«eksport» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
26 maqola
Germaniyaning OTTO va Kaufland onlayn platformalarida o‘zbek mahsulotlari sotilmoqda: «Paxta guli» choy to‘plamlari, rishton keramikasi, Namangan ustalarining milliy pichoqlari va 8–22 litr hajmdagi qozonlar. Xabarni «Dunyo» agentligi tarqatgan, Kun.uz nashri esa uni yoritgan.
Aziz KarimovReuters ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiyada dizel yoqilg‘isining sutkalik ishlab chiqarishi oktyabr boshidagi taxminan 160 ming tonnadan eksport cheklovlari yumshatilgandan keyin deyarli 180 ming tonnaga yetdi. O‘sish Vladimir Putin va Donald Trampning 9-oktyabrdagi, AQShga yetkazib berishlarni qayta tiklash to‘g‘risidagi kelishuvlari bilan bog‘lanadi. Hozirgi sur’atlarda eksport salohiyati oyiga million tonnadan oshishi mumkin.
Otabek YusupovJanubiy Koreya yalpi ichki mahsuloti uchinchi chorakda chorakdan chorakka 1,0 foizga o‘sdi — bu markaziy bankning 0,3 foizlik prognozidan uch barobar yuqori. Yarimo‘tkazgichlar eksporti 148 milliard dollarga yetdi, real yalpi ichki daromad esa deyarli 49 yil ichidagi eng tez o‘sishni ko‘rsatdi. Analitiklar iqtisodiyotning bitta sektorga bog‘liqligi haqida ogohlantirmoqda.
Aziz KarimovRF prezidenti Vladimir Putin «Vesti» axborot agentligi jurnalisti Pavel Zarubinga bergan intervyusida Rossiya Yevropaga neft, gaz, ko‘mir va uran xomashyosini yetkazib berishni hech qachon taqiqlamaganini, sotib olishdan voz kechish tashabbusi esa Yevropa davlatlarining o‘zidan chiqqanini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Yevropa ittifoqi qolgan yetkazib berishlardan to‘liq voz kechish rejalari ustida ishlashda davom etmoqda. Bungacha Putin hukumatga eksportni boshqa bozorlarga yo‘naltirishni baholash topshirig‘ini bergan edi.
Aziz KarimovOliy Majlis Qonunchilik palatasi 20-oktyabr «Valyuta tartibga solish to‘g‘risida»gi qonunning 11−1-moddasiga kiritiladigan tuzatishlarni ikkinchi va uchinchi o‘qishlarda qabul qildi; ular yengillik holatlari mavjud bo‘lganda sud jarimalarni 50 foizga kamaytirishni nazarda tutadi. Hujjat Senatga yuborildi. Ko‘rib chiqish chog‘ida keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilda 9100 tadbirkorga 3,3 trln so‘m miqdorida jarima solingan. Oliy Majlis Qonunchilik palatasi 20-oktabrda «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonunning 11−1-moddasiga kiritiladigan tuzatishlarni ikkinchi va uchinchi o‘qishlarda ma’qulladi; unda yengillashtiruvchi holatlar mavjud bo‘lganda sud jarimalarni 50 foizga kamaytirish nazarda tutilgan. Hujjat Senatga yuborildi. Ko‘rib chiqish chog‘ida keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilda 9100 tadbirkorga jami 3,3 trln so‘m jarima solingan.
Otabek YusupovBojxona statistikasiga ko‘ra, 2025-yilda Xitoyning AQShga eksporti 19,5 foizga pasayib, taxminan 3,01 trillion yuanga (420 milliard dollar) yetdi, biroq umumiy eksport 6,1 foizga o‘sib, taxminan 3,77 trillion dollarga yetdi. O‘sishni ASEANga (+14 foiz, taxminan 665 milliard dollar) va YIga (+9 foiz, taxminan 560 milliard dollar) yetkazib berishlar ta’minladi. 2026-yilda o‘sish mashinalar, elektronika, elektromobillar va akkumulyatorlar hisobiga davom etdi. Bojxona statistikasiga ko‘ra, 2025-yilda Xitoyning AQSHga eksporti 19,5% ga pasayib, taxminan 3,01 trln yuanga ($420 mlrd) yetdi, biroq umumiy eksport 6,1% ga o‘sib, taxminan $3,77 trlnni tashkil etdi. O‘sish ASEAN (+14%, taxminan $665 mlrd) va YIE (+9%, taxminan $560 mlrd) ga yetkazib berishlar hisobiga ta’minlandi. 2026-yilda o‘sish mashinalar, elektronika, elektromobillar va akkumulyatorlar hisobiga davom etdi.
Aziz KarimovEgey eksportchilar uyushmasi ma’lumotlariga ko‘ra, yanvar–sentabr oylarida Turkiya dengiz mahsulotlarining Xitoyga yetkazib berishlari pul ifodasida 190%ga o‘sib, 18 mln dollardan oshdi, hajmda esa 153%ga o‘sib, 1 588 tonnaga yetdi. O‘sish o‘tgan yilning oktabrida imzolangan ikki tomonlama veterinar va sanitariya talablari protokollaridan keyin boshlandi. Yetakchilar — losos va tuna.
Sevara AzamovaRossiya Federatsiyasi prezidenti Vladimir Putin rus ishlab chiqaruvchilari Amerika bozoriga o‘g‘itlar eksportini sezilarli darajada oshirishi mumkinligini aytdi. Mamlakatlar o‘rtasidagi savdoni kengaytirish mavzusi 9-oktyabrda Putin va Tramp o‘rtasidagi telefon suhbati ortidan rivojlanmoqda, o‘shanda Moskva neft va neft mahsulotlarini yetkazib berishga tayyorligini tasdiqlagan edi.
