«YI» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
122 maqola
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Bryusselda YI sammitining ikkinçi kunida çiqiş qildi. U sanksiyalarni yumşatmaslikka çaqirdi, AQŞ va Rossiya örtasidagi dizel bitimini tanqid qildi, Ukrainaning 2026-yildagi moliyaviy ehtiyojlarini nomladi va 300 ta Patriot tutuvçi raketasidan iborat «qişki paket» söradi.
Aziz KarimovGermaniya kansleri Fridrix Merk Bryusselda bölib ötgan YI sammitining ikkinçi kuni yakunida blok mamlakatlari keyingi yetti yillik byudjet böyiça jiddiy kelmovçiliklarni saqlab qolayotganini ma’lum qildi. Germaniya boşçiligidagi guruh Yevropa Komissiyasi takliflarini sezilarli darajada qisqartirişni talab qilmoqda, kengroq mamlakatlar guruhi esa xarajatlarni oşiriş tarafdori. Merk yil oxirigaça kelişuvga umid qilmoqda, biroq muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uçraş ehtimolini ham istisno qilmadi.
Otabek YusupovVladimir Zelenskiy Donald Tramp bilan munosabatlar keskinlaşgan fonida Bryusseldagi YI sammitida çiqiş qildi. Tramp uni «Putindan ham muloqot qiliş qiyinroq» deb atagan edi. Zelenskiy Starlink işidagi uzilişlar haqida xabar berdi, YIdan kelgusi yil uçun taxminan 80 mlrd dollar söradi va Ukraina töliq miqyosli bosqin boşlanganidan buyongi eng oğir qişga tayyorlanayotganini aytdi.
Otabek YusupovYevropa prokuraturasi (EPPO) Yevropa Iqtisodiy va Ijtimoiy Qömitasi (Eskosok)da taxminiy suiiste'mollarga oid OLAF antifraud agentligidan materiallar oldi. Gap qömita boş kotibi Izabel Le Galo Flores haqida, u davlat xaridlari bilan manipulyatsiyalarda ayblanmoqda. Uning özi izohlardan boş tortdi, EPPO esa işni tasdiqlamaydi.
Otabek YusupovKipr prezidenti Nikos Xristodulidis BMT boş kotibi Antoniu Guterreşning iltimosi bilan oktyabr oyida Kipr masalasi böyiça muzokaralarni qayta boşlaş şaroitini yaratiş maqsadida YI va Turkiya uçraşuvi ötkazilişini ma’lum qildi. U şuningdek BMT elçisi taşrifi, migratsiya, ETS2 va YI byudjeti böyiça muzokaralarga izoh berdi.
Otabek YusupovTiranadagi talaba noroziliklari politsiya bilan töqnaşuvlarga aylandi: 152 kisi hibsga olindi, 324 kisi tergov ostida, 71 politsiyaçi jabrlandi. «Flamingo inqilobi» harakati may oxiridan beri davom etmoqda. Rama iste’fo talabini rad etib, muxolifatni va «çet el qöllarini» aybladi; muxolifat esa ayblovlarni rad etadi.
Aziz KarimovYevropa Ittifoqi Kengaşining Irlandiya raisligi tomonidan taşkil etilgan Dublin xalqaro sun'iy intellekt sammitida «Dublin deklaratsiyasi» va AI Act qonunining birinçi ijro çoralari taqdim etildi. YI dunyodagi hisoblaş quvvatlarining atigi ~5%ini nazorat qiladi, AQŞda esa ~75%. Tanqidçilar xodimlar va ekologiya uçun xavflarni ta'kidlaydi, Ryanair rahbari esa Bryusselning sohani tartibga soliş qobiliyatiga şubha bildiradi.
Aziz KarimovFransiya va Germaniya Bryusseldagi YI sammiti doirasida avtoprom böyiça umumiy pozitsiyani kelişib oldilar: 2035-yilga kelib yangi avtomobillarning CO2 çiqindilarini 90% ga kamratiş, qolgan 10% ni kompensatsiya qilmaslik hamda ehtiyot qismlarning Yevropa kelib çiqişi talablari. Kelişuvni Merz, Makron, Volkswagen va VDA olqişladi, ammo kuçga kirişi uçun boşqa YI davlatlari va Yevroparlament qöllab-quvvatlaşi kerak.
Nilufar KarimovaDaniya boş vaziri Mette Frederiksen YI sammitida Yevropa Komissiyasidan Ispaniyaning 600 ming noqonuniy muhojirni legalizatsiya qiliş rejasini örganişni söradi va uni Yevropadagi aksariyat mamlakatlar migratsiya siyosatiga zid deb atadi. Pedro Sançes avvalroq legalizatsiyani inson huquqlari va integratsiyaga asoslangan model bilan asoslagan edi. Ikki sotsialist örtasidagi nizo iyun sammitidan beri davom etmoqda.
