Asosiy ma’lumotlar
- BMT Bosh kotibi Guterresh: 1,5 °C maqsadiga erishish ehtimoli past, oqibatlar allaqachon falokatli.
- UNEP: isishni 1,7–1,8 °C darajada ushlab turish uchun 2035-yilgacha emissiya yiliga 6% dan ko‘proq kamayishi kerak.
- Qayta tiklanadigan energiya rivoji prognozlardan tezroq boradi, ammo hozirgi siyosatda isish 2100-yilga kelib 2,8 °C ga yetishi mumkin.
1,5 °C maqsadidan oshish deyarli muqarrar
Tagesschau BMTga havola qilib xabar qilishicha, dunyo sanoatgacha davrga nisbatan kelishilgan 1,5 °C isish chegarasidan deyarli aniq oshadi. Bu chegara 2015-yilda Parijdagi iqlim konferensiyasida mustahkamlangan edi. O‘n yildan ortiq vaqt o‘tgach, BMT Bosh kotibi Antoniu Guterresh bu maqsadga erishish ehtimori kichikligini, biroq iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashda ma’lum bir siljish kuzatilayotganini qayd etdi. Qat’iy choralarni ko‘rish uchun vaqt qisqarayotgani maqolada ta’kidlanadi.
Oqibatlar allaqachon vayron qiluvchi
Guterresh aytishicha, iqlim o‘zgarishining oqibatlari allaqachon falokatli xarakter olgan: o‘limga olib boradigan suv toshqlari, ekstremal issiqlik to‘lqinlari, keng ko‘lamli o‘rmon yong‘inlari, inson qurbonlari, falaj bo‘lgan iqtisod va tengsizlikning o‘sishi. «Bunda eng kam aybli bo‘lganlar birinchi bo‘lib va eng ko‘p azob chekadi», — dedi u. Shu sababli, maqolada qayd etilganidek, 1,5 °C chegarasidan oshish ko‘rsatkichi imkon qadar kichik bo‘lishi muhim.
UNEPning zarur emissiya qisqartirilishi haqidagi ma’lumotlari
BMT Atrof-muhit dasturi (UNEP) hisobotiga ko‘ra, asr o‘rtasiga kelib isish atigi 1,7–1,8 °C ni — chegaradan atigi bir necha o‘ndan bir gradus yuqori bo‘lishini ta’minlash uchun dunyodagi issiqxona gazlari emissiyasi 2025-yil darajasiga nisbatan 2035-yilgacha yiliga 6% dan ko‘proq qisqarishi kerak. Aslida emissiya hajmi yildan-yilga o‘sib bormoqda va asosiy omil sifatida ko‘mir, neft va gazni yoqish qolmoqda.
Optimizm uchun asos bormi
UNEP rahbari Inger Andersen so‘nggi yillardagi yutuqlar issiqxona gazlari emissiyasini qisqartirish hanuz mumkinligini isbotlaydi, deydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Parij kelishuvi qabul qilinganidan buyon qayta tiklanadigan energiya va elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatlari kutilganidan uch baravar tez o‘sdi. Xususan, quyosh energetikasi, jumladan fotoelektr qurilmalari rivoji prognozlarni yetti baravar ortiq oshib ketdi, elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun ko‘mir ishlatilishining o‘sishi esa taxmin qilinganidan past bo‘ldi.
Siyosat roli va asr oxiri prognozi
Hisobotda vaziyatni o‘zgartirishning eng samarali yo‘li — qat’iy siyosat, deyiladi. Biroq hukumatlar avvalgidek ish davom ettirsalar, asr oxiriga kelib global isish 2,8 °C ga yetishi mumkin.
