Asosiy ma’lumotlar

  • 60–75 yoşdagi 31 söğlom qatnaşçi 16 hafta davomida har kuni pöstloği bilan, tuzsiz qovurilgan yer yonğoqdan 60 gram yedi
  • Öng yarim şarning, jumladan gippokamp qismlari joylaşgan zonalarida insulin reaksiyasi yaxşilandi
  • Xuddi şu jamoa ilgari miyaga qon oqimining +3,6% va sö’zli xotiraning +5,8% ösişini qayd etgan edi

Tajriba nimani körsatdi

Niderlandiyadagi Maastriçt universiteti tibbiyot markazi tadqiqotçilari işini Food & Function jurnalida e’lon qildi. Tajribada qatnaşganlar: 60 yoşdan 75 yoşgaça bölgan 31 söğlom kişi: 16 hafta davomida ular har kuni tuzsiz, pöstloği bilan qovurilgan yonğoq (yer yonğoq)dan 60 gram yedilar, sö’ğra natijalar yonğoqsiz davr bilan soliştirildi.

Ta’sir qanday ölçandi

Qatnaşçilarga insulin burun orqali yuborildi, sö’ğra arterial qon belgilaşiga asoslangan magnit-rezonans tomografiya yordamida miya zonalaridagi qon oqimi özgarişlari ölçandi. Natija öng yarim şarning, jumladan gippokampning bir qismlari, paragippokampal, til va orqa singa (sinqular) burmalari — xotira va boşqa kognitiv funksiyalarda iştirok etadigan sohalarda insulin reaksiyasining yaxşilanganini körsatdi. Insulin öqiş, xotira va nerv hujayralari örtasidagi aloqa jarayonlarida qatnaşadi, yoş oşgani sari miyaning bu gormonga reaksiyasi kuçsizlanişi mumkin, bu esa yoşga böğliq kognitiv pasayiş bilan böğlanadi.

Bu nimani anglatadi va hozirça nima isbotlanmagan

Mualliflar töğridan-töğri qayd etadilar: bu iş yonğoq kognitiv pasayişning oldini oladi yoki demensiya rivojlanişini tö’xtatadi deganni körsatmaydi — faqat miyaning aniq zonalarining insulin reaksiyasidagi özgarişlar qayd etilgan. Yangi ma’lumotlar xuddi şu jamoaning 2025-yilda Clinical Nutrition jurnalida çop etilgan oldingi tadqiqotiga tayanadi: öşa paytda 16 haftalik aralaşuvdan sö’ğ miyaga umumiy qon oqimining 3,6% ga ösişi va sö’zli xotiraning 5,8% ga yaxşilanişi qayd etilgan edi. Ta’sirning mumkin bölgan izohi — yonğoq tarkibi: töyinmagan yoğlar, tolalar, vitaminlar, minerallar, biologik faol ösimlik birikmalari, ösimlik oqsili, şuningdek, organizm qon tomirlariga va, ehtimol, öqiş hamda xotiraga ta’sir etuvçi azot oksidini işlab çiqaradigan L-arginin aminokislota. Çeklovlar jiddiy: namuna atigi 31 kişidan iborat, va kuzatilayotgan körsatkiçlar yonğoq Altsgeymer kasalligidan yoki demensiyaning boşqa şakllaridan himoya qiladi deb aytişga imkon bermaydi. Effekt vaqt ötişi bilan saqlanadimi va miyaning insulin reaksiyasidagi özgarişlar haqiqiy xotira va aqliy faoliyatga qanday aks etadi, buni tuşuniş uçun köproq qatnaşçi bilan va uzoqroq kuzatuv bilan tadqiqotlar kerak.