«BMT» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
92 maqola
BMT Bosh kotibi Antoniu Guterresh Braziliyadagi prezidentlik saylovlarining «tinch va ommaviy xususiyatini» olqishladi — ikkinchi turda Lula da Silva 51,79 foiz ovoz bilan g‘alaba qozondi — shuningdek, talabalar norozilik harakati Aleksandr Vuchichning 14 yillik hukmronligiga nuqta qo‘ygan Serbiyadagi parlament saylovlarini qayd etdi.
Aziz KarimovBMT Inson huquqlari kengashining mustaqil komissiyasi Bosh Assambleyaga Isroil sulhdan bir yil o‘tib G‘azoda «genotsid harakatlarini» davom ettirayotgani, G‘arbiy qirg‘oqda esa harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarshi jinoyatlar sodir etayotgani haqidagi hisobotni taqdim etdi. Isroil xulosalarni rad etib, komissiyani tarqatib yuborishga chaqirdi. BMT Inson huquqlari kengashining mustaqil komissiyasi Bosh Assambleyaga taqdim etgan hisobotida Isroil sulhdan bir yil o‘tib G‘azzoda «genotsid harakatlarini» davom ettirayotgani, Iordan daryosining G‘arbiy qirg‘og‘ida esa harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarshi jinoyatlar sodir etayotgani bildirilgan. Isroil bu xulosalarni rad etib, komissiyani tarqatib yuborishni talab qilgan.
Aziz KarimovUkraina tashqi ishlar vaziri Andrey Sibiga Viktor Orbanning BMT Bosh kotibi lavozimiga ko‘rsatilishi mumkinligi haqidagi xabarlarga hazil-kinoya bilan izoh berdi, uning Yevropa Ittifoqida qarorlarni blokirovka qilish amaliyoti va 2023-yil sammitidagi kofe epizodini eslab o‘tdi.
Aziz KarimovBMT Bosh kotibi lavozimiga ko‘tarilgan BAA vaziri Lana Nuseybeh Nyu-Yorkda Bosh Assambleyaning norasmiy muloqotida chiqish qildi. U tashkilot faoliyatining bir qismini qisqartirishga chaqirdi, «tinchlik uchun xavf ostiga kirishga tayyor»ligini bildirdi va Sudan haqidagi savollarga javob berdi. Falastin uning nomzodligini qo‘llab-quvvatlagan.
Otabek YusupovMalayziya agentligi BERNAMA O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi va Jenevadagi BMT kutubxonasi o‘rtasidagi kelishuv haqida xabar berdi. Arxivlarga kirish imkoni O‘zbekiston va Markaziy Osiyo tarixini o‘rganish uchun yangi imkoniyatlar ochadi.
Shahnoza ErgashevaThe Wall Street Journal ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh ma’muriati Vengriyaning sobiq bosh vaziri Viktor Orbanni AQSh, Rossiya va Xitoyning qo‘shma nomzodi sifatida BMT Bosh kotibi lavozimiga ko‘rsatishni muhokama qilmoqda. Yakuniy qaror yo‘q, Orbanning o‘zi bu ma’lumotga izoh bermagan. The Wall Street Journal ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh ma’muriyati sobiq Vengriya bosh vaziri Viktor Orbanni BMT Bosh kotibi lavozimiga AQSh, Rossiya va Xitoyning qo‘shma nomzodi sifatida ko‘rsatishni muhokama qilmoqda. Yakuniy qaror yo‘q, Orbanning o‘zi bu ma’lumotga izoh bermagan.
Aziz KarimovBAAning yuqori darajali mansabdor shaxslari Eron parlamenti spikeri Muhammad Boqir Qolibafning BMT Bosh kotibi lavozimiga Lana Nusaybaning kampaniyasiga qaratilgan tanqidini rad etdi. Prezident maslahatchisi Anvar Gargash Qolibaf bayonotlarini obyektiv emas deb atadi, Ali Al Nuaymi esa Eronga «beqarorlik eksporti»da aybladi. Nusayba muddati yil oxirida tugaydigan Antoniu Guterresh o‘rniga kurashga qo‘shildi.
Otabek YusupovBMT Bosh kotibi Antoniu Guterresh Qohirada Arab davlatlari ligasi bosh kotibi Nabil Fahmi bilan uchrashdi. Muhokamada mintaqaviy vaziyat, muloqot orqali tinchlikka ko‘maklashish va ikki tashkilot o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi. Guterresh, shuningdek, Misrdagi BMT jamoasi bilan G‘azo va Sudandagi inqirozlardan zarar ko‘rganlarga yordam haqida gaplashdi.
Otabek YusupovO‘zbekiston tashqi ishlar vazirligi BAAning davlat vaziri, BMTdagi sobiq doimiy vakili Lana Zaki Nuseybani BMT Bosh kotibi lavozimiga nomzod sifatida ko‘rsatish qarorini rasman qo‘llab-quvvatlaganini ma’lum qildi. Amaldagi Bosh kotib Antoniu Guterreshning vakolati 2026-yil oxirida tugaydi. Avvalroq BMT Xavfsizlik Kengashi nomzod bo‘yicha kelishuvga erisha olmagan edi.
