Asosiy ma’lumotlar
- 2026-yilgi hosil — 5 million tonnadan ortiq, mustaqillik davridagi rekord; reja 4,5 million tonna edi
- Ekiş maydonlari 38 foizga qisqardi, hosildorlik gektardan 2,1 tonnadan 5,6 tonnaga kötarildi
- 2027-yil uçun gektardan 6,5–7 tonna maqsadi qöyildi; paxtaçilarning kutilayotgan foydasi 13–14 trln söm (taxminan €1 mlrd), ma'lumotlar hozirça tasdiqlanmagan
Rekord hosil va yangi maqsad
Özbekiston 2026-yilda beş million tonnadan ortiq xom paxta terib olinganini ma'lum qildi — bu 1991-yilda mustaqillik olinganidan buyon eng katta hosil bölib, rasmiylar ma'lumotiga köra, ötgan yilnikiga qaraganda taxminan çorak köp. Buni Euronews qişloq xöjaligi vaziri Ibrohim Abdurahmonovga tayanib xabar qildi; u 2025-yilgi hosilni taxminan tört million tonna deb baholagan. Joriy yiğim hukumatning dastlabki 4,5 million tonnalik rejasidan ham oşdi.
Körsatkiçlar nima hisobiga ösdi
Hokimiyat ösişni paxta navlarining yangiligi, özgartirilgan ekiş usullari va yiğim maşinalaridan kengroq foydalaniş bilan boğlaydi. Hukumat ma'lumotlariga köra, sönggi yillarda paxta ekilgan maydonlar 38 foizga qisqardi, örtaça hosildorlik esa gektardan 2,1 tonnadan 5,6 tonnaga kötarildi — ya'ni yiğim ösişi kiçikroq maydonda erişildi. 3000 dan ortiq maşina 30–35 kun içida hosilning taxminan 85 foizini terdi; Jizzax va Sirdaryo viloyatlarida butun hosil texnika bilan yiğildi. Hukumat paxtaçilarga 13–14 trln söm (taxminan €1 mlrd) sof foyda kutilayotganini bildirmoqda, biroq yakuniy raqamlar hozirça tasdiqlanmagan.
Qayta işlaş va mehnat islohotlari
Işlab çiqariş ösişi içki qayta işlaşning kengayişi fonida keçmoqda: mamlakat paxtani tobora köproq paxta tolasiga, mato va kiyimga içki bozorda aylantirişga intilmoqda, jumladan paxta-töqimaçilik klasterlari orqali. «Avval biz faqat paxta tolasi sotardik», — dedi Abdurahmonov jurnalistlarga. Jahon banki bahosiga köra, 2023-yildan boşlab Özbekistonda butun hosilni ipga aylantiriş uçun yetarli quvvat bor, töqimaçilik tarmoğida bandlik esa 2018-yildagi 188 ming kişidan 2024-yilda taxminan 600 ming kişiga yetdi. Mehnat sohasida ham vaziyat özgarib bormoqda: ön yillar davomida öqituvçilar, talabalar va byudçet xodimlari dalalarda majburiy işlarga jalb etilardi, biroq 2022-yilning martida Xalqaro mehnat taşkiloti 2021-yilgi yiğim kampaniyasi yakunlari böyiça tizimli majburiy va bolalar mehnati bartaraf etilgani haqida bayonot berdi, şundan söng Cotton Campaign taşabbusi 331 brend va çakana savdo tarmoğini qöllab kelgan özbek paxtasiga qarşi global boykot çaqiruvini olib taşladi.
Suv va 2027-yil rejalari
Asosiy çeklov — suv: Jahon banki ma'lumotlariga köra, mamlakatdagi suv sarfining taxminan 90 foizi qişloq xöjaligiga töğri keladi. Prezident Şavkat Mirziyoyev paxtaçilik hozir 1990-yillarga qaraganda suvni ikki barobar kam sarflayotganini aytdi, Abdurahmonov esa buni dalalarni suv bosişidan tomçi suğorişga ötiş bilan boğladi; uning bahosiça, bu suv sarfini taxminan 40 foizga kamaytirişi mumkin. Dehqonlar tuproqni tiklaş uçun paxta bilan buğdoyi almaşib ekmoqda. Rekord hosildan söng Mirziyoyev 2027-yilga qadar örtaça hosildorlikni gektardan 5,6 tonnadan 6,5–7 tonnaga kötariş maqsadini qöydi; bunga unumdor navlar, qişloq xöjaligi dronlari, sun'iy intellekt va samarali suğoriş hisobiga erişilişi közlanmoqda. Bu çora-tadbirlar dehqonlar daromadiga va suv sarfiga qanday ta'sir qilişi hozirça noma'lum.
