Asosiy ma’lumotlar

  • 18 yaşdan 29 yaşgaça bölgan 228 qatnaşçi bir yil davomida aqlli soat taqib, soatlik sörovlarga javob berdi
  • «Ha» javobidan keyin harakat taxminan bir yarim barobar intensivroq böldi: daqiqada 14,3 ga qarşi 9,5 şartli birlik
  • Yettita muhim ta'sirning barçasi gipotezaga teskari çiqdi: niyat öz-özini başqarişi past odamlarda küçliroq işlagan

Spontan qaror rejalaştirilgandan yaxşiroq işlaydi

Yaqin bir soat içida sayr qiliş yoki sport bilan şuğullaniş qarori köproq haqiqiy harakatga aylanadi, agar u rejalaştirilgan paytda emas, balki spontan ravişda qabul qilinsa. Bunday xulosaga Janubiy Kaliforniya universiteti Keck tibbiyot maktabi tadqiqotçilari beş amerikalik universitet hamkasblari bilan kelgan; maqola jurnalda çop etilgan Frontiers in Digital Health.

Tadqiqot qanday ötgan

Iş tafsilotlari haqida Gazeta.Ru xabar beradi. Bir yil davomida 18 yaşdan 29 yaşgaça bölgan 228 amerikalik harakat sensori bilan aqlli soat taqib, smartfonda qisqa sörovlarga javob berdi — örtaça kuniga 12 tadan. Tasodifiy paytlarda qatnaşçilardan yaqin bir soat içida sayr qiliş yoki maşq qilişni rejalaştirayotganlari söraldi, söngra javob keyingi 60 daqiqadagi akselerometr körsatkiçlari bilan soliştirildi. «Ha» javobidan keyin harakat «yöq»dan keyingiga qaraganda taxminan bir yarim barobar intensivroq böldi: daqiqada 14,3 ga qarşi 9,5 şartli birlik. Bu ta'sir sutkalik vaqt, hafta kuni, jins va yaşga tuzatişlar kiritilgandan keyin ham saqlanib qoldi.

Natija mualliflar gipotezasiga zid çiqdi

Mualliflar aksini kutgan edi: öz-özini başqariş — vaqtni rejalaştiriş va ehtiroslarni nazorat qiliş qobiliyati «niyat — harakat» boğlanişini küçaytiradi. Biroq yettita muhim ta'sirning barçasi teskari manzara körsatdi: niyat eng küçli öz-özini başqarişi past bölgan odamlarda amalga oşgan, oniy kesimda esa — odam odatdagidan kamroq jamlanmaganda yoki keçiktirayotganda. «Oniy niyatlar öz-özini başqariş qobiliyati pasaygan paytda faollikka borişning muqobil yöli bölişi mumkin», — deb yozadi tadqiqotçilar. Ularning fikriça, spontan qaror harakatga olib boradigan zaxira yöl bölib, öz-özini tartibga soliş yetişmaganda qutqarib qoladi. Mualliflarning amaliy xulosasi: ilovalar va trekerlar odamga uzoq maqsadni eslatiş örniga, aynan zaiflik paytida aniq niyat şakllantirişga undaşi kerak.

Muammoning konteksti

Niyatlar va harakatlar örtasidagi farq salomatlik psixologiyasida ma'lum muammo: sport bilan şuğullanişga taxminan odamlarning yarmi niyat qiladi, lekin köpi bunga yetib bormaydi. Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti haftasiga 150–300 daqiqa örtaça faollikni tavsiya qiladi, yoşlarning aksariyati esa bu me'yorlarga rioya qilmaydi. Alohida Gazeta.Ru şuni qayd etadiki, ilgari olimlar aniqlaganki, yomon uyqu ösmirlik davridagi sport yetişmasligiga qaraganda küçliroq ta'sir qiladi.