Asosiy ma’lumotlar

  • IMF: 2023–2025-yillarda jahon savdosi o'sishi 8,3 foizni tashkil etdi, sun'iy intellekt mahsulotlarisiz — taxminan 4,6 foiz (Silvana Tenreyro)
  • IMF sun'iy intellektga investitsiyalar qisqarishi bilan 2028-yilga kelib global YaIM 0,4 foizga kamayishini bashorat qilmoqda
  • IMF raisi Georgieva: sun'iy intellektdan mablag' chiqishi moliyaviy barqarorlikka xavf tug'dirishi mumkin; Moody's Yaqin Sharqdagi cho'zilgan urush ta'siri haqida ogohlantirdi

Global o'sishning haydovchisi sifatida sun'iy intellekt

Sun'iy intellekt boom'i global iqtisodiy o'sishning asosiy haydovchisiga aylandi, ammo ayni paytda texnologiyaga investitsiyalar zaiflashsa, xavflarni ham o'z ichiga oladi — bunday bahoni bu hafta IMF va Jahon bankining Bangkokdagi yillik uchrashuvlarida mutaxassislar va siyosatchilar berdi. IMF ma'lumotlariga ko'ra, ma'lumot markazlari va mikrochiplarga sarflangan xarajatlar Yaqin Sharqdagi urush keltirib chiqargan jahon energiya narxlari o'sishidan kelgan iqtisodiy shokni yumshatishga yordam berdi. Fond bosh iqtisodchisi Silvana Tenreyro jahon savdosi 2023 va 2025-yillar orasida 8,3 foizga o'sganini, sun'iy intellekt mahsulotlarini hisobga olmaganda bu ko'rsatkich 4,6 foizga yaqin bo'lar edi, deb qayd etdi.

«Bu faqat boshlanishi»

«U jahon iqtisodiyotining hamma joyida», — dedi juma kuni Kanada banki raisi Tiff Macklem sun'iy intellekt haqida. «Buni YaIMda ko'rasiz. Buni fond bozorida ko'rasiz. Buni obligatsiyalar bozorida ko'rasiz... Demak, u bu yerda va bu faqat boshlanishi». FED raisi Kevin Warsh sun'iy intellektni o'z umrida jahon iqtisodiyotidagi «eng muhim o'zgarish» deb atadi va uning «dahshatli foydasi»ni qayd etdi, biroq oldinga yo'l «notekis» bo'lishi haqida ogohlantirdi — ham texnologiyani tushunish jihatidan, ham kelajakdagi bozor tuzilmasining noaniqligi tufayli.

Investitsiyalar sekinlashuvi xavflari

IMF raisi Kristalina Georgieva ham sun'iy intellekt boom'ining global o'sishdagi hissasini tan oldi, biroq AFP agentligiga sohaning sekinlashuvi «butun dunyoda seziladi», dedi. «Agar ishonch yo'qolib, mablag' sun'iy intellektdan chiqib ketsa, bu moliyaviy barqarorlikka xavflarni keltirishi mumkin», — dedi u. Bu hafta e'lon qilingan IMF hisobotida sun'iy intellektga investitsiyalarning kamayishi 2028-yilga kelib global YaIMni 0,4 foizga kamaytirishi mumkinligi bashorat qilingan. «Sun'iy intellektga investitsiyalar va rentabellikning zaifroq yoki barqarorligi pastroq bo'lishi bozor tuzatishini keltirib chiqaradigan shok bo'lishi mumkin», — deyiladi hisobotda.

Yaqin Sharqdagi urush va tartibga solish

Moody's Analytics iqtisodchilari Yaqin Sharqdagi mojaroning cho'zilishi sun'iy intellekt boom'ini «teshib o'tishi» mumkinligi haqida ogohlantirdi: energiya narxlarining o'sishi va moliyaviy sharoitlarning qat'iylishuvi operatsion xarajatlar va foiz stavkalarini oshirib, «sun'iy intellekt biznes-modellarining uzoq muddatli rentabelligi va hayotiyligi»ga shubhalarni kuchaytirishi mumkin. «Cho'zilgan mojaro sun'iy intellektga investitsiyalar iqtisodiyotiga jiddiy yuk tushiradi», — dedi guruh. Tartibga solish noaniqligi ham texnologiya istiqbollarini xiralashtirmoqda: AQSh prezidenti Donald Trump cheklanganroq davlat tartibga solishga chaqirdi, sanoatning bir qismi esa xavflarni kamaytirish uchun qonunchilik tarafdori. Juma kuni Georgieva, ko'rinib turibdi, tartibga solishni kelajakdagi investitsiyalar bilan bog'ladi: «Himoya choralari bo'lmasa, xavflar imkoniyatlardan oshib ketishi mumkin», — dedi u Bangkokda.