Asosiy ma’lumotlar

  • Behbet el-Xagarda fir’avning ikki ulkan haykalining qismlari topildi; birinchi haykal boshi — taxminan 1,6 m
  • Ramses II bilan bog‘liq ierogliflar yozilgan pushti granit parchasi topildi
  • Ikkinchi haykal — saqlanib qolgan qismi taxminan 2,4 m bo‘lgan bo‘lak, u ham, ehtimol, Ramses II ni tasvirlaydi

Topilmaning tafsilotlari

Naked Science Heritage Daily ga tayanib xabar berishicha, topilmalar Misr Qadimiyatlar Oliy kengashi ekspeditsiyasi tomonidan Behbet el-Xagar aholi punktida amalga oshirilgan. Qazishmalar mahalliy aholi vakillaridan biri uyining yonidagi yerni ishlayotganda yozuvli tosh parchasini topib, uni yodgorliklarni muhofaza qilish inspeksiyasiga xabar berganidan so‘ng boshlangan. Boshlang‘ich tekshiruv topilmaning arxeologik ahamiyatini tasdiqladi, shundan so‘ng uchastkaga maxsus komissiya va qazish guruhi yuborildi.

Birinchi haykal va yozuvlar

Arxeologlar fir’avning ikki monumental haykalining parchalarini, shuningdek Ramses II bilan bog‘liq ierogliflar yozilgan pushti granit parchasini topdi. Oliy kengash bosh kotibi Hisham el-Layti so‘zlariga ko‘ra, birinchi haykal boshida «pschent» — fir’avning ikki viloyat ustidan hokimiyatini ramziy qiluvchi, Yuqori Misrning oq toji va Quyi Misrning qizil tojini birlashtirgan qo‘shma toja tasvirlangan. Haykal orqasidagi tayanch ustunning yozuvli qismi ham saqlanib qolgan — bu hukmdorning rasmiy unvonlariga kirgan va uni Horus xudosiga bog‘lanishi hamda taxtga qonuniy huquqini ta’kidlagan «Hor-ka-naxt-meri-maat» Horus nomi edi.

Ikkinchi haykal

Ikkinchi topilma — balandligi taxminan 2,4 metr bo‘lgan fir’avning boshqa haykalining saqlanib qolgan qismi. Arxeologlar fikricha, u ham Ramses II ni tasvirlashi mumkin. Haykalning oyoqlari va poydevori yo‘q, ammo yuqori qismida fir’avnlarga xos chiziqli «nemes» bosh kiyimi ko‘rinadi. Bosh kiyimning yuqori qismi qisman yo‘qolgan bo‘lsa-da, bosh va yuz xususiyatlari yaxshi saqlangan.

Ramses II haqida

Ramses II, shuningdek Ramses Buyuk nomi bilan ham mashhur, Yangi podsholik davridagi Misrning XIX sulolasining uchinchi fir’avni bo‘lgan va mavjud ma’lumotlarga ko‘ra taxminan miloddan avvalgi 1279-yildan 1213-yilgacha hukmronlik qilgan. Oltmish yildan oshiq hukmronligi katta qurilish ishlari, harbiy yurishlar hamda Misr va Nubiyada yirik ibodatxonalar va haykallar qurish bilan ajralib turdi.