Aziz KarimovVengriya Boş vaziri Peter Madjar va Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Bryusselda Yevropa Kengaşi sammiti doirasida birinçi ikki tomonlama uçraşuvni ötkazdi. Tomonlar Viktor Orban davridagi yillik taranglikdan söng munosabatlarni normalaştiriş niyatini bildirdi. Ukraina ozçiliklar töğrisidagi qonunni qabul qilgandan keyin Vengriya e’tirozlarini olib taşladi va YI Kievning a’zolik muzokaralari böyiça ikki yangi klasterni oçdi — jami oltidan törttasi. Keyingi uçraşuvlar, jumladan Zelenskiyning Budapestga 23-oktyabrdagi mumkin bölgan taşrifi rejalaştirilgan.
Otabek YusupovUrsula fon der Lyayen Bryusselda bölib ötayotgan YI sammitida Rossiya Donald Tramp e’lon qilgan energetika sulhiga rioya qilmaganini aytib, Moskvaga bosimni kuçaytirişga çaqirdi. YI 22-santsiya paketi ustida işlamoqda. Antoniu Kosta Ukrainaga yordam özgarmas qolişini tasdiqladi.
Otabek YusupovYevropa diplomatiyasi rahbari Kaja Kallas Bryusselda bölib ötayotgan YI sammitida Moskva muzokaralarga «qisilib» kirişi kerakligini aytdi, AQŞdan bosimni kuçaytirişni söradi va yangi sanksiya paketi ustida iş olib borilayotganini ma’lum qildi. Uning sözlariga köra, Rossiyada sulhga tayyorgarlik belgilari yöq, Yevropa esa qisqa muddatda Kiyev uçun Starlink örnini bosa olmaydi.
Aziz KarimovYevropa Kengaşi sammitida payşanba kuni keçqurungaça davom etgan muzokaralar yakunida YI rahbarlari Yevropa Komissiyasidan xonadonlar va sanoatni qöllab-quvvatlaş uçun nuqtali vaqtinçalik çoralarni, jumladan, zarar körgan tarmoqlarga moliyaviy yordamni kengaytirişni talab qildi. Ular energiya ta’minoti xavfsizligi, neftni qayta işlaş samaradorligi va energiya resurslarini qöşma xarid qiliş masalalarini ham kötardi. MEA dizel bozori 2027-yilgaça tarang qolişini ogohlantirdi.
Nilufar KarimovaItaliya juma kuni Ispaniyadan keluvçilarga nisbatan vaqtinçalik çegara nazoratini yetti kunga uzaytirdi va uni 22-oktyabrgaça amal qiladigan ispaniyalik çoralarga sinxronlaştirdi. Qaror Bryusselda Meloni va Sançez uçraşuvidan söng qabul qilindi; yaqin kunlarda içki işlar vazirlari tekşiruvlarni bekor qilişni muhokama qiladilar.
Otabek YusupovYevroparlament deputati Xalq partiyasi fraksiyasidan Dirk Gotink Rossiya Ukrainaga hujumlarini davom ettirayotgani holda Yevropa Ittifoqi rossiyalik fuqarolarga «vizalarning töliq spektrini» berişni töxtatişi kerakligini aytdi. Uning fikriça, rossiyalik elitalarga Ukrainadagi tinç aholi zarbalar ostida turib «Yevropa orollarida yaşab, margarita içiş» imkonini bermaslik kerak.
Aziz KarimovIrlandiyaning Yevropa işlari böyiça vaziri Tomas Birn YI davlatlari uzoq muddatli byudjet böyiça muzokaralarda yaqinlaşganini va dastlab rejalaştirilganidek, Rojdestvogaça kelişuvga erişiş mumkin deb hisoblaydi. Şu bilan birga, qisqartirişlarni talab qiluvçi davlatlar va eng kambağal mintaqalarni moliyalaştirişni himoya qiluvçi davlatlar guruhi örtasidagi kelişmovçiliklar saqlanib qolmoqda.
Otabek YusupovYevropa Ittifoqi sammitining ikkinçi kunida Vladimir Zelenskiy YI rahbarlari bilan harbiy yordam, havo mudofaasi va energiya infratuzilmasini himoya qilişni muhokama qiladi. Kiyev 2027-yil uçun moliyaviy tanqislikni 78 mlrd dollarga baholaydi. AQŞ muzlatilgan rossiyalik aktivlardagi 210 mlrd yevroni Vaşington nazoratidagi mexanizmga yönaltirişni taklif qildi — kansler Fridrix Mers ğoyani rad etdi. YI rahbarlari, şuningdek, yetti yillik byudjetni kelişib ololmadi.
Otabek YusupovUkraina Prezidenti idorasi rahbari örinbosari Igor Jovkva Yevropa sammiti oldidan Euronews’ga bergan intervyusida Kiyev Yevropa Havo mudofaasi tizimi (FREYJA dasturi) va Starlink’ning Yevropa analogi böyiça mazmunli muzokaralar olib borayotganini aytdi. U beş yildan tezroq natija va’da qildi, muddatlarni esa aytmadi va Yevropa xavfsizlik kafolatlari AQŞ yordamisiz mumkin emasligini tan oldi.
Aziz Karimov
