Asosiy ma’lumotlar

  • Maldiv prezidenti Mohamed Muizzu Antaliyada bölgan COP31 da kiçik orol davlatlari rivojlaniş hamkorlarini özlari tanlaşi kerakligini aytdi
  • Hilda Heine adaptatsiyaga ajratiladigan mablağni kamida yiliga 120 mlrd dollargaça, ya’ni uç barobar oşirişga çaqirdi
  • Palau va Marşall orollari prezidentlari Tayvanning iqlim muzokaralaridagi iştirokini qöllab-quvvatladi

Antaliyadagi sammitdagi nutqlar

Turkiyaning Antaliya şahrida bölib ötayotgan COP31 iqlim sammitida kiçik orol davlatlari va Nepal rahbarlari jahon hamjamiyatiga ilgari berilgan iqlim majburiyatlarini bajariş talabini qöydi. Maldiv prezidenti Mohamed Muizzu çorşanba kuni kiçik orol rivojlanayotgan davlatlarga rivojlaniş hamkorlarini özlari belgilaş imkonini beruvçi global tizim kerakligini bildirdi. «Maldiv rahm-söroq söramayapti. Biz adolat, javobgarlik va xalqaro şartnomalar böyiça majburiyatlarni bajariş böyiça harakatlarni talab qilamiz», — dedi u.

Moliyalaştiriş va moliyaviy tizimga oid talablar

Muizzu rivojlangan mamlakatlarni iqlim moliyalaştiriş böyiça majburiyatlarni bajarişga va xalqaro moliyaviy arxitekturani kiçik orol davlatlarining alohida zaifligini hisobga olgan holda islohat qilişga çaqirdi. Uning sözlariga köra, xalqaro moliya institutlari va reyting agentliklari iqlim investitsiyalarini baholaş yondaşuvini özgartirişi lozim, va’dalarni ölçanadigan taraqqiyotga aylantiriş uçun esa yetarli moliyalaştiriş, texnologiyalar uzatilişi va siyosiy iroda zarur.

Tinç okeani davlatlari: moliyalaştiriş, kömir va Tayvan

Marşall orollari prezidenti Hilda Heine rivojlangan mamlakatlarni adaptatsiyaga ajratiladigan yillik mablağni uç barobar oşirib, 2035-yilga kelib kamida 120 mlrd dollarga yetkazişga va yöqotiş hamda zararlar uçun javob fondlarini kiçik orol davlatlari uçun köproq oçiq qilişga çaqirdi. U, şuningdek, Tayvanni global iqlim muhokamalariga kiritiş tarafdori bölib, «barça ovozlar eşitilişi kerak» dedi va Tinç okeani mintaqasi kömir işlab çiqariş hamda gaz eksportiga qarşi ekanini ta’kidladi: «har bir davlat rivojlaniş huquqiga ega, lekin qöşnilarni ifloslantirişga heç kimning haqi yöq». Palau prezidenti Surangel Whipps ham Tayvanning COP va boşqa BMT konferensiyalaridagi iştirokini qöllab-quvvatladi, uni ofatga çidamlilik, energetika ötişi va oziq-ovqat xavfsizligi masalalarida «kuçli va muhim hamkor» deb atadi. U isişning 1,5°C dan oşib ketişini çeklaşga, qayta tiklanadigan energetikani kengaytirişga va ilmiy dalillarga asoslangan çoralarni kuçaytirişga çaqirdi. Mikroneziya prezidenti Wesley Simina metan çiqindilarini tez kamaytiriş, energiya samaradorligini oşiriş, qazilma yoqilğidan adolatli voz keçiş, şuningdek, çuçuk suv, qirğoqni muhofaza qiliş, barqaror infratuzilma, soğliqni saqlaş va oziq-ovqat xavfsizligiga ustuvorlik beruvçi başorat qilinadigan moliyalaştirişga çaqirdi.

Nepal: qayğudan harakatga

Nepal taşqi işlar vaziri Şisir Khanal duşanba kuni oçiq plenar yiğilişida COP31ni global «qayğuni harakatga aylantirişga» çaqirib, avgustdagi vayronagarçilikka sabab bölgan suv toşqinlaridan keyingi qayğu tölqinini eslatdi. U tog iqlimi böyiça maxsus iş dasturini, adaptatsiya moliyalaştirişini kuçaytiriş va nozik tog ekotizimlarini muhofaza qilişni taklif qildi, şuningdek, 1,5°C maqsadini saqlab qoliş va Nepaldagi tiklanişni qöllab-quvvatlaşga çaqirdi.