Hindiston muxolifati Déli saylov komissiyasi raisining iste'fosini talab qilib yirik miting ötkazdi

Asosiy ma’lumotlar

Ön minglab odam Délda INDIA bloki mitingiga yiğilib, ECI raisi Gyaneş Kumarning iste'fosini talab qildi
Ön minglab kişi Dehlida INDIA bloki mitingida ECI raisi Gyaneş Kumar iste’fosini talab qilib yiğildi
Sabab — röyxatlarni qayta körib çiqiş (SIR): qoralama saylov röyxatlaridan 130 million ism olib taşlangan; ECI buni ma'lumotlarni yangilaş deb ataydi, muxolifat esa «ovozlarni öğirlaş»da ayblamoqda
Miting oldidan muxolifat Kumarga qarşi yuridik kuçi bölmagan ramziy impiçment ötkazdi
Miting oldidan muxolifat Kumar ustida huquqiy kuçga ega bölmagan ramziy impiçment ötkazdi

Délidagi miting va uning sababi

Yakşanba kuni ön minglab odam Déli markazidagi Ramlila Maidan maydonida Rahul Gandi boşçiligidagi Kongress partiyasi yetakçiligida INDIA muxolifat bloki taşkil etgan mitingga yiğildi. Mitingning asosiy talabi saylov komissari (CEC) Gyaneş Kumarning iste'foga çiqişi böldi. Bu haqda BBC Newsxabar berdi. Miting maydoni kuçli qöriqlandi: minglab politsiyaçilar va paramilitar kuçlar bölinmalari jalb etildi. Hokimiyat mitingga şartli ravişda ruxsat berdi — ommaviy axborot vositalariga köra, tadbir soat 17:00 gaça tugaşi, maydonda video kuzatuv kameralari örnatilişi talab etilgan va belgilangan maydon taşqarisida yurişlar taqiqlangan.

Röyxatlarni qayta körib çiqiş atrofidagi nizoning mohiyati

Protestlarning sababi saylov röyxatlarini maxsus intensiv qayta körib çiqiş (SIR) böldi, uning davomida qoralama röyxatlardan 130 million ism çiqarib taşlangan. Hindiston Saylov komissiyasi (ECI) buni ma'lumotlarni yangilaş — vafot etgan va manzilini özgartirgan saylovçilarni olib taşlaş bilan izohlaydi. Muxolifat esa qayta körib çiqiş Narendra Modi boşçiligidagi hukmron BJP foydasiga bölişi mumkinligini, çunki qonuniy saylovçilar röyxatdan çiqarilayotganini ta'kidlab, ECI raisini va partiyani «ovozlarni öğirlaşda» (vote çori) ayblamoqda; BJP ham, komissiya ham bu ayblarni rad etadi. Nizoni keskinlaştirgan narsa — The Indian Express gazetasining tergov xulosasiböldi, unga köra Kumar qayta körib çiqiş böyiça asosiy qarorlarni ön martadan ortiq e'tiroz bildirgan ikki boşqa komissarning roziligisiz qabul qilgan; ECI esa har qanday muassasada fikrlar ixtilofi normal holat va işga ta'sir qilmaydi, deb javob berdi.

Ramziy impiçment va hokimiyatning munosabati

Şanba kuni INDIA bloki rahbarlari Kongress partiyasi raisi Mallikarjun Xarge rezidensiyasi yonida Kumarga qarşi ramziy impiçment ötkazdi — sobiq Lok sabha spikeri Meyra Kumar raisligida bölgan «parlament majlisi»da u «saylovlarni öğirlaş maqsadidagi fitna»da va 130 million saylovçini röyxatlardan ataylab olib taşlaşda ayblandi. Xarge ECI raisini saylov jarayoniga putur yetkazişda va «Hindiston millati hamda Konstitutsiyasiga xiyonat qilişda» ayblab, ramziy çiqarib yuboriş rezolyutsiyasini kiritdi. Bu harakatning yuridik kuçi yöq: Hindiston qonuniga köra, komissarni faqat rasmiy parlament protsedurasi orqali çiqarib yuboriş mumkin. Boş vazir Modi impiçmentga töğridan-töğri izoh bermadi, biroq juma va şanba kunlari ötkazilgan mitinglarda «ayrim şaxslar» uning obrösini tuşiriş maqsadida betartiblik yaratmoqçi bölganini aytib, muxolifatni «konstitutsiyaning qadr-qimmati va çegaralarini yirtişda» aybladi.

Protest tölqini konteksti

Miting bir qator harakatlarning davomi böldi: ötgan oy Gandi ön minglab iştirokçilarni xuddi şu iste'fo talabi bilan Konnot-pleysdan Oliy sudga qarab yuritgan edi, partiya vakili esa öşa yurişni yakşanbadagi tadbirning «faqat treyleri» deb atagan edi. Protestçilarga bosim kuçaydi: 10-oktabrda hokimiyat Cockroaç Janta Party (CJP) harakati çora-tadbirlariga qarşi şaharning katta qismlarini tösib qöydi, uning barça yetakçi rahbarlari hibsga olindi, BBC muxbirlari esa politsiya protestçilarni sudrab olib çiqayotgani va tayoq işlatayotganini kördi. CJP yakşanbadagi mitingni ommaviy qöllab-quvvatladi, biroq uning katta rahbarlarining iştiroki noaniq qoldi. Mitingga tayyorgarlik içki ziddiyatlarni ham keskinlaştirdi: Çandni Çouk bozor savdogarlari ikkiga bölingan — bir qismi Divali oldida zarar körişdan qörqqan, boşqalari harakatni qöllab, payşanba kuni bozor böylab ötkazilgan BJP yurişini bayram mavsumiga katta tösiq sifatida tanqid qilgan.