Asosiy ma’lumotlar

  • WSJ Kremlning tört senariysini bayon etgan; eng ehtimolli sifatida Ukraina iqtisodiga zarbalar va Yevropa yordamining zaiflaşişiga hisob-kitob atalgan
  • WSJ yozişiça, AQŞ vositaçiligida Abu-Dabida bölgan muzokaralar Kreml dastlabki maqsadlariga sodiq qolayotganini körsatgan
  • Kuzatuvçilar Putinning, ehtimol, kursni tuzatişdan oldin 2027-yil boşigaça kutişini hisoblaydi

Kremlning tört senariysi

The Wall Street Journal naşri, öz bahosiga köra, Kreml Ukraina ustidan ğalabaga erişiş uçun hisoblayotgan tört yölni bayon etdi. Mualliflar ulardan ikkitasini yaqin bir yil içida eng ehtimolli deb hisoblaydi: töxtovsiz raketa va dron zarbalari orqali Ukraina iqtisodini işdan çiqariş hamda Ukrainani qöllab-quvvatlaşga qarşi çiqayotgan, ta’siri ortib borayotgan siyosiy partiyalar bosimi ostida Yevropa yordamining Kiyevga zaiflaşişi.

Muzokaralar va «Tramp dastagi»

WSJ ma’lumotlariga köra, şu hafta AQŞ vositaçiligida Abu-Dabida ötgan muzokaralar Kreml dastlabki harbiy maqsadlariga — Ukrainani bölib, böysundirişga hamda Yevropadagi uruşdan keyingi xalqaro tartibni qayta belgilaşga — sodiq qolayotganini körsatdi. Köpgina kuzatuvçilar Putinning, ehtimol, strategiyalari natijalarini köriş uçun 2027-yil boşigaça kutişi va faqat şundan keyin avvalgi kursni davom ettiriş yoki tuzatiş haqida qaror qabul qilişiga rozi. «Bahor ruslar kutadigan lahza böladi. Ular bu raketa kampaniyasi qanday samara berayotganini va Fransiyada bölib ötadigan prezidentlik saylovlarida kim ğolib bölişini körişni xohlaydi — va faqat şundan keyin xulosalar çiqaradi», — dedi Montereydagi James Martin nomidagi tarqoqlik markazi Yevrosiyo programmasi direktori Hanna Notte. Uning sözlariga köra, Rossiya, ehtimol, strategiyani qayta körib çiqadi, ammo maqsadlardan voz keçmaydi.

AQŞning çeklangan ta’siri

Naşr Donald Tramp Oq uyga qaytgaç, Kreml Kiyevni hududiy va boşqa imtiyozlarga majbur qilişga umid qilganini eslatib ötadi; Tramp hatto Zelenskiyga: «Hozir qölingda heç qanday dastak yöq», — degan edi. Biroq Kiyev rus qöşinlari egallay olmagan hududlarni beriş haqidagi Moskva talablarini qat’iyan rad etdi, Trampning Amerika harbiy va moliyaviy yordamini deyarli töliq töxtatişga qaratilgan birinçi qadamlari esa faqat Oq uyning ta’sir vositalarini qisqartirdi. Şu bilan birga, WSJ qayd etadi, AQŞ bosim ötkaziş imkoniyatini saqlab qolgan: Zelenskiy yaqinda Pentagon bilan hamkorlik qilayotgan Ilon Muskning Starlink harbiy tizimida yangi uzilişlar haqida xabar berdi, Muskning özi esa oktyabr oyidayoq ukrainalik harbiylar uçun çeklovlar kiritgan edi. Moskva ayni paytda Oq uyni öt öçmasiz ham sanksiyalarni bekor qilişga köndirişga harakat qilmoqda, biznes takliflarini amerikalik investorlar va Tramp vakillari orqali ilgari surmoqda, biroq bu taşabbuslar hozirça keng samara bermadi. Kongress oraliq saylovlar natijasida demokratlar nazoratiga ötgaç, ma’muriyat uçun sanksiyalarni yumşatiş qiyinlaşadi.

Şaharlarga qarşi uruş

Bu yili Rossiya Ukraina şarqidagi jang maydonlarida 2022-yildan beri eng yomon natijani körsatdi: Donetsk viloyatining şarqiy qismida ukraina mustahkamliklarini qurşab olişga urinişlar muvaffaqiyatsizlikka uçradi, garçi RF armiyasi qiş oldidan frontni yorib ötişga harakat qilmoqda. Polşalik Roçan Consulting tahlil kompaniyasi asosçisi Konrad Muzyka ukrainalik harbiylar dronlarni şu qadar keng qöllayotganini, rus qöşinlari faqat dronlar işini çeklovçi noqulay ob-havoda oldinga siljiyotganini qayd etdi. Front amalda muzlab qolgan şaroitda Moskva şaharlar va infratuzilmaga — elektr stansiyalaridan va omborlardan tortib, Qora dengizdagi don portlari va Dnepr köpriklargaça — zarbalarni kuçaytirdi. Kampaniya ukraina şaharlarini elektr, issiqlik va suvsiz qoldiriş xavfini keltiradi; uzluksiz zarbalar gumanitar inqirozga va iqtisodning töxtaşiga olib kelsa, mamlakat Yevropa moliyaviy yordamiga yanada qaram bölişi mumkin.

Yevropa omili va rus resurslarining çegaralari

WSJ bahosiga köra, Putinning ğalabaga bölgan umidlari asosan Yevropa siyosiy birlikning uning rejimi uçun harbiy yuk çidab bölmas bölişidan oldin yorilişiga tayanadi. Iqtisodiy ösişning past sur’atlari, ijtimoiy dasturlar yuklamasi va qimmat energiya Ukrainani qöllab-quvvatlayotgan amaldagi hukumatlarning reytinglarini pasaytirsa, prorosiyalik çap va öng populistlar ta’siri ösib bormoqda: Fransiyada Marine Le Pen Kiyevga moliyaviy yordamni qisqartirişga va’da bermoqda, öta öng «Alternativa für Deutsçland» rus gazini xarid qilişga qaytiş tarafdori, Italiyada esa Ukrainaga yordamga qarşi hukmron koalitsiya vakillari ham, markazçap muxolifat ham çiqmoqda. Hozirça Yevropa hukumatlari AQŞ va Eron uruşi tufayli energiya resurslari tanqisligi kuçayganiga qaramay, bu bosimga bardoş bermoqda. Putin kelajakdagi tinçlik muzokaralarida Yevropa bilan hamkorlik qilişni xohlayotganini, biroq faqat qit’a yagona pozitsiyadan çiqsa, dedi; jurnalistlar fikriça, bunday talab, ehtimol, kim Yevropa nomidan gapirişi haqidagi nizolarni faqat çuqurlaştiradi. Şu bilan birga, rus zaxiralari ham çeksiz emas: harbiy xarajatlar davlat byudjetining uçdan bir qismidan oşmoqda, pul yetişmasligini boşdan keçirayotgan viloyat hokimiyatlari halok bölgan askarlar oilalariga tölovlarni qisqartirmoqda. «Biz juda beqaror tizim bilan işlaymiz», — deb qayd etdi Berlindagi Carnegie Rossiya va Yevrosiyo tahlil markazi katta ilmiy xodimi Aleksandra Prokopenko.