Asosiy ma’lumotlar

  • Kaya Kallas öz nomzodligini Ukraina böyiça muzokaralarda Yevropa Ittifoqining maxsus elçisi lavozimiga taklif qildi va «ruslar meni xohlamaydi» deb qayd etdi
  • Bu lavozim uçun kuraşda favorit sifatida Yevropa Kengaşi raisi Antoniu Koşta körilyapti
  • Ukraina va AQŞ yevropaliklardan muzokaralar uçun yagona vakil tayinlaşni söradi

Kallas: Rossiya uning nomzodligiga qarşi, ammo Moskvaning tanlovi Yevropa Ittifoqining işi emas

Yevropa Ittifoqining taşqi siyosat böyiça oliy vakili Kaya Kallas Rossiyaning Ukrainaga qarşi uruşini tugatiş böyiça muzokaralarda Yevropa Ittifoqining maxsus elçisi bölişga tayyor ekanini aytdi, çunki uning fikriça, aynan taşqi siyosat idorasi rahbari bu vazifani öz zimmasiga olişi kerak. Şu bilan birga, u «ruslar meni xohlamaydi» deb tan oldi, sabab — uning «qattiq» qaraşlari. «Lekin axir Rossiyani kim vakillik qilişini biz hal qiliş huquqiga egamizmi? Yöq, egamiz emas», — dedi Kallas juma kuni ertalab Dublinda Yevropa Ittifoqi davlat va hukumat rahbarlarining norasmiy sammitida va Ittifoqda «kuçli jamoa» bölişi kerakligini qöşib aytdi.

Nomzodlik atrofidagi bahs va favoritning pozitsiyasi

Kallas 2024-yil iyun oyida Yevropa Ittifoqi rahbarlari xavfsizlik va taşqi siyosat masalalarida Ittifoqni kim vakillik qilişi haqida qaror qabul qilganini, bunga asos bölgan esa şu beş yil içida Rossiya bilan muzokaralar ötkazilişi ekanini eslatdi. Uning sözlariga köra, rahbarlar bu kelişuvni özgartirişlari mumkin, ammo muzokaralar mazmuni energiyaga qaratilişi lozim. U, şuningdek, ikkita maxsus tayinlangan elçi — Stiv Vitkoff va Jared Kuşner — bilan amerika modelini nusxalaşga qarşi çiqdi va buning örniga muayyan «institutsional rol»ga ega şaxsni tanlaşni taklif qildi. Lissabon şartnomasiga köra, taşqi siyosatni muvofiqlaştiriş oliy vakilga yuklatilgan, biroq vakillik funksiyalari hozir Antoniu Koşta egallab turgan Yevropa Kengaşi raisi uçun ham nazarda tutilgan. Yevropa Komissiyasi öz navbatida sanksiyalar, moliyalaştiriş va kengayiş — diplomatik yönaliş uçun muhim masalalarni yuritadi. Şu bilan birga, mavjud baholarga köra, Koşta bu poygada tez orada oldinga ötib, maxsus elçi lavozimiga favorit sifatida körilyapti, Kallas esa Bryusselda kelişmovçiliklar keltiruvçi şaxs sifatida qabul qilinib, oliy darajadagi muhokamalardan tobora çetga surilmoqda.

Moskvaning bosimi va muzokaralarning noaniq formati

Kallas a'zo davlatlarning pozitsiyasiga boğliq ekanini ta'kidladi: «Men öz nomimdan vakillik qilmayman. Men 27 davlatni vakillik qilaman, buni allaqaçon ikki yildan beri qilyapman». Rossiyaning unga nisbatan salbiy munosabatining bir qismi uning şarqiy yevropalik kelib çiqişi bilan boğliqmi degan savolga u Moskva muzokaralar stolidagi «har qanday kuçli» şaxsga qarşi turadi va ilgari qilganidek, maksimal talablarni yuklaşga intiladi deb javob berdi. «Agar biz ularga buni hal qiliş huquqini bersak, aslida ularga bölişi kerak bölmagan ta'sir vositasini beramiz», — dedi u. Maxsus elçi mavzusi Ukraina ham, AQŞ ham yevropaliklardan muzokaralar uçun bitta vakil tayinlaşni söraganidan keyin birinçi öringa çiqdi; rahbarlar bu masalani Dublinda muhokama qilişdi. Bitta yuqori darajali diplomat nomzodlar atrofidagi bahslar «yevropaliklar orasidagi kelişmovçiliklarni kuçaytiriş xavfini tuğdiradi, aynan şuni Rossiya ham xohlaydi» degan ogohlantiriş bilan murojaat qilib, şaxs örniga pozitsiyaga e'tibor qaratişga çaqirdi. Hozirça muzokaralar texnik darajada olib borilmoqda, şuning uçun elçi qanday rol öynaşi va qaysi stol ortida ötirişi noma'lum. Oxirgi uçraşuvda Abu-Dabida Fransiya, Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya, Yevropa Komissiyasi, Yevropa Kengaşi va NATOning yuqori darajali amaldorlari iştirok etdi. Kallas Yevropa Ittifoqi elçisi blokga a'zo bölmagan Ukrainaning ikkita asosiy tarafdori — Buyuk Britaniya va Norvegiya nomidan gapira olmasligini tan oldi.