Respublikaçilar AQŞ örtaça muddat saylovlaridagi mağlubiyat uçun Trampni ayblamoqda

Respublikaçilar partiyasi içida şok ğazabga aylandi

BBC maʼlumotlariga köra, seşanba kuni ötkazilgan örtaça muddat saylovlari natijalaridan söng respublikaçilarning boşlanğiç şoki tez orada prezident Donald Trampga nisbatan ğazabga aylandi. Demokratlar Texas, Kansas va Janubiy Karolina kabi «çuqur qizil» ştatlarda kutilmagan ğalabalarga erişib, partiyadan Kongress nazoratini olib taşladi. «Bu uning aybi. Bu boşqa heç kimning aybi emas. Bu prezident Trampga töliq, mutlaq rad etiş», — dedi BBC ga suhbat bergan texaslik lobbist Bill Miller, sodir bölgan voqeani «birinçi darajali falokat» deb atadi.

Prezidentga aynan nima ayblanmoqda

BBC tomonidan söralgan önlab partiya arboblari, kampaniya xodimlari va Oq uy tarafdorlari (köpçiligi anonimlik şarti bilan) noqulay siyosatni, past tasdiqlaş reytingini va Trampning Vaşingtondagi quriliş loyihalariga bölgan haddan taşqari qiziqişini atadi. Oq uy tarafdorlaridan biri Eron bilan uruş, tariflar va immigratsiya siyosatidan norozilikdan iborat «mukammal böron» haqida gapirib, Trampga nisbatan ğazab «ğoyat baland» ekanini qöşdi. Minnesotalik strateg Gregg Peppin şunday dedi: «Aniqki, ştatma-ştat odamlar prezident siyosatini yoqmadi».

Mağlubiyat miqyosi

Respublikaçilarning aksariyati Vakillar palatasini yöqotişni kutgan edi, ammo natija pessimistik prognozlardan ham oşib ketdi: demokratlar Palatada önlab poygalarni, gubernatorlik saylovlarini va Senat örinlarini, jumladan, partiya ön yillar davomida raqobatdoş bölmagan ştatlarda qölga kiritdi. Seşanbagaça demokratlar 1932-yildan beri Kansas Senatida ğalaba qozonmagan edi, Texasda esa butun ştat böylab ötkazilgan saylovlarda öttiz yildan ortiq vaqt ğalaba qozonmagan edi. Texasda respublikaçi Ken Paxtonning senatorlik mandati demokrat James Talarico tomonidan qölga olindi; Ogayo ştatida Senat örnini demokrat Şerrod Brown egalladi, Ayova ştatida — Joş Turek, Miçiganda — Abdul El-Sayed.

Trampning reaksiyasi va uning atrofidagilar himoyasi

Tramp keçqurunning katta qismi jim böldi, ikkala palata natijalari eʼlon qilingandan söng Truth Social da yozdi: «Men byulletenda bölmadim, agar bölganimda — biz ULKAN FARQ BILAN ğalaba qozongan bölardik!» Keyinçalik u Fox News ga «natijalardan biroz hayron» ekanini aytdi, ammo prezident partiyasi odatda örtaça muddat saylovlarida yomon çiqişini eslatib, natijalarni qabul qilişini bildirdi. Prezident tarafdorlari unga ayb yuklaşni adolatsizlik deb hisoblab, örtaça muddat saylovlari tarixiga va ikkilanuvçi ştatlardagi kuçsiz nomzodlarga işora qildi. Anonimlik şarti bilan gapirgan bir texaslik respublikaçi Paxton kampaniyasini «mamlakatdagi ikkala tomondan eng yomon senatorlik kampaniyasi», Talarico kampaniyasini esa «haqiqatan yaxşi va aqlli» deb atadi.

Işlamagan kampaniya

Tramp va vitse-prezident JD Vance önlab saylovoldi mitinglar ötkazdi, Trampga boğliq MAGA Inc. superqömitasi esa respublikaçilarni qöllab-quvvatlaş uçun yuzlab million dollar sarfladi. Biroq, BBC taʼkidlaganidek, prezidentlik saylovlarida samarali bölgan, trampga xos saylovçilarni safarbar qiliş maşinasi yana bir bor byulletenda u yöq saylovlarda işlamadi. Saylovçilar na Tramp davrida iqtisod yaxşiroq degan tezisni, na demokratlarni «çekka sotsialistlar» sifatida tasvirlaşga urinişni qabul qilmadi — Şimoliy Karolinada örtaçilik pozitsiyasidagi Roy Cooper ğalaba qozondi. Sentabrda Dallasda bölib ötgan partiya qurultoyi — ön yillar içidagi birinçi «örtaça muddat qurultoyi» — katta teleauditoriyani töplamadi: asosiy nutqida Tramp respublikaçilarga ovoz bergan har bir kişiga 5000 dollar (3700 funt) vaʼda qildi va Paxtonni qöllab-quvvatlaş örniga uzoq vaqt uning xarizmasi va taşqi körinişini tanqid qildi. «Albatta, bu heç qaçon yordam bermaydi», — deb izoh berdi Texasdan Respublika milliy qömitasi aʼzosi Robin Armstrong.

Tramp va partiya uçun keyingi qadam

2028-yilga qadam taşlaş örniga Tramp maʼmuriyat harakatlarini tekşirişga, uning sudyalik nomzodlarini blokirovka qilişga va qolgan kun tartibini sekinlaştirişga tayyor turgan motivatsiyalangan demokratik Kongress köpçiligini oladi. BBC saylovlar ikkinçi muddatning noaniq bosqiçini oçib berganini va respublikaçilarni Trampdan keyingi kelajak haqida öylaşga majbur qilişi mumkinligini taʼkidlaydi: söralganlarning bir qismi allaqaçon 2028-yilga qarayapti — Ayovalik Steve Şeffler JD Vance, Marco Rubio va Ted Cruzni mumkin bölgan nomzodlar deb atadi, Peppin esa partiya «Tramp davrining sahifasini ağdarib taşlaydi» degan umid bildirdi.

Rasm manbasi, Reuters

Sur'at manbasi, Getty Images

Sur'at manbasi, Getty Images

Sur'at manbasi, Getty Images

Sur'at manbasi, Reuters