Asosiy ma’lumotlar
- Kreml Vitkoff va Kuşner bilan muzokaralardan söng «bölinmas xavfsizlik va tinçlikning yangi uzoq muddatli arxitekturasi»ni talab qilmoqda
- Moskva NATOning kengayişini çeklaşga oid 2021-yil dekabridagi «şartnoma loyihalarini» yana stolga qaytardi
- Putinning yordamçisi Uşakov talablar röyxatiga «yangi mulohazalar qöşişga» tayyorlik bildirdi
Moskvada nima böldi
Rossiya prezidenti Vladimir Putin amerikalik elçilar Stiv Vitkoff va Jared Kuşner bilan muzokaralarda Ukraina uçun «abadiy tinçlik» istagini bildirdi, biroq keng qamrovli sulh ğoyasini rad etişda davom etdi. Kreml uçraşuvdan söng tinçlik şartini «bölinmas xavfsizlik va tinçlikning yangi uzoq muddatli arxitekturasi» sifatida şakllantirdi — mohiyatan bu Yevropa xavfsizlik tizimini Rossiya foydasiga qayta quriş talabidir.
2021-yildagi talablarning qaytişi
Kreml AQŞ va NATO bilan boğliq, birinçi marta 2021-yil dekabrida taklif etilgan «şartnoma loyihalarini» yana kötardi. Ular Ukraina va Gruziyaning heç qaçon alyansga a’zo bölmasligi haqida yuridik kafolatlar, şuningdek, Markaziy va Şarqiy Yevropa mamlakatlaridagi NATO harbiy infratuzilmasini olib çiqişni nazarda tutgan edi. Ğarb rahbarlari öşa paytda bu talablarni qabul qilib bölmaydigan ultimatum sifatida rad etgan edi, ikki oydan söng Rossiya Ukrainaga töliq miqyosda bostirib kirdi. Endi bu hujjatlar Kreml tomonidan yana iqtibos keltirilmoqda. Bundan taşqari, Putinning taşqi siyosat böyiça yordamçisi Yuriy Uşakov Ğarbning «Rossiyaga strategik mağlubiyet yetkaziş»ga urinişlariga javoban Moskva talablar röyxatiga «muayyan yangi mulohazalar qöşişga» tayyorligini bildirdi.
Yevropaning reaksiyasi va yevropaliklarning iştiroki masalasi
Yevropa Ittifoqining taşqi siyosat böyiça oliy vakili Kaya Kallas Rossiyanning Yevropa xavfsizligining yangi arxitekturasi haqidagi talablarini sulhga e’tiborni çalğitişga qaratilgan «tuzoq» deb atadi. Uning sözlariga köra, avvalo sulh, keyin tinçlik şartnomasi bölişi va faqat şundan söng umumyevropa xavfsizligini muhokama qiliş kerak. Ayni paytda Yevropa muzokaralarda iştirok etmayapti: bu haftada Abu-Dabidagi muzokaralar Ukraina, Rossiya va AQŞ iştirokida ötdi. Moskvadagi uçraşuvlardan söng Vitkoff Putin yevropalik vakillarning keyingi raundga qöşilişiga rozi bölganini bildirdi, biroq juma kuni Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov yakuniy qaror hali qabul qilinmaganini aytdi: «Ularning haqiqiy niyatlarini va tinçlik jarayoniga kömaklaşişga tayyorligini tuşunganimizda, Ukraina böyiça muloqotni kengroq formatda ötkaziş töğrisida qaror qabul qiliş mumkin böladi».
Moskvaning pozitsiyasi va kontekst
Muzokaralarda Putin kompromissga borişga tayyor emas va işonçli körindi: amerikaliklar bitimga erişişga intilmoqda, yevropalik rahbarlar esa aloqalarni öylab möljal qöymoqda — ötgan oy unga Norvegiya va Finlyandiya rahbarlari qönğiroq qilgan edi. Kelgusi haftada Şençjendagi ATES sammiti doirasida Putin bilan Donald Tramp va Si Szinpin örtasida alohida uçraşuv bölişi mumkin; rus ommaviy axborot vositalari allaqaçon mumkin bölgan formatni 1945-yildagi «Katta uçlik» bilan soliştirmoqda. Şu bilan birga, deyarli beş yillik uruşdan söng Rossiya jang maydonida katta yöqotişlarga duç keldi, iqtisodi ortib borayotgan bosim ostida, Ukraina dronlarining neftni qayta işlaş zavodlariga zarbalari esa yoqilği tanqisligi böyiça yangi xavotirlarni keltirib çiqarmoqda. Hozirça bu holatlarning heç biri Rossiya rahbarini jangovar harakatlarni töxtatişga işontirmagan.
Tasvir manbasi, EPA Putin AQŞ elçilari bilan muzokaralarida murosasiz va işonçli kayfiyatda çiqdi
