Bepilot avariyasi uçun kim tölaydi: suğurtaçilar tölov sxemasini tavsiflab berdi

Tölaş sxemasi: avval tölov, keyin tekşiruv

Bepilot avtomobillar allaqaçon Rossiya trassalarida yuk taşiydi, avtonom taksilar esa şaharlarda sinovdan ötkazilmoqda, ammo algoritm yoki odam sabab bölgan avariyalar uçun javobgarlik masalasi hozirça töliq hal etilmagan. Mintrans «Yuqori avtomatlaşgan transport vositalari töğrisida»gi qonun loyihasini tayyorlagan bölib, unda bepilotlardan foydalaniş qoidalari belgilanib, javobgarlik avtomobil egalariga, boşqaruv tizimlari işlab çiquvçilariga va boşqa iştirokçilarga taqsimlanişi kerak. Buni Autonews.ru yozadi, sxemaning suğurta bozori tomonidagi tafsilotlarini esa Life.ru keltiradi.

Bu qanday işlaydi

Taklif etilayotgan sxemaga köra, jabrlangan şaxsga qaysi sensor yoki kod qatorida xatolik yuz berganini isbotlaş şart bölmaydi: dastlab zararni bepilot avtomobil egasi qoplaşi kerak. Agar tergov avariya sababi maşina nuqsoni, dasturiy ta'minotdagi nosozlik, sifatsiz xizmat körsatiş yoki masofadan yordam operatorining notöğri harakatlari bölganini körsatsa, egasi yoki suğurtaçi nosozlik uçun haqiqatan javobgar tomoniga tölov talabini qöyişi mumkin. «Renessans Suğurtalaş» vitse-prezidenti Sergey Demidovning fikriça, oddiy yöl-transport voqeasi iştirokçisi uçun tartib imkon qadar ödatdagiga öxşaş qolişi kerak: avval suğurta tölovi, texnik sabablarni aniqlaş esa keyin. «Soglasie» kompaniyasi ham qonunçilik işlab çiquvçilar va bepilot tizimlari yaratuvçilariga talab qöyiş imkonini berişi kerak deb hisoblaydi.

«Qora quti» — tekşiruv şarti sifatida

Suğurtaçilar bahosiga köra, asosiy qiyinçilik şundaki, avariya paytida maşinada kim ötirganini aniqlaş yetarli emas — aniq bir soniyada transportni kim boşqarganini, odammi yoki dasturmi, tuşuniş kerak. Buning uçun bepilotning öziga xos «qora qutisi»ga kiriş zarur: bort tizimlari töqnaşuvdan oldingi avtopilot buyruqlarini, kameralar va sensorlarning işlaş holatini, odam aralaşuvini, örnatilgan dasturiy ta'minot yangilanişlarini va masofadan yordam operatori harakatlarini tiklaş imkonini berişi lozim. Bozor iştirokçilari bunday ma'lumotlarni saqlaş va uzatiş qoidalarini alohida qonunda mustahkamlaş zarur deb hisoblaydi.

Nima allaqaçon işlaydi va nima yetişmaydi

Rossiyada avtonom transportni suğurtalaş allaqaçon mavjud — hozirça eksperimentlar doirasida. Birinçi KamAZ bepilot yuk maşinalari 2023-yilning yozida M-11 «Neva» yöliga çiqdi, 2026-yil bahorida esa M-12 «Vostok»da avtonom taşuvlar yölga qöyildi. Bunday maşinalar uçin oddiy OSAGOdan taşqari har bir transport vositasiga kamida 10 mln rubl miqdorida qöşimça suğurta nazarda tutilgan. Tölov örnaklari ham bölgan: «Renessans Suğurtalaş» hali 2020-yilda Moskvada oddiy Audi bepilot Hyundai bilan töqnaşgan yöl-transport voqeasidan keyin kasko böyiça zararni qoplagan edi.

Alohida polis va qonun loyihasining taqdiri

Bepilotlar uçun ommaviy alohida polisni bozor hozirça taklif qilişga tayyor emas: tarifni hisoblaş uçun avariyalar, şikastlanişlar va tölovlarning statistikasi kerak, uni hozirça juda kam. Şu sababli avtopilotli maşina suğurtasi oddiydan qimmatroq bölişi yoki bölişi qiyin: algoritm potensial ravişda odam aybi bilan sodir böladigan avariyalarning bir qismini yöq qiladi, ammo sensorlar, kameralar, lidarlar va elektronikani ta'mirlaş ança qimmatga tuşişi mumkin. Mintrans qonun loyihasini muhokama uçun 2026-yil boşida taqdim etgan edi, izohlardan keyin hujjat qayta işlaşga yuborildi, uni Davlat dumasiga kuzgi sessiya tugaşidan oldin kiritiş rejalaştirilgan. Demak, suğurtaçilar tasvirlagan sxema — bu bozorning pozitsiyasi va tartibga soliş loyihasi, amalda bölgan qoidalar emas: egasi, işlab çiqaruvçi, avtopilot işlab çiquvçisi, servis taşkiloti va operator örtasidagi javobgarlikning yakuniy taqsimlanişi qonun qabul qilingandan keyin ma'lum böladi.