiligida muvaqqat hukumat shakllantirish uchun yig‘ishini taklif qiladi.