Psixolog ayollarning muşuklar bilan yaşaşni tanlaşini psixoanaliz orqali tuşuntirdi

Muşuk «ötiş obyekti» sifatida

Nega ayrim ayollar hayotni odamlar bilan emas, muşuklar bilan bölişişni afzal köradi, Yoxannesburg universitetidan Klod-Elen Mayer özining oilaviy tarixi, XX asr boşidagi ikki rassom ayolning taqdiri va psixoanalizni birlaştirib tahlil qildi. Maqola Current Psyçology jurnalida çop etilgan, Gazeta.Ru qisqaça yetkazadi..

Uç ayol taqdiri

Tadqiqotçi bolaligi — 1970–1990-yillar Germaniyasi — işning boşlaniş nuqtasi böldi: ikki jahon uruşi, Sileziyadan qoçiş va erining erta vafotini boşidan keçirgan buvisi yolğiz, muşuklar örtasida yaşar, kunlari muşuklar tartibiga muvofiq ötardi — soatiga qarab boqiş, juma kunlari göştdökonga boriş, keçki sayrlar va şanba kunlari boşpanada navbatçilik.

Klodell va Jon

Ikkinçi tayanç — ikki fransuz ayolning psixobiografiyalari. Ogüst Rodenning muzasi va sevgilisi, haykaltaroş Kamill Klodell undan ayrilgaç yolğizlikka çekinib, bir qança asarlarini yöq qildi va umrining qolgan qismini psixiatriya şifoxonasida ötkazdi; saqlanib qolgan asarlari orasida «Muşuk» nomli bronza haykal bor. Rodenni sevib qolgan rassom Gven Jon ham yolğiz, muşuklar bilan yaşagan va özining birinçi muşugi Edgar Kinening — Parij köçasi nomi bilan atalgan — portretlarini köp çizgan. Roden bilan munosabatlar ikkalasi uçun ham qulaş bilan tugadi va ikkalasi ham muşuklar örtasidagi yolğizlikka boş egdi.

Nazariya nimani körsatdi

Nazariy asos sifatida Donald Vinnikottning «ötiş obyekti» ğoyasi va obyekt munosabatlari nazariyasi tanlandi. Ötiş obyekti — kiçik bolaning xavotir bilan kuraşiş uçun boğlanadigan körpa yoki öyinçoq kabi narsa; kattalarda bu rolni uy hayvonlari öz zimmasiga olişi mumkin. Mayer xulosasiga köra, muşuk ayolning içki dunyosi va taşqi reallik orasidagi böşliqni töldiradi: yöqotiş, rad etiliş yoki munosabatlarning qulaşidan keyin hayvon yaşab qolişga, aqlni saqlaşga va oğriq hamda yolğizlikni yengişga yordam beradi.

Amaliy mexanizmlar

Oddiyroq mexanizmlar ham işlaydi. Muşuklar kunlarga tartib beradi: boqiş, xaridlar va ovqat tayyorlaş tinçlantiruvçi rituallarga aylanadi. Bundan taşqari, muşuklar itlarga qaraganda mustaqilroq, muşuk boquvçilar esa ötgan tadqiqotlar ma’lumotiga köra köproq mustaqil: it jamiyetçanlik talab qiladi, muşuk esa yolğizlikni betoqat his qilmaydi.

Metod va kontekst

Öz metodini Mayer feministik avtoetnografiya deb ataydi: fanning içida şaxsiy tajriba bilan boğlangan, xulosalar esa uç ayol taqdiriga tayanadi. «Muşukli ayol» — qiziqçoq va mayda ğaroyib ayol — haqidagi masxara qiluvçi obraz işda orqada qoldiriladi. «Muşuklar bilan umr keçirganim uçun (qanday dahşatli jinoyat!) meni qoralaydilar», — deb yozgan edi Klodell, uning bronza muşugi ham qoralaşlardan, ham muallifning özidan uzoq umr kördi. Avval, naşr qayd etganidek, olimlar uy muşugining umrini uzaytirişning eng oddiy usulini atagan edi.