Aziz Karimov — tafs uzning «Jahon» bo‘limidagi materiallari. Yangiliklar, asosiy faktlar va tafsilotlar o‘zbek, rus va ingliz tillarida.
Tahririyat taxallusi. Bu ismlar tafs uz tahririyatining taxalluslaridir. Portretlar — illustratsiyalar; profillar alohida jurnalistlarning tarjimai holi emas, nashrning mavzular bo‘yicha imzolarini bildiradi. Materiallar uchun tafs uz tahririyati mas’ul.
AQSh okrug sudyasi Jinsuk Oxta 14-oktyabrda Marko Rubio boshchiligidagi Tashqi ishlar departamentiga 2027-moliya yili uchun Diversity Visa lotereyasiga ro‘yxatga olishni 15-oktyabr yarim kechagacha, kamida 30 kunlik muddat bilan ochishni buyurdi. Da’voni Red Eagle Law kompaniyasi Ma’muriy protseduralar to‘g‘risidagi qonun asosida qo‘ygan.
Atrof-muhit agentligi Angliyaning janubidagi graflarda — Kornuoll, Devon, Dorset, Somerset, Sharqiy va G‘arbiy Sasseksda — rekord issiq yoz va bir asrdan ortiq vaqt ichidagi eng qurg‘oqchi aprel–sentabrdan so‘ng kuchli qurg‘oqchi e’lon qildi. Asosiy suv omborlarining darajasi 14,9–21,9% gacha tushdi, sug‘orish taqiqlari amal qilmoqda, hukumat suvni tejalishga chaqirdi.
Gretsiya fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi Xios orolidagi «Gomer» aeroporti faoliyatining 2026-yil 15-noyabrdan 2027-yil 15-martgacha vaqtincha to‘xtatilishini, uchish-qo‘nish yo‘lagini 1799 metrgacha uzaytirish va modernizatsiya qilish maqsadida e’lon qildi. Pudratchi ishlarni 2027-yil 28-fevralgacha yakunlashga intilish majburiyatini oldi. Mahalliy hokimiyat va biznes jamoatchiligi avval kelishilganiga qaraganda ertaroq yopilishga qarshi chiqib, infratuzilma va transport vaziri bilan uchrashuvni talab qilmoqda.
O‘zbekiston Prezidenti Administratsiyasi rahbari Sa Mirziyoyeva Turkiyaga tashrifi doirasida Baykar kompaniyasining majmuasiga tashrif buyurdi va kompaniyaning mudofaa sanoati hamda yuqori texnologiyalar sohasidagi ishlanmalari bilan tanishdi. U turk tajribasi O‘zbekiston uchun amaliy qiziqish bildirishini qayd etdi hamda tajriba almashinuvi va qo‘shma texnologik loyihalar imkoniyatlariga ishora qildi. Avvalroq u Nujmiddin Bilal Erdog‘an bilan birga Istanbulda Ibn Xaldun universiteti va Yenidogu maktabiga tashrif buyurgan edi.
FAO ma’lumotlariga ko‘ra, dengizga chiqishi bo‘lmagan 32 rivoqlanayotgan mamlakat aholisining deyarli 57 foizi to‘liq qiymatli ovqatlanish imkoniyatiga ega emas. Bunday mamlakatlarda logistika xarajatlari import uchun tranzit davlatlarga qaraganda 75 foizga yuqori. Masalalar Toshkentda bo‘lib o‘tgan forumda muhokama qilindi, bu yerda O‘zbekiston suv resurslarini boshqarish va agrar innovatsiyalar bo‘yicha mintaqaviy tashabbus taklif qildi.
2026-yil 15-oktabrda Istanbulga kuchli yomg‘irlar yog‘ib, keng ko‘lamli suv toshqinlariga olib keldi. Turli ma’lumotlarga ko‘ra ikki-uch kishi halok bo‘ldi, besh kishi bedarak yo‘qoldi. Yuzlab suv bosish va ko‘chki holatlari qayd etildi, maktablar yopildi, o‘nlab reyslar boshqa yo‘nalishga qaratildi, bir qancha tumanlarda elektr va gaz o‘chirildi.
