«arxeologiya» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
19 maqola
G‘avvoslar Stokgolm arxipelagidagi Xeringe oroli yaqinida yaxshi saqlanib qolgan XV asr kemasini tekshirmoqda. Kema, ehtimol, shved suvlarida topilgan eng qadimgi o‘rta asr harbiy kemasi hamda Shvetsiya yoki Daniyada ma’lum bo‘lgan birinchi karavel usulida qurilgan kema bo‘lishi mumkin.
Otabek YusupovArxeologlar Xitoyning Sichuan provinsiyasidagi Sansinduy majmuasining qurbonlik chuqurlaridan topilgan bronza niqoblarda qariyb 3000 yillik ipak qoldiqlarini aniqladi. Mato 101 ta buyumda topilgan bo‘lib, tadqiqot natijalari Antiquity jurnalida chop etildi.
Otabek YusupovItaliyalik arxeologlar Quddusdagi Muqaddas Qabr ibodatxonasi ostida tosh qazilgan joy (karer), ishlov berilgan uchastkalar, bog‘ va qoyaga o‘yilgan qabrlarni kashf etdi. Topilmalar Injillarda Iso dafn etilgan joy sifatida tasvirlanganlarga mos keladi, biroq bu ilmiy isbot hisoblanmaydi.
Aziz KarimovSamarqand viloyatining Qoshrobod tumanidagi Nurata tizmasi uchastkasida o‘tkazilgan oktabr oyidagi arxeologik ishlar davomida mezolit va neolit davrlariga oid petrogliflar, shuningdek, madaniy qatlami 60 santimetr bo‘lgan bronza davri manzilgohi aniqlandi. Bu haqda Yahyo G‘ulomov nomidagi Samarqand arxeologiya instituti xabar berdi.
Otabek YusupovTakumi Tsutaya rahbarligidagi xalqaro guruh paleoproteomika yordamida De Hoop qo‘riqxonasi hududidagi Kilpdrift majmuasidan topilgan 60 ming yillik oxradan kanna antilopasining kollagenini ajratib oldi. Topilma Afrika uchun kamdan-kam holat bo‘lib, usulning issiq iqlimda ham samarali ishlashini tasdiqlaydi.
Aziz KarimovAl-Ula Qirollik komissiyasi Al-Ula va Xaybarda 2026–27-yilgi arxeologik mavsumining boshlanganini e’lon qildi. Dastur qazishmalar, raqamli hujjatlashtirish, merosni muhofaza qilish va saudiyalik mutaxassislarni tayyorlashni o‘z ichiga oladi, tadqiqotlar esa Xegru, Dadan, Xaybar vohasi va tarixiy ziyorat hamda savdo yo‘llarini qamrab oladi.
Sevara AzamovaOlimlar Kulikovo maydonidagi Dmitriy Donskoy yodgorligi poyasidagi oq tosh bloklar 1701-yildan boshlab Pyotr I g‘oyasi bo‘yicha qurilgan Ivanovskiy kanal shlyuzlaridan olinganini aniqladi. Endi bu toshlar Moxovoyedagi muzey fasadini bezatmoqda.
Sevara AzamovaVestminster abbatligi arxeologi Uorik Roduell 1869-yilda topilgan ohaktosh sarkofagdagi qoldiqlar X asr oxiri — XI asr o‘rtasida yashagan yuqori martabali rohibga tegishli ekanini aniqladi. Asosiy nomzodlar — taxminan 1020-yilda vafot etgan abbat Elfvig va uning vorisi, 1049-yilda vafot etgan Vulnot.
Javlon TursunovMDU olimlari va xitoy mutaxassislari jetiasor madaniyatiga mansub Tompaqasar va Oltin-Asar qabristonlaridan topilgan ikkita bo‘r buyumni tadqiq qildi. Tahlil qadimiy vositaning asosi tabiiy bo‘r va o‘simlik qo‘shimchalari, taxminan dolchin, shuvoq va yalpiz ekanligini ko‘rsatdi.
Javlon TursunovPompeyda qadimiy rim shahrining eng hashamatli uylaridan biri — Mark Fabiy Rufus uyi tiklanishi boshlandi, qiymati 1,46 mln yevro. Ishlar to‘rt qavatli rezidensiyaning freskalari va bezakli interyerlarini saqlashga qaratilgan; u boy rim magistratiga tegishli bo‘lgan deb taxmin qilinadi. Tiklanishdan oldin konstruksiyalarni mustahkamlash va 2021–2023-yillarda yakunlangan qazishmalar amalga oshirilgan.
