Asosiy ma’lumotlar

  • Kremlda Ğarbga qöyilgan talablar bayon etilgan norasmiy hujjatni Abu-Dabiga topşirgani ma’lum; uning haqiqiyligini muzokaralardan xabardor manba tasdiqladi
  • Talablar deyarli sözma-söz Moskvaning 2021-yil oxirida Ğarb va NATOga qöygan ultimatumi takrorlaydi
  • Yangi bandlar: Ukrainaga qurol yetkazib berişni töxtatiş hamda Fransiya va Britaniyaning boşqa Yevropa davlatlarini himoya qiliş maqsadida yadroviy quroldan foydalaniş imkoniyatini istisno qiliş

Hujjat haqida nima ma’lum

Kremlda Ukraina va AQŞ iştirokidagi Abu-Dabidagi uç tomonlama muzokaralar davomida, şuningdek, amerikalik muzokaraçilarning Moskvaga taşrifi vaqtida Rossiyanning Ğarbga qöygan talablari bayon etilgan hujjatni topşirdi. Hujjat 10-noyabr sanasi bilan yozilgan, u imzolanmagan; uni jurnalistlarga muzokaralar iştirokçilaridan biri topşirdi, haqiqiyligini esa jarayondan xabardor manba tasdiqladi. Diplomatiyada bunday norasmiy hujjatlar «non-paper» deb ataladi — ularda bir tomonning pozitsiyasi rasmiy majburiyatlarsiz bayon etiladi.

2021-yilgi ultimatumning takrorlanişi

The New York Times nazarida, bayon etilgan talablar deyarli sözma-söz Moskvaning 2021-yil oxirida Ğarb va NATOga qöygan ultimatumi takrorlaydi hamda köp jihatdan xuddi şu formulalardan foydalanadi. Öşa paytda Rossiya NATOning keyingi kengayişi va Ukrainaning alyansga a’zo böliş imkoniyatini istisno qilişni, alyansni 1997-yildagi çegaralarga qaytarişni — ya’ni amalda Boltiqböyi davlatlari va Polşadan qöşinlarni olib çiqişni — şuningdek, Ukraina, Şarqiy Yevropa, Kavkaz va Markaziy Osiyodagi har qanday harbiy faoliyatdan voz keçişni talab qilgan edi.

Yangi hujjat nimasi bilan farq qiladi

Hujjatda avvalgi talablardan farqlar ham bor. 2021-yilda Rossiya Yevropadagi AQŞ ittifoqçilariga öz hududlarida amerika yadroviy qurolidan uzoq muddat foydalaniş imkonini bergan «yadroviy qurolni birgalikda foydalaniş» töğrisidagi kelişuvlardan voz keçişni talab qilgan edi. Endi Moskva öz yadroviy arsenaliga ega ikki Yevropa davlati — Fransiya va Buyuk Britaniyaning boşqa Yevropa davlatlarini himoya qiliş maqsadida yadroviy quroldan foydalaniş imkoniyatini istisno qilişni talab qilmoqda. Bundan taşqari, Rossiya Ukrainadan ğarb qurollari, harbiy texnika va mahsulotlarini yetkazib berişni töxtatişni talab qilmoqda. Yana bir yangi band: Rossiya Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga a’zo bölişiga qarşi emas, agar mamlakat ittifoqning umumiy mudofaa siyosatida qatnaşmasa.

Muzokaralarda Moskvaning pozitsiyasi

Muzokaralar iştirokçilari hujjat faqat Rossiyaning boşlanğiç pozitsiyasini aks ettirişini, rus muzokaraçilari esa Vladimir Putinning «moslaşuvçanlik körsatişi mumkin»ligini istisno qilmasligini bildirdi. The New York Times ma’lumotlariga köra, Abu-Dabidagi rus delegatsiyasi Moskva sovuq uruş davridagi Yevropa tartibi va öşa paytda mavjud bölgan Varşava şartnomasini Ukrainadagi uruşdan keyin qit‘aning qanday körinişga ega bölişi mumkin bölgan model sifatida körib çiqayotganini tuşuntdi. Muzokaralar iştirokçilarining sözlariga köra, rus tomoni uçraşuvda Yevropaning AQŞ va SSSR ta’sir doiralariga bölinişi, şuningdek, öşa paytda mavjud bölgan aloqa kanallari va kelişuvlar mojarolar kelib çiqiş xavfini kamaytirganini isbotlaşga harakat qilgan.