«Jahon banki» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
13 maqola
Jahon banki Eronga qarshi urush, mojarolar va El-Nino tufayli energiya va oziq-ovqat narxlarining o‘sish tezlanishi haqida ogohlantirdi. Oziq-ovqat narxlari 2026-yilda 10 foizga, energiya narxlari 32 foizga o‘sishi kutilmoqda. Bank zaif mamlakatlarga allaqachon 8,7 milliard dollar tezkor yordam ajratgan.
Aziz KarimovO‘zbekiston qashshoqlikni kamaytirish bo‘yicha dunyo yetakchilaridan biri sifatida e’tirof etilib, top-5 davlatlar qatoriga kirdi. 2026-yilning to‘qqiz oyida qashshoqlik darajasi 2,2 foiz punktiga pasaydi, qashshoq oilalar soni 184 mingtaga kamaydi. Mintaqadagi umumiy pasayishning 60 foizi respublika hissasiga to‘g‘ri keladi. Bandlik vaziri Marat Jo‘raev Jahon banki ma’lumotlarini keltirib, 824 ming kishi doimiy ish topganini va 4,14 million fuqaroning daromadi oshirilganini qayd etdi.
Javlon TursunovJahon bankining «Xomashyo bozorlari istiqbollari» hisobotida Yevropada gazning qimmatlashishi sababi sifatida Yevropa Ittifoqining Rossiya yoqilg‘isi importidan voz kechishi ko‘rsatilgan. Bankda 2027-yilning yanvarida Rossiya SPG yetkazib berishining to‘xtatilishi va 2027-yilning uchinchi choragida quvur gazining to‘xtatilishi SPG uchun raqobatni kuchaytirib, Yevropa va Osiyodagi narxlarni oshirishi haqida ogohlantirilgan.
Otabek YusupovMoskvada bo‘lib o‘tayotgan «Rossiya – Afrika» forumida Vladimir Putin Xalqaro valyuta jamg‘armasi va Jahon bankini rivojlanayotgan iqtisodiyotlar ehtiyojlarini hisobga olgan holda isloh qilish zarurligini bayon etib, Afrikaning muhim qarorlar qabul qilishdagi ishtirokini kuchaytirishga chaqirdi. Forum 28–29 oktyabr kunlari bo‘lib o‘tmoqda, unda qit’aning 54 davlatidan 48 tasi qatnashmoqda.
Aziz Karimov27-oktabr kuni Jahon banki Ijroiya direktorlar kengashi elektr energiyasini taqsimlash tizimlarini modernizatsiya qilish uchun 100 million dollarlik kreditni tasdiqladi. Dastur ARB va hukumat bilan hamkorlikda amalga oshiriladi; moliyalashtirishning umumiy hajmi 371 million dollarni tashkil etadi.
Otabek YusupovQashqadaryo viloyatining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi bo‘yicha o‘tkazilgan yig‘ilishda Shavkat MirziyoyeV Jahon banki ko‘magida amalga oshiriladigan loyiha haqida ma’lum qildi. Loyiha Misr tajribasi asosida dronlar yordamida 100 ming gektar yaylovni qurg‘oqchilikka chidamli yem-xashak ekinlari bilan ekish, chorvachilik majmualari tashkil etish, yangi yerlarni qishloq xo‘jaligi aylanishiga kiritish va suv tejash choralarini nazarda tutadi.
Sevara AzamovaTarik Rahmon bosh vazir boshchiligidagi Bangladesh hukumati XVFdan 4,5 mlrd dollarlik yangi kredit va Jahon bankidan uch yil muddatga 10 mlrd dollar so‘radi, kreditlashning individual shartlariga erishishga intilmoqda. Muzokaralar davom etmoqda; avvalgi XVF dasturi 2023-yil yanvarida Shayx Hasina hukumati davrida kelishib olingan edi.
Nilufar Karimova«Issiqlikta’minoti» boshqaruv raisi Ilhom Turoev 2027-yildan boshlab kompaniya bir nechta energiya manbalaridan foydalanadigan gibrid issiqlik ta’minoti tizimlariga o‘tishini ma’lum qildi. Jahon banki ko‘magida 2032-yilgacha tarmoqni rivojlantirish bo‘yicha uzoq muddatli strategiya ishlab chiqilmoqda, elektrifikatsiya, geotermal energiya va quyosh panellari stsenariylari ko‘rib chiqilmoqda.
Dilnoza RahimovaIMF va Jahon bankining Bangkokdagi yillik uchrashuvlarida iqtisodchilar va siyosatchilar sun'iy intellektning global o'sishdagi rolini muhokama qildi. IMF ma'lumotlariga ko'ra, sun'iy intellektga investitsiyalar Yaqin Sharqdagi urush tufayli energiya narxlari o'sishidan kelgan shokni yumshatdi, biroq investitsiyalarning sekinlashuvi 2028-yilga kelib jahon YaIMni 0,4 foizga kamaytirishi mumkin.
Dilnoza RahimovaBangkokda XVF va Jahon bankining yillik uchrashuvlari chog‘ida dehqonlar va inson huquqlari tashkilotlari kirgan yuzlab norozilik qiluvchilar jamg‘armalar siyosatini qayta ko‘rib chiqishni talab qildi. Oxfam va faollar inflyatsiya sharoitida xarajatlarni qisqartirish chaqiriqlarini xato deb atadi, XVF esa moliyaviy zaxiralarni tiklashni talab etmoqda, mutaxassislar esa rivojlanayotgan mamlakatlar uchun «ikkita yomon variant» haqida gapiradi.
Dilnoza RahimovaBangkokda MIF va Jahon bankiga qarshi namoyishchilar Tailandning turli hududlaridan yig'ilib, ushbu institutlarni mahalliy jamoalar fikrini hisobga olmasdan qaror qabul qilishda aybladilar. Politsiya yig'ilish joyi yaqinida marsh yo'lini to'sib qo'ydi, piyodalar ko'prigiga plakat osishga urinishda qisqa muddatli to'qnashuvlar sodir bo'ldi.
Aziz KarimovTASS hisob-kitoblariga ko‘ra, Ukraina Moliya vazirligi ma’lumotlari asosida XVF va Jahon bankiga to‘lovlar taxminan 128,86 mlrd dollarni tashkil etadi — dollarlarda 2057-yilgacha va yevroda 2061-yilgacha. 2026-yil 31-avgust holatiga davlat qarzi 215,55 mlrd dollarga yetdi, 2027-yil uchun byudjet defitsiti taxminan 96 mlrd dollar deb baholanmoqda.
Nilufar KarimovaO‘zbekiston va ATB elektr taqsimot tarmoqlarini modernizatsiya qilish uchun 200 mln dollarlik kredit shartnomasini imzoladi: 60 ta podstansiya yangilanadi, raqamli boshqaruv tizimlari joriy etiladi, yo‘qotishlar va chiqindilar kamayadi, kamida 3,3 GVt qayta tiklanadigan energiya integratsiya qilinadi. Loyiha ATBning Jahon banki bilan o‘zaro ishonch mexanizmi doirasidagi birinchi energetika loyihasi bo‘ldi. Oktabr oyining oxirida Jahon banki qo‘shimcha 100 mln dollarlik moliyalashtirishni ko‘rib chiqadi.
Dilnoza Rahimova
