Buyuk Britaniyada D vitamini yetişmasligi: 23 yoşli öqituvçining iş joyida huşidan ketişi va yoşlar orasida yetişmaslikning ösişi

Ogohlantirişsiz huşidan ketiş

23 yoşli öqituvçi Saskiya Rivz-Prisli iş joyida tösatdan yiqilib tuşdi: uning aytişiça, boşi aylangani, köngli oğrigani, yurak urişi tezlaşgani va issiq bosgani sezilgan. Ogohlantiruvçi belgilar yöq edi — u haftada tört marta futbol öynar va özini soğlom his qilardi. Keyinçalik tahlillar D vitamini darajasi «deyarli nolga teng» ekanini körsatdi. Buni BBC News xabar qilmoqda.

Muammoning qamrovi

Buyuk Britaniyada D vitaminining past körsatkiçlari ba‘zi yoş guruhlarida ösib bormoqda — ayniqsa qizlar va yoş ayollar orasida. National Diet and Nutrition Survey ma’lumotlariga köra, ötgan yili 11–18 yoşli ösmirlarning deyarli çoragi D vitamini yetişmasligi bor deb tasniflangan. D vitaminining katta qismi teri tomonidan ultrabinafşa ta’sirida işlab çiqariladi; quyoş yetişmasligi, yopiq kiyim va quyoşdan himoya kremi uning işlab çiqarilişini kamaytiradi, qoraroq tanlilar esa xuddi şu miqdorni oliş uçun kuçliroq yoruğlikka muhtoj. Şifokorlar yetişmaslikka qon tahlilini odatda taklif qilmaydi, biroq bemor özini xavf guruhiga mansub deb his qilsa, qöşimça vitamin buyuriladi.

«Jim kasallik»

Pediatriya-endokrinolog Suma Uday yetişmaslikni «jim kasallik» deb ataydi: çaqaloqlarda u raxit bilan, kattalarda esa osteomalyatsiyaya’ni suyaklarning yumşaşi bilan boğliq. Uning sözlariga köra, yoşlar va kattalarda yetişmaslikni seziş qiyin, uni ötkazib yuboriş yoki notöğri taşxis qöyiş mumkin; alomatlar qatoriga çarçoq hamda suyak va böğimlardagi oğriqlar kiradi. «U tom ma’noda sezilmay, suyaklarni yeb, ularni yumşoq va sinişga moyil qiladi», — deydi u. Maqoladagi ikkinçi hol — 21 yoşli talaba Amaka Osu, Liverpulda talabalar uyida ovqat pişirayotganda qaltiraş va köriş qobiliyatini yöqotiş boşlangan; unda çarçoqdan boşqa alomat bölmagan va onasi D vitamini yetişmasligidan aziyat çekkan bölsa-da, bu öziga ham tegişi mumkinligini öylamagan.

Şifokorlarning çaqiriqlari va mahsulotlarni boyitiş takliflari

Uday va boşqa klinik şifokorlar, olimlar ACT NOW Vitamin D guruhini tuzib, yetişmaslik deb tasniflanadigan çegarani oşirişga çaqirmoqda: bu, uning fikriça, past darajali köproq odamni «tutib oladi», tarqaliş haqidagi manzara aniqroq böladi va erta davolaş imkonini beradi. U ayollarda «umrbod yetişmaslik» haqida ogohlantiradi — ösmirlik davrida, söngra homiladorlikda, bu yangi tuğilgan çaqaloqqa ham ta’sir qiladi: «Buni boşidan özgartirmasa, bu bir neça avlodga ta’sir qiladi». Birmingem universiteti professori Martin Xyuson D vitamini kaşf etilganidan 100 yil ötib «raxit yöqolmaganini» qayd etib, hukumatga işlab çiqariş bosqiçida mahsulotlarni vitaminlar bilan kengroq boyitişni örganişni taklif qilmoqda — majburiy siyosat yuritiladigan Kanada va Şvetsiyadagi kabi. Buyuk Britaniyada ba‘zi mahsulotlar, masalan, nonuşta yormalari va spredlar allaqaçon boyitiladi, biroq bu ixtiyoriy. Uning sözlariga köra, qişda odamlar D vitamini zaxirasini yöqotadi va «ehtimol, ma’lum guruhlar uçun qöşimça vitamin qabul qilişni odatiy iş deb qabul qilişga töğri keladi». Saskiya endi muntazam qöşimça vitamin qabul qiladi va darvozaga qaytdi.

Rasm manbasi, Amaka Osu

Rasm manbasi, Liam Asman