Sevara AzamovaFransiya milliy tadqiqot agentligi (ANR) moliyalashtiradigan xalqaro Arabiancairns loyihasi 2022-yildan beri Arabiston yarim orolidagi protoistorik dafn yodgorliklarini hujjatlashtiradi. Markaziy Ummondagi Bisya hududida 4 700 kv.km maydonda taxminan 5 500 qabr xaritalandi. Topilmalar Mesopotamiya, Eron va Balujiston bilan savdo aloqalarini, shuningdek, dafn an’analari BAA yodgorliklari bilan o‘xshashlikni ko‘rsatadi.
Sevara AzamovaMisrlik fermer Xaled Xalil Behbeyt el-Hagar qishlog‘idagi uchastkasida qadimiy o‘ymakorliklar bilan tosh topib, hokimiyatlarga xabar berdi. Qadimiy ashyolar bo‘yicha Oliy kengashning qutqaruv qazishmalari 1,6 metr balandlikdagi Ramses II boshini, ikkinchi haykalning bo‘lagini va ierogliflar bilan granit blokni aniqladi. Baholarga ko‘ra, haykalning to‘liq balandligi 8,5 metrga yetgan bo‘lishi mumkin.
Madina UsmonovaSentyabr oyida arxeologlar Zaporijjya yaqinidagi Xortitsa oroli yaqinida Dneprda, taxminan 45 km masofada davom etayotgan jangovar harakatlarga qaramay, ish olib bordi. Topilmalar orasida — bronza davriga oid kiyik shoxi, taxminan skiflarga tegishli kulolchilik buyumlari, Vizantiya amforasi bo‘lagi, XVIII asrga oid langar va taxminan ming yillik butun daraxt tanasidan yasalgan yog‘och qayiq bor. 2023-yil iyun oyida Kaxovka to‘g‘oni vayron bo‘lgach, neolitdan XX asrgacha bo‘lgan yodgorliklarga ega Buyuk Lug hududi ochilib qoldi. 100 dan ortiq tashkilot bu hududni YUNESKO ro‘yxatiga kiritish uchun kurashmoqda
Madina UsmonovaMisr Qadimiyatlar Oliy kengashi ekspeditsiyasi Behbet el-Xagar aholi punktida fir’avning ikki monumental haykalining parchalarini va Ramses II bilan bog‘liq ierogliflar yozilgan pushti granitni topdi. Qazishmalar mahalliy aholi toshdagi yozuv topilgani haqida xabar berganidan keyin boshlandi.
Madina UsmonovaSurxondaryo viloyatidagi Jarquton arxeologik yodgorligida Komil Rahimov boshchiligida qazish ishlari boshlandi. Xom gʻishtdan qurilgan inshootlar, 70 sm diametrli oʻchoq, bola qabri, sopol idishlar va xoʻjalik quduqlari topildi. Ular miloddan avvalgi III–II ming yilliklarga mansub.
Madina UsmonovaKembrik olimlari Iroq Kurdistonidagi Shanidar g‘orida topilgan neandertalning chap yelka suyagidagi 15 mm diametrli teshikni tasvirlab berdi. Ularning fikricha, nayza ko‘krak qafasidan o‘tib, ehtimol o‘pka va yirik tomirlarga zarar yetkazgan. Bu yog‘och nayza bilan sodir etilgan o‘limga olib keladigan zo‘ravonlikning eng qadimgi dalili bo‘lishi mumkin, biroq ov paytidagi tasodif ehtimoli ham istisno qilinmaydi.
Madina UsmonovaQuyi Bavariyadagi Grossköllnbach shahridagi «Steigäcker IV» qurilish maydonida olib borilgan qazishmalar davomida chiziqli-lenta keramikasi madaniyatiga mansub yosh insonning taxminan 7 ming yillik dafn etilishi topildi. Skelet odatdan tashqari holatda yotgan bo‘lib, unda bo‘yin umurtqalari deformatsiyasi qayd etilgan. Shuningdek, uzoq uylar va loy pechlarni o‘z ichiga olgan taxminan 150 ta aholi punkti obyekti hujjatlashtirilgan.
Madina UsmonovaArxeologlar Turkiya qirg‘oqlarida yoshi 4400–4700 yil bo‘lgan, Xeops piramidasi davriga tegishli cho‘kib ketgan kema qoldiqlarini topdilar.
Madina Usmonova
