Demokratlar AQŞ örtaça muddatli saylovlarida ham Vakillar palatasini, ham Senatni qölga kiritdi

«Moviy tölqin» örniga «moviy sunami»

2026-yilgi AQŞ örtaça muddatli saylovlari ma’lumotlariga köra, Deutsçe Welle, respublikaçilar uçun halokatli mağlubiyatga aylandi: u çorşanba kuni ertalabga kelib başorat qilingan «moviy tölqin»dan «moviy sunami»ga aylandi. Yanvardan boşlab demokratlar Vakillar palatasida kamida 237 ga qarşi 139, Senatda esa 54 ga qarşi 44 örinli köpçilikka ega böladi. Demokratik nomzodlar yettita raqobatli senat örnini, jumladan, ön yillab işonçli respublikaçilar hududi hisoblangan ştatlarni ham qölga kiritdi.

«Qizil» ştatlardagi ramziy ğalabalar

Texasda Jeyms Talariko 1988-yildan buyon ştatdan saylangan birinçi demokrat senator böldi, Jina Xinoxosa esa 30 yildan ortiq vaqt içida birinçi demokrat gubernator böldi. Dizel yoqilğisining yuqori narxlari va tariflardan zarar körgan fermaçilar yaşaydigan Kanzasda Adam Gamilton 90 yildan ortiq vaqt içida AQŞ Senatiga ştatdan saylanadigan birinçi demokrat böladi. Demokratlar kutilmagan ğalabalarni Ayova, Janubiy Karolina va Ogayo ştatlarida ham qölga kiritdi.

Ustunlikning miqyosi

Deutsçe Welle keltirgan New York Times tahliliga köra, demokratlar Palatada xalq ovozi bilan 13 punkt farq bilan ğalaba qozondi — bu 1976-yildagi, ya’ni Uotergeyt skandali ortidan ötgan saylovlardan buyon eng katta natija. 2024-yilgi prezidentlik saylovlariga nisbatan demokratlar deyarli barça saylovçilar guruhlarida yirik muvaffaqiyatlarga erişdi, bu respublikaçilardan uzoqlaşişning keng qamrovini körsatadi. Ikkala palataning töliq tarkibi keyinroq ma’lum bölişi mumkin: bir qança poygalar juda qiyin keçmoqda, ayrim okruglarda byulletenlarni sanaş uzoqroq davom etmoqda.

Tramp haqidagi referendum va mağlubiyat sabablarining tan olinişi

Saylovlar ovoz berişdan oldin tarixan past bölgan 38 foiz ma’qullaş reytingiga ega bölgan prezident Donald Tramp haqidagi referendum sifatida qabul qilingan edi. Demokratlar ma’muriyatning maşhur bölmagan qadamlaridan — Erondagi uruşdan va undan keyingi rekord darajadagi yoqilği narxlarining ösişidan foydalanib, kiriş imkoniyati inqirozini çuqurlaştirdi va prezident lavozimidan çetlatiş yölida öz mavqeyini mustahkamladi. Çorşanba kuni vitse-prezident Jey Di Vens Erondagi uruşni «mağlubiyatimizning sababi» deb oçiqçasiga aytdi, Trampning özi esa, uning sözlariga köra, buni «asosan töğri»deb hisobladi, çunki uruş «qisqa muddatda benzin narxlarini oşirgan». Şu bilan birga, Tramp saylov natijalariga e’tiroz bildirmadi: agar byulletenda uning nomi bölsa, respublikaçilar ğalaba qozongan bölardi, deb aytdi va demokratlar bilan hamkorlik qilişga tayyorligini, ammo bu veto huquqidan foydalaniş bilan birga ekanini va’da qildi.

Demokratlar nima va’da qilmoqda va nimaga yetib bormaydi

Palatadagi demokratlar yetakçisi Hakim Jeffris partiya «şafqatsiz ravişda kiriş imkoniyati va hisobdorlikka» e’tibor qaratayotganini bildirib, «Vakillar palatasining Tramp ma’muriyatiga töliq böysunadigan bölim sifatidagi kunlari tugadi» dedi. Demokratlar yoqilği, oziq-ovqat va soğliqni saqlaş sohasida narxlarni pasaytirişga qaratilgan 100 kunlik dastur tayyorlamoqda, şuningdek, Tramp va uning ma’muriyatiga qarşi keng kölamli tekşiruvlarni boşlamoqda; impiçment haqida, Jeffrisning sözlariga köra, hozirça gap ketmayapti. Muhim jihat şundaki, Senatdagi ustunlik uçdan ikki qismli — impiçmentda ayblaş yoki prezident vetosini bekor qiliş uçun zarur bölgan superköpçilikka yetmaydi. Muddatining qolgan ikki yilida Tramp «öçirilgan çiroq» maqomida ham keng vakolatli ijro etuvçi hokimiyatni, ayniqsa taşqi siyosat sohasida, öz qölida saqlab qoladi.