Asosiy ma’lumotlar
- Rossiya zavodlarida dizelning sutkalik ishlab chiqarishi oktyabrning birinchi yarmidagi ~160 ming tonnadan deyarli 180 ming tonnaga o‘shdi
- O‘sish oktyabr o‘rtasida eksport kvotalari ajratilgandan va Putin hamda Trampning 9-oktyabrdagi kelishuvlaridan keyin boshlandi
- Reuters manbalari baholashicha, eksport salohiyati oyiga 1 mln tonnadan oshishi mumkin; hukumat, kutilganidek, kvota mexanizmini saqlab qoladi
Dizel ishlab chiqarish sentyabr darajasiga qaytdi
Rossiya neftni qayta ishlash zavodlari eksport cheklovlari yumshatilgandan so‘ng sutkalik dizel yoqilg‘isi ishlab chiqarishini deyarli 180 ming tonnaga yetkazdi. Hali oktyabrning birinchi yarmida korxonalar kuniga taxminan 160 ming tonna ishlab chiqarar edi, deb hisobot beradi Reuters, tarmoqdagi ikki manbaga tayanib. Ko‘rsatkich taxminan sentyabr darajasiga qaytdi, o‘shanda zavodlar kuniga 175 ming tonna atrofida mahsulot chiqarar edi — bundan oldin, oktyabr boshida, xorijga yetkazib berish cheklovlari tufayli ishlab chiqarish sezilarli pasaygan edi.
Nima o‘zgardi va bunga nima sabab bo‘ldi
Ishlab chiqarishning o‘sishi oktyabr o‘rtasida neft kompaniyalariga yangi eksport kvotalari ajratilgandan keyin boshlandi: ishlab chiqaruvchilarda yana eksport imkoniyatlari paydo bo‘ldi. Agentlik suhbatdoshlarining baholashicha, oktyabrda dizelning ichki iste’moli kuniga taxminan 140 ming tonnani tashkil etadi — o‘rim-yig‘im kampaniyasi va yozgi avtomobil tashuvlari mavsumi tugaganidan keyin talab an’anaviy ravishda kamayadi. Hozirgi ishlab chiqarish sur’atlarida eksport salohiyati oyiga million tonnadan oshishi mumkin, undan 200–300 ming tonnagacha, taxminan, qo‘shni davlatlarga to‘g‘ri keladi, ular Rossiya yoqilg‘isini hukumatlararo kelishuvlar asosida oladi. Shu bilan birga, Reuters manbalari kutayotganidek, hukumat amaldagi cheklovlar mexanizmini saqlab qoladi va eksportni alohida kvotalar orqali tartibga solishda davom etadi, yetkazib berishlarni ishlab chiqarish hajmlari va ichki bozor ehtiyojlariga qarab o‘zgartiradi.
AQSh bilan kelishuvlar bilan aloqasi
Ishlab chiqarishni oshirish Vladimir Putin va Donald Trampning 9-oktyabrdagi, Rossiya dizelini AQSh va boshqa davlatlarga yetkazib berishni qayta tiklash to‘g‘risidagi kelishuvlari bilan bog‘lanadi: Vashington tegishli sanksiyalarni vaqtincha yumshatdi, Moskva esa neft mahsulotlarining qisman eksportiga ruxsat berdi. Avval Life.ru xabar berishicha, Rossiya amerikalik xaridorlarga kerakli hajmda dizelni mamlakat eksport imkoniyatlari doirasida yetkazib berishga tayyor. Bosh vazir o‘rinbosari Aleksandr Novak 25-oktyabrda chetga yetkazib berishlar Rossiya bozori ehtiyojlariga zarba bermasligi kerakligini ta’kidladi va uning baholashicha, AQSh bilan kelishuvlar e’lon qilingandan so‘ng dizel yoqilg‘isining jahon narxlari taxminan 5–6 foizga pasaygan.