Ozarbayjon Bokuda CİTAning yettinchi sammitini o‘tkazdi, unda qarama-qarshi turgan davlatlar — Isroil, Eron, Qatar, BAA, Turkiya, Rossiya, Falastin va Osiyo mamlakatlari rahbarlari va delegatsiyalari yig‘ildi. Isroil prezidenti Yitsxak Gertsog Aliyev va Bahrayn tashqi ishlar vaziri bilan uchrashuvlar o‘tkazdi; uning nutqi paytida bir qancha delegatsiyalar zalni tark etdi. Boku deklaratsiyasi qabul qilindi, Ozarbayjon raisligi 2026–2028-yillarga uzaytirildi, Laos to‘laqonli a’zo bo‘ldi. Ozarbayjon Bakuda SMIDAning yettinchi sammitini o‘tkazdi, unda mojarodagi davlatlar — Isroil, Eron, Qatariy, BAA, Turkiya, Rossiya, Falastin va Osiyo mamlakatlari rahbarlari va delegatsiyalari yig‘ildi. Isroil prezidenti Itsxak Gertsog Aliyev va Bahrayn tashqi ishlar vaziri bilan uchrashuvlar o‘tkazdi; uning nutqi paytida bir qator delegatsiyalar zalni tark etdi. Baku deklaratsiyasi qabul qilindi, Ozarbayjon raisligi 2026–2028-yillarga uzaytirildi, Laos to‘laqonli a’zo bo‘ldi.
Ukraina rasmiylarining ma’lumotlariga ko‘ra, SpaceX Starshield harbiy terminallarining tezligini ogohlantirishsiz cheklab qo‘ydi, bu dronlarning ishiga xalaqit beradi. Zelenskiy bu qarorni «katta xato» deb atadi, Mask esa cheklovlar AQSh harbiylari va Tramp tomonidan belgilanishini aytdi. Shu fonida Rossiya Kiyev, Xarkov va Lutskka zarbalar berdi: kamida 8 halok bo‘lgan, taxminan 600 ming kishi elektr tokisiz qoldi.
Tashqi Gebrid orollaridagi Lyuis orolining shimoliy qirg‘og‘i yaqinida Kilda baliq ovlash kemasi yo‘qoldi. 49 yoshli Duglas Kreygining jasadi Port-of-Ness yaqinida, uning 50 yoshga to‘lishidan bir kun oldin topildi. Kapitan Norman Murry (Tem), 40 yosh, va 23 yoshli Mordo Morrison hali ham yo‘q deb hisoblanmoqda. Qirg‘oq qo‘riqxonasi payshanba kuni kechqurun yangi ma’lumot kelguncha qidiruv ishlarini to‘xtatdi.
Fransiya Ichki ishlar vazirligi juftliklar ichidagi zo‘ravonlik oqibatida sodir bo‘lgan o‘limlar bo‘yicha milliy tadqiqotni e’lon qildi: 2025-yilda 136 halok bo‘lgan (2024-yilga nisbatan minus 1%), ulardan 111 nafari ayollar — 4 foizga o‘sish. O‘ldirilgan erkaklar soni 25 tagacha kamaydi. 445 marta o‘ldirishga suiqasd qayd etildi. Shu bilan birga, Milliy assambleya jinsiy va seksistik zo‘ravonlikka qarshi keng qamrovli qonun loyihasini bir ovozdan qabul qildi, u endi Senatga yuboriladi.
15-oktyabr kuni Bryusselda bo‘lib o‘tgan ES sammitida rahbarlar yetti yillik byudjet bo‘yicha muzokaralarda oldinga siljiya olmadilar: Yevropa Kengashi raisi Antoniu Kosta muzokaralarni o‘z zimmasiga oldi va 26-noyabrdagi maxsus sammitgacha kelishuv matnini taqdim etadi. Energetika eng keskin mavzuga aylandi: Italiya va Vengrad guruhi ETS2 ni 2030-yilgacha qoldirishni talab qilmoqda. Shuningdek, Xitoy bilan savdo va Ukraina atrofidagi vaziyat muhokama qilindi. 15 oktyabrda Bryusselda bo'lib o'tgan YI sammitida rahbarlar yetti yillik byudjet bo'yicha muzokaralarda ilgarilashga qodir bo'lmadi: Yevropa kengashi raisi Antoniu Kosta muzokaralarni o'z qo'liga oldi va 26 noyabrdagi maxsus sammitgacha muvofiqlashtirilgan matnni taqdim etish uchun kelajakdagi haftalarda ishlaydi. Energetika eng keskin mavzu bo'ldi: Italiya va Visheshrad guruhi ETS2 ni 2030 yilgacha kechiktirishni talab qilmoqda. Xitoy bilan savdo va Ukraina atrofidagi vaziyat ham muhokama qilindi.
