Tahlil markazlari «og‘riqli» yillar haqida ogohlantirmoqda: Buyuk Britaniyada hayot darajasi o‘sishi deyarli to‘xtaydi

Prognozlar: daromadlarning pasayishi va «yo‘qotilgan o‘n yillik»

Iqtisodiy tahlil markazlari britaniyaliklar uchun «og‘riqli» va «tushkunlikka soladigan» yillar kutilayotgani haqida ogohlantirmoqda: hayot darajasi o‘sishi deyarli to‘xtaydi. Resolution Foundation Resolution Foundationhisob-kitobiga ko‘ra, ishlaydigan yoshdagi odatiy xonadonning soliqlar, nafaqalar va uy-joy xarajatlarini hisobga olgan holdagi erkin daromadi 2029-yilgacha bo‘lgan davrda 1 050 funt sterlingga, ya’ni 3 foizga kamayadi. Butun parlament muddati davomida nafaqa yoshidagi bo‘lmagan xonadonlar daromadining o‘sishi «naqadar kichik» 600 funtni tashkil etadi, bundan tashqari, fondning baholashicha, bu yutuqlar «allaqachon orqada qolgan». Moliya-budjet tadqiqotlari instituti (IFS) direktori Xelen Miller umumiy manzara «tushkunlikka soladigan» deb atadi va joriy o‘n yillik «ehtimol, kuzatuvlar tarixidagi xonadonlar daromadi o‘sishi bo‘yicha eng yomon o‘n yillik bo‘ladi», deb bildirib, «hech qanday vaqtinchalik yordam paketlari buni tuzatmaydi — kuchliroq iqtisodiyot kerak», dedi.

Rasmiy prognoz nima deydi

Budjet bilan birga Budjet mas’uliyati boshqarmasi (OBR) o‘zi «anchagina qorong‘i manzara» deb atagan prognozni e’lon qildi: YaIM o‘sishi 2026-yildagi 1,2 foizdan 2027-yilda 1 foizgacha sekinlashadi — bu martdagi bahodan sezilarli darajada past, — 2027-yil uchun inflyatsiya prognozi esa 2 foizdan 3,4 foizga oshirildi. OBR qiyin moliyaviy vaziyatni qarz olish xarajatlarining yuqoriligi va AQSh bilan Eron o‘rtasidagi urush keltirgan inflyatsiya bilan bog‘laydi. Muzlatilgan soliq chegaralari ham sof maoshni kamaytiradi. OBR baholashiga ko‘ra, o‘n yillik oxiriga kelib nafaqachilarni ham qamrab olgan barcha xonadonlarning hayot darajasi yiliga 0,1 foizdan kam o‘sadi. Shu bilan birga, idora prognozlarning noaniqligini ta’kidladi: inflyatsiya bashoratlardan sezilarli darajada yuqori ham, past ham bo‘lishi mumkin.

Hukumat choralari va muxolifat reaksiyasi

Energiya narxlarining o‘sishiga javoban kansler Jon Xili taxminan 20 million xonadonga 100 funt to‘lov qilinishini e’lon qildi bu to‘lov council tax solig‘i guruhiga qarab amalga oshiriladi; kansler budjetni «manevr uchun imkoniyat» manbai deb atadi va hukumat «hayot qimmatligi bosimini hech qachon to‘liq bartaraf eta olmaydi», deb qayd etdi. Biroq Resolution Foundation bu to‘lov hisoblarning o‘sishini qoplamaydi, deb hisoblaydi: yordam hisobga olinganda ham xonadonlar energiya uchun 2022-yilgi inqiroz davridagidan ko‘proq to‘laydi, yordam esa eng kambag‘allarga aniqroq yo‘naltirilishi kerak edi. Rut Kyortis budjetni «tarqoq» (scattergun) va mamlakatdagi yuzaga kelgan muammolar uchun yetarli emas deb atadi. Konservatorlar partiyasidan soya kansleri Endryu Griffit budjet davlat moliyasi daromadlar va xarajatlar o‘rtasidagi zaxirani qisqartirgani sababli «birmuncha mo‘rt» qilganini bildirdi, liberal-demokratlar yetakchisi Ed Deyvi esa to‘lovni «yashirin soliq oshirishlari» fonida «yetarli emas» deb atadi. IFS vakili Miller qo‘shimcha qilishicha, xarajat rejalar «g‘oyata qattiq» ko‘rinadiva uning taassurotiga ko‘ra, Xili bu qarorlardan bosimni olib tashlash uchun iqtisodiyot yaxshilanishiga umid qilmoqda.

Kontekst va ma’lumotlarning cheklovlari

Fondlar va OBR ko‘rsatkichlari metodik jihatdan farq qiladi: Resolution Foundation faqat ishlaydigan yoshdagi xonadonlarni hisobga oladi, OBR esa barcha xonadonlarni qamrab oladi va qisqa muddatli tebranishlarni silliqlash uchun 10 yillik harakatlanuvchi o‘rtachadan foydalanadi — shu sababli raqamlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirish mumkin emas. Idoraning o‘zi prognozning yuqori noaniqligini, avvalo inflyatsiya trayektoriyasi bo‘yicha ta’kidlaydi. Material BBC News nashriga asoslangan; uning havola qilgan ayrim hujjatlari (welfare sohasidagi xarajatlarni qisqartirish rejalariga oid va budjet tahlili) to‘liq matnlar emas, bayon shaklida mavjud.

Rasm manbasi, Getty Images