Asosiy ma’lumotlar

  • Voyager 1 Yerdan bir yöruğlik kuniga — taxminan 25,9 mlrd km masofada joylaşgan birinçi inson qölıda yaratilgan obyekt böldi
  • Yerdan yöborilgan signal zondga 24 soatda yetib boradi; muhandislar birinçi javobni faqat ertasi kuni oladi
  • Apparat deyarli 50 yil işlayapti, ammo ön ilmiy asbobdan faqat ikkitasi qoldi; Voyager 2 şu belgiga faqat 2035-yilda yetadi

Yöruğlik kuni masofasidagi tarixiy belgi

18-noyabrda NASAning Voyager 1 zondi Yerdan bir yöruğlik kuni masofaga — yöruğlik 24 soatda bosib ötadigan masofaga uzoqlaşgan birinçi inson qölıda yaratilgan obyekt böldi. Agentlik hisob-kitoblariga köra, belgi AQŞning şarqiy vaqti bilan soat 5:16 da bosib ötilgan bölib, bu Yerdan taxminan 25,9 mlrd km masofaga, ya’ni Yer–Quyoş masofasining qariyb 173 barobariga töğri keladi.

Buyruqqa bir sutka, javobga bir sutka

Bu çegara amaliy ahamiyati şundaki, endi Yerdan yöborilgan har qanday buyruq zondgaça aynan bir sutka yüradi va javob signali ham şunça vaqt oladi. Uşbu keçikiş tufayli Kaliforniyadagi NASA Reaktiv harakat laboratoriyasi (JPL) muhandislari apparat çegarani kesib ötgandan keyin yöborgan birinçi signalni faqat payşanba kuni oladi. NASA, şuningdek, xohlayotganlarni bu voqeani nişonlaşga taklif qildi: quyoş botgandan keyin telefon fonariklari bilan zondning «VGR» degan çaqiruv belgisini morze alifbosida yöboriş söraldi, payşanba kuni esa JPLda ikki apparat missiyasi böyça oçiq muhokama rejalaştirilgan.

Yölda deyarli yarim asr

Voyager 1 1977-yil 5-sentabrda Kanaveral burnidan Yupiter va Saturnni örganiş maqsadida uçirilgan edi: 1979-yilda u Yupiter va uning Io yöldoşidagi vulqon faoliyati suratlarini yöbordi, 1980-yilda esa Saturn va Titanni batafsil örgandi. 1998-yilda apparat Pioneer 10ni ortda qoldirib, eng uzoqdagi inson qölıda yaratilgan obyektga aylandi, 2012-yilda esa birinçi bölib geliopauzani kesib ötib, yulduzlararo makonga kirdi — 1977-yil 20-avgustda uçirilgan egizagi Voyager 2 buni 2018-yilda takrorladi. Hozir zond taxminan 61 000 km/soat, ya’ni qariyb 17 km/s tezlikda uçmoqda.

Apparatning qarişi va uning zaxira imkoniyatlari

Ön yilliklar davomidagi parvoz davomida zondning yadroviy energiya manbai kuçsizlandi: ön ilmiy asbobdan faqat ikkitasi — yulduzlararo muhitdagi magnit maydonlar va plazma tölqinlarini ölçaydigan asboblar işlayapti. Muhandislar energiya tuğagunça ma’lumot uzatişni yana bir neça yil saqlab qolişga umid qilmoqda. Apparat bir qator texnik muammolarni ham başdan keçirgan: 2023-yilda kompyuter nosozligi tufayli bir neça oy davomida ilmiy ma’lumotlarni töğri uzata olmadi, 2024-yilda mikrokanallar tiqilişi sababli başqa dvigatel tizimiga ötişga töğri keldi, 2026-yil aprelida esa NASA energiya tejaaş maqsadida yana bir asbobni öçirib qöydi.

Nima böladı keyin

Voyager 2 başqa traektoriya böylab va sekinroq — taxminan 15,4 km/s tezlikda harakatlanmoqda, şuning uçun hisob-kitoblariga köra, u Yerdan bir yöruğlik kuni masofasidagi belgiga faqat 2035-yilda yetadi. Ikkala zond ham Yerdagi tovuşlar, musiqa va tasvirlar yozilgan oltin qoplamali disklarni olib yüradi — bu mumkin bölgan yerdan taşqari sivilizatsiyaga yöllangan xabardir. Mavjud baholarga köra, Voyager 1 traektoriyasi uni taxminan 300 yildan keyin Oort bulutining içki çegaralariga olib boradi, taxminan 40 000 yildan söng esa u Gliese 445 qizil mitti yulduzidan 1,7 yöruğlik yili masofada ötadi. Yer bilan aloqa, ehtimol, ança erta uziladi, ammo apparatning özi millionlab yillar davomida galaktika böylab süzib yürişi mumkin.