Trampnıng örtaça saylovlardakı mağlubiyatı Eron siyosatı kursını savol ostıga qöyadı

Saylovlar va Trampning tan olişi

AQŞ örtaça saylovlarida Respublikaçilar partiyasining mağlubiyati, Anadolu ma'lumotlarına kö‘ra,, Donald Tramp ma'muriyati uçun jiddiy zarba böldi: saylovçılar hayot qimmati, inflyatsiya va Eron bilan uruşdan norozilik bildirardi. Trampning özi çorşanba kuni Eron uruşı respublikaçılarnıng yöqotışlarına sabab bölganını tan oldi, biroq öz qarorını himoya qılışda davom etib, Wall Street Journal naşrıga şunday dedi: «Men bunı yana qılardım». Saylovdan öldingi tahlilçı Jack Clayton uruş uçun saylovçılar tomonından jazolanışnı başorat qılğan edi, çunki saylovçılar fikrıça, uruş benzin narxı va hayot qimmatını yanada oşirğan.

Bir vaqtda diplomatiya va zarbalar

Clayton ta'kıdaşlıça, Tramp va vitse-prezident JD Vance diplomatik yeçimnı afzal kö'rardi: Vance Eron Milliy Xavfsızlik Oliy Kengaşı kotibıga — taşqı işlar vazırı Abbas Aroqçı emas, Mohsen Rezai'ga maktub yubordı, çunki tahlilçınıng baholaşıca, Vaşington Rezai' qattıqqöl konservator sıfatıdakı obrösıga qaramay, Eron qaror qabul qılış jarayonıda köproq ta'sirga ega deb hısoblaydı. Rezai' maktub qabul qılınganını tasdıqladı va şanba kunı Vaşington ohangı özgarganını aytdı; Aroqçı aloqanı konstruktiv deb atadı, biroq amerikalık rasmiylar bilan tez orada uçraşuv bölışını istisno qıldı. Ma'lumotlara kö'ra, maktub yadro dasturını ham qamrab oluvçı muzokaralarnı qayta başlaş maqsadıda yuborılğan, öşa paytda Vaşington keyingi harbiy harakatlarnı kö'rib çıqayotgan edi. Tehron şubha bilan qaraydı: 14 banddan iborat memorandum, unıng markazıda Vance turgan edi, buzılgandan keyin jangovar harakatlar qayta başlanganı sabablı Eron yangı kelışuv böyıça tekşiruvlar AQŞga yadro zaxirası va unıng joylaşuvı haqıda razvedka ma'lumotları berışından xavotırda. Seşanba kunga kelib Rezai' Tehron talablarına AQŞ javobı işonçsız qolayotganını bildirdı. Şu bilan birga, duşanba kunı amerikalık kuçlar Hormuz böğ'ozıda zenit raketalardan foydalanayotgan eron kuçlarına çeklangan zarbalar berdı; eron davlat ommaviy axborot vositaları Qeşm va Hengam orolları hamda Bandar Abbas portı yaqınıda portlaşlar bölganını xabar qıldı.

Netanyahu omili va Isroilga yordam

Clayton diplomatiya uçun potensial tösıq sıfatıda Isroil baş vazırı Benjamin Netanyahu'nı ataydı, u xabar qılıñıça, Trampnı zarbalarnı qayta başlaşga undaydı: yangı mojaro unıng lavozimnı tark etışını keçıktırışı mumkın, çunki ötgan haftadan berı unıng blokı parlamentda kö'çlık ovozdan mahrum, keng uruş esa favqulodda koalitsiya tuzış uçun bahona bölardi. Biroq tahlilçı AQŞ yordamısız yangı Isroil zarbasını ehtımoldan yiroq deb hısoblaydı va uruşnıng siyosıy narxı hısobıga Tramp yana Netanyahu'nı qöllab-quvvatlaşına şubha bilan qaraydı. Saylov kunı Tramp Netanyahu bilan kelışuvga erışılğanını, unga kö'ra yıl oxırıgaça Isroilga yılıga taxmınan 4 mlrd dollarlık amerıka harbiy yordamı töxtatılışını, batafsıl ma'lumot bermasdan aytdı; bu 2028-yıl sentyabrıgaça yılıga 3,8 mlrd dollar yordam haqıda 2016-yılgı 10 yıllık memorandumga zıd keladı. Tramp qurol sotış va başqa yordam davom etışı mumkınligını aytdı. Clayton, şuningdek, Livan potensial taranglık nuqtası deb ataydı: Netanyahu Amerika-Eron kelışuvını u yerda zarbalar bilan buzışı mumkın, xususan Eron Isroilnıng Livanga hujumlarını töxtatışını diplomatik taraqqiyot şartı qılğan.