EU-OSHA ma’lumotlariga ko‘ra, YI a’zolarida ishlaydiganlarning 45 foizi ruhiy salomatlikka oid xavflarga duch kelmoqda, 44 foizi esa haddan tashqari yuklama haqida xabar beradi. ETUI baholashiga ko‘ra, ish bilan bog‘liq depressiya YIga yiliga 100 mlrd yevrodan ortiqqa tushadi. Mutaxassislar asosiy to‘sqinlik sifatida muammoni ochiq muhokama qilishni istamaslikni ataydi va psixosotsial xavflarni jismoniy xavflar kabi baholashni taklif qiladi. Healthy Workplaces kampaniyasi ishga tushirildi.
Oq uyning yangi matbuot kotibi Keti Zahariya yuridik vakolatlari tufayli tanqidga uchradi: u hech qaysi shtat advokatlar palatasida ro‘yxatga olinmagan, imtihon topshirgani haqidagi savolga esa «Xitoyga ko‘chib o‘tganimda» deb javob berdi. Campaign for Accountability guruhi Kaliforniya advokatlar assotsiatsiyasiga shikoyat yubordi.
Zelenskiy FT nashriga Rossiyadagi neft infratuzilmasiga zarbalar bo‘yicha uch kunlik pauzani tugatayotganini, AQShni razvedka ma’lumotlari va Starlink orqali bosim o‘tkazishda ayblab, aytgani ma’lum qildi. Moskva Ryazan neftni qayta ishlash zavodiga hujum haqida xabar berdi. Yevropa Ittifoqi Kiyevni qo‘llab-quvvatladi, Bryusselda sammit boshlandi.
Namangan viloyatining Kasansoy tumanida Telegram orqali past foizli kredit rasmiylashtirishni va’da qilib, fuqarolardan 250 mln so‘mdan ortiq pul olgan erkak ushlab olindi. U messengerda soxta «Mikrokredit» sahifasi yaratib, oldindan pul o‘tkazishni so‘ragan, biroq kredit bermagan va aloqani uzgan. Gumonlanuvchi ilgari firibgarlik uchun sudlangan. Unga nisbatan JK 168-moddasi uchinchi qismi «b» va «v» bandlari bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atildi, tergov davom etmoqda.
Rossiya vitse-premyeri Aleksandr Novak Rossiya energetika haftaligi doirasida 14-oktyabr kuni Kiyev rejimi Saratov va Ryazan viloyatlaridagi ikkita neftni qayta ishlash zavodiga hujum qilganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu Ukraina tomoni energetika sulhi tomon harakatni ko‘rsatmayotganini ko‘rsatadi. Ma’lumotlar Energetika vazirligi va kompaniyalardan olingan.
Litva tashqi ishlar vaziri Kestutis Budris Fridman va Usmanov aktivlarining milliy sanksiyalar doirasida muzlatilganini e’lon qildi. U sanksiya bosimi kuchaytirilishi va saqlanib qolishi kerakligini, oligarxlarning YI ro‘yxatidan chiqarilishi «noto‘g‘ri signal» ekanini ta’kidladi. Sentabr oxirida YI elchilari ularni sanksiya ro‘yxatlaridan chiqarishga kelishgan, ammo ittifoq 3 ming kompaniya va shaxsga nisbatan sanksiyalarni birinchi marta uch yilga uzaytirdi. Usmanov uchun Fransiya va Slovakiya, Fridman uchun Lyuksemburg murojaat qilgan edi.
Katta tezlikda uchayotgan avtomobil to‘xtatilgan mototsiklga urildi, unga erkak yopishib turgan edi. Erak yon tomonga uchib ketdi va jarohat olmadi, ammo mototsikl piyodaga urilib, u jarohat oldi va kasalxonaga yetkazildi.