Aziz Karimov2026-yil 22-oktabr kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Jenevadagi Millatlar saroyida «Sivilizatsiyalar, shaxslar, kashfiyotlar» ko‘rgazmasi hamda Movarounnahrning ilmiy va ma’naviy merosiga bag‘ishlangan xalqaro konferensiya o‘tkazdi. Tadbir 7-oktabr kuni Parijdagi YUNESKO shtab-kvartirasida boshlangan muloqotning davomi bo‘lib, O‘zbekiston Prezidentining 2025-yil sentabrda BMTda ilgari surilgan tashabbusi doirasida tashkil etildi. Kutubxonalar hamkorligi to‘g‘risida kelishuvga erishildi, ko‘rgazmadagi kitoblar BMT kutubxonasiga sovg‘a qilindi.
Shahnoza ErgashevaKanberra Pxenyanning noqonuniy qurol dasturlarini «moliyalashtirgani» uchun KXDRning ikki kompaniyasi va ikki fuqarosi — Sim Xyon Sop hamda Yu Pxen Un —ga qarshi sanksiyalar kiritdi. Tashqi ishlar vaziri Penny Wongning bayonotiga ko‘ra, sanksiyalar Sanksiyalarni ko‘p tomonlama monitoring qilish guruhining xulosalari asosida kiritilgan va Yevropa Ittifoqi jumladan xalqaro hamkorlar bilan muvofiqlashtirilgan.
Sevara AzamovaBMTning navbatdagi Bosh kotibi saylovi yakuniy bosqichga kirdi: Xavfsizlik Kengashida o‘tkazilgan norasmiy stratpoll Rebeka Grinspanni yetakchi deb ko‘rsatdi, biroq ikkita «qarshi» ovozdan so‘ng kurash qayta boshlandi. O‘z nomzodini BAA vaziri Lana Nusaybeh e’lon qildi. Lavozimni birinchi marta ayol egallashi mumkin.
Javlon TursunovBMTning Suriya bo‘yicha maxsus elchisi o‘rinbosari Klaudio Kordone Deraa viloyatidagi Jamla qishlog‘ida nogironligi bo‘lgan yosh suriyalikning Isroil harbiylari tomonidan o‘ldirilishini qoraladi va Isroilni Suriya suverenitetini hurmat qilishga chaqirdi. Anadolu ma’lumotlariga ko‘ra, halok bo‘lgan — eshitish qobiliyati buzilgan Muoz Salama al-Bayr Isroil harbiy operatsiyasi davomida otib o‘ldirilgan. Isroil armiyasi odam ogohlantirishlarga javob bermagach o‘q otilganini va hodisa tekshirilayotganini ma’lum qildi.
Sevara AzamovaBMT ko‘chmanchilarning takroriy hujumlari va Isroilning kirish cheklovlari G‘arbiy daryodagi falastinliklarga zaytunni xavfsiz yig‘ishga imkon bermayotganini ma’lum qildi. Amaldagi maxsus muvovakkil Ramiz Alakbarov 13 davlat diplomatlari bilan birga Jenin shahriga tashrif buyurib, fermerlar hujumlar va oziq-ovqat xavfsizligi muammolari haqida gapirdi. Tashrif Tayibe shahri yaqinida Yevropa diplomatlari delegatsiyasiga qilingan hujumdan bir necha kun o‘tib bo‘lib o‘tdi.
Javlon TursunovBMT Bosh kotibi Antoniu Guterresh ishg‘ol ostidagi G‘arbiy sohildagi vaziyat nazoratdan chiqqanini aytdi: uning so‘zlariga ko‘ra, falastinliklar har kuni Isroil ko‘chmanchilarining hujumlariga duchor bo‘lmoqda, ularning maqsadi jamoalarni yerlaridan siqib chiqarish. U, shuningdek, qish oldidan Gazaga gumanitar yordam cheklanganini qayd etib, donorlarga WFP uchun 450 mln dollar ajratishga chaqirdi va deeskalatsiya maqsadida Misrga navbatdagi tashrifi haqida e’lon qildi.
Javlon TursunovBMTning yo‘qotishlar va zararlarga munosabat jamg‘armasi kengashi birinchi navbatdan tashqari yig‘ilishida avgustdagi suv toshqinlaridan jabrlangan Nipal uchun $20 mln ajratishga rozi bo‘ldi. Bu jamg‘armaning birinchi mablag‘ ajratishi, biroq pul hali Nipalning arizasi asosida tasdiqlanishi kerak, va bu summa $4,78 mlrdlik tiklanish bahosining 0,5 foizidan kam.
Sevara AzamovaBMT ma’lumotlariga ko‘ra (Tagesschau havolasi bilan), Parijda kelishilgan 1,5 °C isish chegarasidan oshish deyarli muqarrar, deb bildi BMT Bosh kotibi Antoniu Guterresh. UNEP hisobotiga ko‘ra, asr o‘rtasiga qadar isishni 1,7–1,8 °C ichida ushlab turish uchun 2035-yilgacha emissiya yiliga 6% dan ko‘proq qisqarishi kerak, biroq u o‘sib bormoqda. Hozirgi siyosat saqlanadigan bo‘lsa, asr oxiriga kelib isish 2,8 °C ga yetishi mumkin.
Javlon TursunovBMT ma’lumotlariga ko‘ra, avgust boshidan buyon qayta kuchaygan to‘qnashuvlar tufayli taxminan 260 ming yamanlik uylarini tark etishga majbur bo‘lgan, ularning deyarli yarmi — Toiz viloyatida. Mahalliy hokimiyat husiyylar o‘rnatgan blokada sharoitida yoqilg‘i va dori-darmon yetishmasligi sababli Toiz shahri kasaxonalarida yondashayotgan falokat haqida ogohlantirmoqda.
Sevara Azamova