Sevara AzamovaBosh vazir o‘rinbosari Aleksandr Novak Rossiyaga 2026-yil oxiriga qadar dizel yoqilg‘isi eksportini, jumladan AQShga yetkazib berishni tiklashni rejalashtirayotganini aytdi. Boshqa mamlakatlar ham Amerika bozori ehtiyojlaridan ortiq hajmlar mavjud bo‘lganda rus dizelini olish imkoniga ega bo‘ladi, biroq NPZlar hozircha oldingi ishlab chiqarish darajasiga chiqmagan.
Javlon TursunovVitse-prezident Aleksandr Novak Rossiya 2026-yil oxiriga qadar dizel yoqilg‘isi eksportining oldingi hajmlariga qaytishi mumkinligini, agar rejalashtirilgan jadval saqlanib qolsa, ma’lum qildi. Yetkazib berishlarning tiklanish sur’ati mahalliy NPZ imkoniyatlariga bog‘liq, ular hozircha oldingi hajmlarni ta’minlay olmaydi. Cheklovlar joriy etilishidan oldin oylik eksport taxminan 3,5 million tonnani tashkil etardi.
Javlon TursunovNeftga qaramlikni kamaytirish Ozarbayjon iqtisodiy strategiyasining asosiy elementi bo‘lib qolmoqda. Business Horizons dasturida Tadbirkorlikni rivojlantirish jamg‘armasi (ABDF) direktor o‘rinbosari Yasin Jalilov qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlash, ‘yashil’ energetika va farmatsevtikani istiqbolli yo‘nalishlar sifatida atadi. Sumgait kimyo-sanoat parkining 2025-yilning birinchi yarmidagi savdosi 572 mln yevrodan oshdi, agro mahsulot eksporti esa 2026-yilning yanvar–iyul davrida deyarli 23 foizga o‘sdi.
Javlon TursunovRossiya bosh vazir o‘rinbosari Aleksandr Novak mamlakat jadval bo‘yicha harakat qilsa, 2026-yil oxiriga kelib dizel yoqilg‘isi eksporti hajmini to‘liq tiklay olishini ma’lum qildi. Hozirda eksport neftni qayta ishlash zavodlari imkoniyatlari doirasida tiklanmoqda. 10-oktabr hukumat dizel eksportiga qo‘yilgan taqiqni qisman olib tashlab, 500 ming tonna yetkazib berishga ruxsat berdi.
Sevara AzamovaO‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat umumiy eksportining 50 foizdan ortiq qismi o‘n yirik eksport bozorlariga to‘g‘ri keladi. Yetakchi Rossiya bo‘lib, 3,2 mlrd dollar, undan Xitoy (2 mlrd) va Afg‘oniston (1,2 mlrd) keyingi o‘rinlarda. Top-10 yo‘nalishlarga jami eksport taxminan 11,75 mlrd dollarni, ya’ni umumiy eksportning taxminan 51,3 foizini tashkil etdi.
Javlon TursunovO‘zbekiston Energetika vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–sentabr oylarida elektr energiyasi eksporti 3,4 mlrd kVt·soatga (+21,4%) yetdi, import esa 1,9 mlrd kVt·soatgacha (-27,2%) kamaydi. Sof eksport 1,5 mlrd kVt·soatni tashkil etdi. Statistika ma’lumotlariga ko‘ra, sakkiz oyda eksport pul ifodasida 139,2 mln dollarni, import esa 57,5 mln dollarni tashkil qilgan.
Sevara Azamova«Qashqadaryo» Erkin iqtisodiy zonasida $8,5 million qiymatga ega Wosune Food Ingredients Karshi zavodi faoliyatini boshladi. Korxona mahalliy meva va sabzavotlarni eksport uchun quritilgan mahsulotlarga qayta ishlaydi va yillik eksportni $40 millionga yetkazishni maqsad qilgan.
Javlon TursunovMadagaskarga xos bo‘lgan voatsiperifery yovvoyi qalampiri, xalqaro oshpazlar tomonidan yuqori qadrlanadigan ziravor, xavf ostida qoldi: yig‘uvchilar ko‘pincha lianalarni tayanch daraxtlar bilan birga kesib tashlaydi, orol o‘rmonlari FAO ma’lumotlariga ko‘ra 1990–2025 yillarda 27% ga qisqargan. Fransiyada qalampir narxi kilogrami 150–200 yevroga yetadi, ammo yig‘im va eksportni kuzatish milliy tizimi yo‘q. Tadbirkorlar plantatsiya yetishtirish va organik sertifikatlash bilan tajriba o‘tkazmoqda.
Sevara AzamovaEnergetika vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil yanvar–sentabr oylarida O‘zbekistonda 69,6 mlrd kVt·soat elektr energiyasi ishlab chiqarilgan — bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 8,4%ga ko‘p. Quyosh va shamol stansiyalari 10,5 mlrd kVt·soat, GESlar 6,6 mlrd kVt·soat energiya ishlab chiqargan. Eksport 21,4%ga o‘sgan, import 27,2%ga kamaygan. Yil oxirigacha 94,6 mlrd kVt·soat ishlab chiqarish rejalashtirilgan.
Sevara AzamovaSanoat hamkorligi va davlat xaridlari agentligi qaror loyihasini muhokamaga chiqardi, unga ko‘ra mahalliy ishlab chiqarish sertifikati mavjud eksportyorlar kelib chiqish sertifikatini bir ish kunida rasmiylashtira oladi, rasmiylashtirishning bazaviy stavkasi esa BHMning 35 foizidan 24 foiziga tushadi. Muhokama 3-noyabrgacha davom etadi.
Dilnoza Rahimova
