AQŞ va Rossiya Ğarbiy Sahrodagi BMT missiyasining muddatini uzaytirişğa özaro veto qöydilar

BMT Xavfsizlik Kengaşida özaro veto

Ğarbiy Sahrodagi BMT tinçlikparvarlik missiyasi (MINURSO) taqdiri noaniq qoldi: uning mandati tugaşiga bir kun qolganida AQŞ va Rossiya bir-birining muddatni uzaytiriş toğrisidagi rezolyutsiya loyihalariga veto qöydi, deb xabar qiladi Deutsçe Welle. Missiya 1991-yilda yarim asr davom etayotgan hududiy nizoda Marokko va Polisario fronti örtasidagi kelişuv rejasiga va öt oçmaslikka nazorat qiliş maqsadida taşkil etilgan edi.

Amerika loyihasining mohiyati

Juma kuni AQŞ BMT Xavfsizlik Kengaşiga mandatni bir yilga uzaytiradigan, Marokkoning avtonomiya rejasini kelişuv muzokaralarining yagona asosi deb e'lon qiladigan va missiyaning harbiy tarkibini qisqartiradigan rezolyutsiya loyihasini kiritdi. Loyiha, şuningdek, missiya nomini MINURSOdan MINUSOğa özgartirardi — nomdan hududning öz taqdirini özi belgilaş referendumini anglatgan «R» harfi olib taşlanardi. Bir yil oldin BMT Xavfsizlik Kengaşi Marokkoning avtonomiya rejasini qöllab-quvvatlagan edi uni nizoning «eng amalğa oşiriladigan» yeçimi sifatida, biroq Amerika loyihasi bundan ham uzoqroqqa bordi. Buni Rossiya ma'qullamadi: BMTdagi doimiy vakili Vasiliy Nebenya bu yondaşuvni «bir tomonlama» deb atadi va Xavfsizlik Kengaşi «suverenitetğa aloqador masalalarni avtomatik tarzda oldindan hal qila olmaydi» dedi. Loyiha 15 ovozdan 11 «ma'qullaş» ovozini oldi, üç kişi betaraf qoldi, biroq Rossiya vetosi bilan bloklandi.

Moskvaning qarşi yurişi va tomonlarning pozitsiyasi

AQŞ öz navbatida öz vetosi bilan oldingi şartlar asosida mandatni bir yilğa uzaytirişni nazarda tutğan Rossiya loyihasini blokladi. Ovoz berişdan söng BMTdagi Amerika vakili Maykl Uols «Kengaşning ayrim a'zolari vetodan missiya nomida „R“ harfini — referendumni — saqlab qoliş üçün foydalandi, xolos, garçi BMT bunday ovoz berişni ön yillar davomida tayyorlab kelmagan» dedi. Nizoning ikki tomoni turliça munosabat bildirdi: Marokko qirolik saroyi muddatni uzaytirişning buzilişini olqişladi va bu «Xavfsizlik Kengaşining iştiraki tuğaşi hamda bu masalaning uning kun tartibidan olib taşlanişiga asos bölişi kerak» dedi. Polisarioning BMTdagi doimiy vakili Sidi Omar, aksinça, Rossiyani vetosi üçün rağbatlantirdi va Amerika rezolyutsiyasi «sahraviylarning öz taqdirini özi belgilaş va mustaqillikdagi ajralmas huquqini erkin amalğa oşirişiga zarba berardi» dedi.

Nizo konteksti

Marokko Ğarbiy Sahroni — foydali qazilmalarga boy bölgan sobiq Ispaniya koloniyasini — öz hududi deb hisoblaydi. Sahraviy xalqini ifodalovçi va Jazaymon qöllab-quvvatlanadiganPolisario fronti mustaqil davlat — Sahroi Arab Demokratik Respublikasini taşkil etişni talab qiladi. Mandat muddati tuğğaç missiya taqdiri qanday bölişi haqida naşr paytida manbalar aniqlik kiritmadi.