Janubiy Afrikadan topilgan 60 ming yillik oxrada kanna antilopasining oqsili birinchi marta aniqlandi

Qadimgi bo‘yoq yirik hayvonning izlarini saqlab qolgan

Janubiy Afrika sohilidan topilgan 60 ming yillik oxra kanna antilopasining oqsilini saqlab qolgan. Bunday xulosaga Yaponiyadagi Kyusyu universiteti, Bergen va Kopengagen universitetlari mutaxassislari kelgan; ish Proceedings of the Royal Society B jurnalida bayon etilgan, guruhga yapon antropologi Takumi Tsutaya rahbarlik qilgan.

Tahlil qanday o‘tkazilgan

Tahlil uchun material Kilpdrift majmuasidan olingan — bu qit‘aning janubidagi De Hoop qo‘riqxonasi qoyalaridagi tosh davri yodgorligi. Oqsil tuproq namunalaridan paleoproteomika, ya’ni qadimgi oqsillarni ommaviy tahlil qilish usuli bilan ajratib olingan, turga tegishlilik esa fragmentlar orqali xromatografiya va massa-spektrometriya yordamida aniqlangan. Kollagen Afrika savannalarining yirik antilopasi bo‘lgan kannaga tegishli edi. Gazeta.Ru ma’lumotiga ko‘ra, ilgari oxradagi organik qo‘shimchalar izlari juda kam qayd etilgan, ayniqsa Afrikada.

Topilmaning ikki izohi

Mualliflar ikki izohni ehtimol deb biladi: yo bo‘yoqqa ataylab hayvoniy kelib chiqishli materiallar qo‘shilgan, yo‘qsa turar joyda oxra bilan ishlangan terilar bo‘lgan. Har qanday holatda ham bo‘yoq bir yoki boshqa tarzda yirik hayvon bilan bog‘liq bo‘lgan, bu esa tadqiqotchilar fikricha, o‘sha davr Homo sapiensining murakkab texnik ko‘nikmalariga dalolat beradi.

Usulning ahamiyati va amaliy oqibatlari

Tadqiqot tasdiqladiki, paleoproteomika qadimgi oqsillarni issiqlik tufayli DNK deyarli saqlanmaydigan Afrika yotqiziqlaridan ham ajratib oladi. Nashr ma’lumotiga ko‘ra, usul olimlarga arxeologik qatlamdan uzoq yo‘qolgan materiallarga yo‘l ochadi. Oxradan odamlar o‘n minglab, hatto yuz minglab yillar davomida foydalanadi — bu mineral na kundalik hayotda, na marosimlarda qo‘llangan; hozirgacha uning qo‘llanilishi haqida asosan topilgan buyumlarning shakli va eskirish darajasi orqali hukm chiqarilgan. Kilpdrift namunalari uzoq vaqt arxivda saqlangan va tahlil uchun yangi qazishmalar talab etilmadi. Bu muzey kolleksiyalari va eski ekspeditsiyalar materiallari hali ham bu joylarning qadimgi aholisi kundalik hayoti va e’tiqodlari haqida gapirib bera olishini, shunga o‘xshash oqsil izlarini qidirishni endi boshqa yodgorliklarda ham olib borish mumkinligini anglatadi. Topilmaning ahamiyati shundaki, u qadimgi bo‘yoqning hayvonot dunyosi bilan bog‘liqligi haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri dalil beradi va ayni paytda usulni murakkab issiq iqlimda sinab ko‘radi; amaliy oqibat esa yangi dala ishlarisiz allaqachon to‘plangan kolleksiyalarni o‘rganish imkoniyatidir. Ma’lumotlardagi cheklov shundaki, oxrada oqsil borligining aniq sababi (bo‘yoqqa qo‘shilganmi yoki terilarning izimi) hozircha aniqlanmagan.