Ikki stsenarıy va tahlilçılarınıng ehtıyotkorlıgı

Klayton mağlubiyatga ikki xil reaksiya bölişi mumkinligini aytadi: Tramp harbiy harakatlarda ehtiyotkorroq bölib, yangi siyosiy zarardan qoçişi yoki kongress içki kun tartibini çeklab qöygan bir paytda e’tiborni taşqi siyosatga qaratişi mumkin. Uruş boşlanişidagi keng kölamli yurişni amalga oşirib bölmas deb hisoblaydi, ammo kelajakda zarbalar «majburlaş diplomatiyasi» sifatida yanada qulayroq şartlarni savdolaşiş uçun davom etişi mumkinligini istisno qilmaydi. Middle East Institute ilmiy xodimi Jon Kalabrez, aksinça, saylov natijasining Trampning keyingi qadamini belgilab qöyişiga işonişdan ogohlantiradi: «Oq uydan kelayotgan qarama-qarşi signallar diplomatiyaning borişi haqidagi noaniqlik bilan birga prognoz qilişni qiyinlaştiradi». Uning sözlariga köra, Vaşington va Tehron kelişuvdan ança uzoqda, ikkala tomon ham kompromissni taslim böliş deb qabul qilişga moyil, diplomatiya va harbiy bosim parallel ravişda davom etmoqda — murojaatlar Qatar orqali uzatilmoqda va Hormuz boğozi atrofidagi taranglik saqlanmoqda, Amerika-Isroil maqsadlar röyxati, jumladan energetika infratuzilmasi kengaytirilgani haqidagi xabarlar esa yangi yuriş avvalgisidan vayron qiluvçiroq bölişi mumkinligini körsatmoqda. «Mening his-tuyğum: Tramp ikkala variantni ham oçiq qoldirgan — bitim olişga intilib, harbiy variantni ham saqlab turadi», — deb keltiradi Anadolu uning sözlarini.

Kongress nimalarni özgartiradi

Demokratlarning ğalabasi yanvarda, kongressning yangi muddatlari boşlanganda, ular ma’muriyat harakatlarini tekşiriş va uning xarajatlariga e’tiroz bildiriş imkoniyatlarini kengaytiradi: ikkala palataga nazorat tinglovlar ötkaziş, amaldorlardan ma’lumot söraş va moliyalaştirişga qarşi çıqiş imkonini beradi, bu esa çözilgan mojaroning siyosiy narxini oşirişi mumkin. Biroq, Anadolu ta’kidlaganidek, bu harbiy operatsiyalarni avtomatik ravişda töxtatmaydi hamda kongress va prezidentlik örtasidagi harbiy vakolatlar haqidagi qadimgi bahsni hal qilmaydi. Kalabrez inqiroz oxir-oqibat tomonlarning kelişuv şartlarini moslaşa olişiga boğliq deb xulosa qiladi: «Eron va AQŞning potensial bitim böyiça pozitsiyalari bir-biridan ança uzoqda. Agar farqlar yaqin kunlarda bartaraf etilmasa, qayta jangovar harakatlarning boşlanişi muqarrar bölib qolişidan qörqaman»