Islom sivilizatsiyasi markazi Markaziy Osiyo merosini Jenevadagi BMT shtab-kvartirasida namoyish etdi

Millatlar saroyidagi tadbir

2026-yil 22-oktabr kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Jenevadagi BMT bo‘limida Markaziy Osiyoning ilmiy va ma’naviy merosini namoyish etdi, shuningdek, bu merosni o‘rganish, saqlash va ommalashtirishga bag‘ishlangan zamonaviy loyihalarni ham taqdim qildi. Millatlar saroyida «Sivilizatsiyalar, shaxslar, kashfiyotlar» ko‘rgazmasi hamda «Islom sivilizatsiyasi: Movarounnahrning buyuk ma’naviy va ilmiy merosi hamda ma’rifat ufqlari» mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya bo‘lib o‘tdi. Konferensiyada Buxoro, Samarqand va Termiz ilmiy an’analari jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi hamda bu merosning zamonaviy jamiyat uchun ahamiyati muhokama qilindi.

Tashabbus konteksti

Tadbir 7-oktabr kuni Parijdagi YUNESKO shtab-kvartirasida boshlangan xalqaro muloqotning davomi bo‘ldi. Ikkala uchrashuv ham O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi doirasida tashkil etilgan bo‘lib, u 2025-yil 23-sentabrda BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasida ilgari surilgan edi, — ya’ni Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturudiy merosini chuqur o‘rganish hamda uni jahon jamoatchiligiga keng targ‘ib qilish haqida. Markaz direktori Firdavs Abduxalikov nashr e’lon qilgan xabariga ko‘ra, tashabbus amaliy natijalarda o‘z ifodasini topayotganini bayon etdi.

Ko‘rgazma va ishtirokchilar

Dastur «Sivilizatsiyalar, shaxslar, kashfiyotlar» ko‘rgazmasi bilan boshlandi: kitoblar, ilmiy va illyustratsiyali nashrlar, miniatyuralar, Markaziy Osiyo mutafakkirlarining hayoti va kashfiyotlari haqidagi materiallar namoyish etildi. Tabrik so‘zi bilan Jenevadagi BMT bo‘limi bosh direktori Tatyana Valovaya va Jenevadagi BMT bo‘limi huzuridagi O‘zbekiston doimiy vakili Elyor Toshmatov chiqish qildi. Valovaya konferensiyaning sivilizatsiyalar muloqoti uchun ahamiyatini ta’kidlab, Markazning ma’rifatparvarlik missiyasini yuqori baholadi. Shuningdek, Milliy inson huquqlari markazi direktori Akmal Saidov, Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduxalimov, Din ishlari qo‘mitasining birinchi rais o‘rinbosari Davronbek Maxsudov, Imom Moturudiy va Imom Buxoriy xalqaro ilmiy tadqiqot markazlari direktorlari, shuningdek, xorijiy spikerlar — Jeneva diplomatik doirasi prezidenti Robert Blum, Cultur-Cooperation International direktori Ketlin Gyubel va Latter-day Saint Charities vakili Kreyg Teylor so‘z oldi.

Amaliy kelishuvlar

Tomonlar Markaz va Jenevadagi BMT bo‘limi kutubxonalari o‘rtasidagi hamkorlik to‘g‘risidagi kelishuvga erishilganini ma’lum qildi. Markaz direktori, shuningdek, BMT bo‘limi rahbariyati bilan BMT kutubxonasi va arxivlaridan foydalanish imkoniyatlarini yaratish to‘g‘risida kelishuvga erishilganini xabar qildi; bu Markaziy Osiyo, xususan O‘zbekiston tarixiga oid ilgari noma’lum materiallarga kirish imkonini ochishi kutilmoqda. Ko‘rgazmada namoyish etilgan barcha kitoblarni Markaz Jenevadagi BMT bo‘limi kutubxonasiga sovg‘a qilib topshirdi. Konferensiya ilmiy hamda madaniy-ma’rifiy sohalardagi qo‘shma loyihalar istiqbollari muhokamasi bilan yakunlandi, so‘ngra Millatlar saroyida o‘zbek milliy taomlari bilan qabul marosimi o‘tkazildi. Tadbirni Islom sivilizatsiyasi markazi, O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi, Jenevadagi BMT bo‘limi huzuridagi doimiy vakillik, Din ishlari qo‘mitasi, uch xalqaro ilmiy tadqiqot markazi, O‘zbekiston Xalqaro islom akademiyasi, ACDF jamg‘armasi, O‘zbekiston musulmonlari idorasi va WOSCU tashkil etdi.

Tadbir ahamiyati

Ushbu voqea O‘zbekiston 2025-yil sentabrda BMT tribunasidan e’lon qilgan tashabbusning amaliy davomi sifatida muhim: undan keyin aniq qadamlar — Parij va Jenevadagi taqdimotlar hamda kitoblarni BMT kutubxonasiga topshirish amalga oshirildi. Tadqiqotchilar uchun eng sezilarli natija — BMT kutubxonasi va arxivlariga kirish imkoni to‘g‘risidagi kelishuv, u Markaz direktori so‘zlariga ko‘ra, mintaqa tarixiga oid ilgari noma’lum materiallarni ochib berishi mumkin. Aynan qaysi hujjatlar foydalanishga topshirilishi va kutubxonalar hamkorligi qachondan ishlay boshlashi hozircha noma’lumligicha qolmoqda.