«Eron» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
187 maqola
Channel 12 ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxu va shtab boshlig‘i Eyal Zamir 27 oktabrdagi parlament saylovlaridan ikki kun oldin Eron bilan to‘qnashuvga olib kelishi mumkin bo‘lgan oshkor etilmagan harbiy operatsiya tufayli fikrlarida kelishmovchilikka duch kelgan. Netanyaxu nizolar mavjudligini rad etdi.
Otabek YusupovShri-Lanka tibbiy davolanish uchun savdo kemalaridan qirg‘oqqa olib kelingan 40 nafar eronlik dengizchini vatanga qaytardi. Evakuatsiyani Eronning Kolombodagi elchixonasi tashkil etgan, o‘tkazish esa Shri-Lanka hokimiyatlari tomonidan Galle porti orqali muvofiqlashtirilgan. Daily Mirror ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat qirg‘oqlari yaqinida AQSh blokadasi tufayli vatanga qayta olmayotgan taxminan o‘n ta bo‘sh eronlik neft tankerlari qolmoqda.
Aziz KarimovAQSh qo‘mondonligi mintaqada so‘nggi oylarda Ormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan kemalarning 95 foizdan ortig‘i xavfsiz o‘tayotganini, KIIK harakatlariga qaramay, ma’lum qildi. Amerika kuchlari olti oy ichida 3 000 dan ortiq savdo kemasiga yordam bergan va yozdan buyon 1,5 mlrd barrel xom neft eksportiga ko‘maklashgan.
Otabek YusupovBAAning yuqori darajali mansabdor shaxslari Eron parlamenti spikeri Muhammad Boqir Qolibafning BMT Bosh kotibi lavozimiga Lana Nusaybaning kampaniyasiga qaratilgan tanqidini rad etdi. Prezident maslahatchisi Anvar Gargash Qolibaf bayonotlarini obyektiv emas deb atadi, Ali Al Nuaymi esa Eronga «beqarorlik eksporti»da aybladi. Nusayba muddati yil oxirida tugaydigan Antoniu Guterresh o‘rniga kurashga qo‘shildi.
Otabek YusupovEron parlamenti spikeri Muhammad Boqir G‘olibof yakshanba kuni AQSH Eronga qarshi urushda «o‘z xatolari tufayli botqoqqa botib qolganini» va bu vaziyatdan chiqish Vashingtonning o‘ziga halol ekanini aytdi. Fevral oxirida boshlangan urushdan keyin mintaqadagi taranglik saqlanib qolmoqda: sulh va yakuniy tinchlik shartnomasi to‘g‘risidagi memorandum Ormuz bo‘g‘ozidagi suzish masalasidagi kelishmovchiliklar tufayli mojaroga barham bermadi.
Aziz KarimovDonald Tramp jurnalistlarga 25-oktabr kuni AQSh Eronga zarba bermasini aytgan. Biroq The Wall Street Journal ma’lumotlariga ko‘ra, Eron masalasi bo‘yicha yakuniy qaror hozircha qabul qilinmagan, Oq uy esa zarbalarni qayta boshlashga moyil. Avval Tramp Eron bilan «hisob-kitobni tugatish» va bitim o‘rtasida tanlov qilish haqida gapirgan, Putin esa o‘t ochmaslik kelishuvini «juda mo‘rt» deb atagan edi.
Aziz KarimovAQSh prezidenti Donald Tramp Erondagi mojaroni «tugatish» va bitim tuzish o‘rtasida tanlov qilayotganini, ammo yakshanba kuni zarba bo‘lmaydi, dedi. Muzokaralar to‘xtab qoldi, AQSh Fors ko‘rfazida qo‘shinlarini ko‘paytirmoqda va mintaqadagi diplomatik xodimlar sonini qisqartirmoqda. Manbalarga ko‘ra, 3-noyabrdagi o‘rtacha muddatli saylovlar keskinlashuvni cheklayapti.
Otabek YusupovAQSH prezidenti Donald Tramp yakshanba kuni Eronga zudlik bilan zarbalar berilmayotganini aytdi, ammo o‘sha kunning avvalida Tehronga ultimatum qo‘ygan edi: diplomatiya bitimi yoki to‘liq harbiy yo‘q qilish. U, shuningdek, AQSH Hormuz bo‘g‘ozini nazorat qilayotganini aytib, Yevropadagi migratsiya, Ukraina bo‘yicha muzokaralar va yarimo‘tkazgich mavzulariga ham tegib o‘tdi.
Otabek YusupovIsroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxu 27-oktabrga rejalashtirilgan parlament saylovidan ikki kun oldin X ijtimoiy tarmog‘ida Tel-Avivga o‘xshash shahar ustida yadro portlashi tasvirlangan, sun’iy intellekt yordamida yaratilgan rasmni e’lon qildi. U Eronga mavjudlikka tahdid dedi. Raqib Gadi Eizenkot bosh vazirni saylovchilarni qo‘rqitishda aybladi.
Otabek YusupovEron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi AQSh va Isroil bilan yaqinda bo‘lgan urush mintaqadagi hamma narsani, jumladan Hormuz bo‘g‘ozini boshqarish tartibini o‘zgartirganini ma’lum qildi. Tehron kemalar o‘tishini nazorat qilish huquqini o‘zida deb biladi, Vashington esa erkin navigatsiyani talab qilmoqda. Mojaroni hal qilish bo‘yicha muzokaralar taranglik ortib borayotgan sharoitda to‘xtab qoldi.
Aziz KarimovPokistonning sobiq vaqtinchalik bosh vaziri Anvar ul-Haq Kakar The National jurnaliga bergan intervyusida Vashington va Tehronning chekka pozitsiyalari urushni hal qilishga to‘sqinlik qilayotganini aytdi. U zarbalarning qayta boshlanishi xavfi va Pokiston uchun og‘ir iqtisodiy oqibatlar haqida ogohlantirdi, shuningdek Saudiya Arabistoni va Turkiya bilan Makka mudofaa paktidagi roli haqida so‘zladi. Pokistonning sobiq vaqtincha bosh vazir lavozimini egallagan siyosatchisi Anvar ul-Haq Kakar The National gazetasiga bergan intervyusida Vashington va Tehronning haddan tashqari qat’iy pozitsiyalari urushni hal qilishga to‘sqinlik qilayotganini aytdi. U yangi zarbalar takrorlanish xavfi va Pokiston uchun og‘ir iqtisodiy oqibatlar haqida ogohlantirdi, shuningdek Saudiya Arabistoni va Turkiya bilan Makka mudofaa paktidagi roli haqida so‘zladi.
Aziz KarimovEron armiyasi mamlakat janubidagi Bandar Abbos port shahri ustida amerika zarba beruvchi LUCAS droni havo mudofaasi kuchlari tomonidan urib tushirilganini ma’lum qildi. Bayonot Donald Trampning Eronni yakshanba kuni ham urish mumkinligi haqidagi so‘zlari fonida paydo bo‘ldi. Vashington hozircha voqeani izohlamagan.
Aziz KarimovDonald Tramp Jorjiya shtatidagi sayoldan oldingi mitingda AQSh Eron rahbarlarini yo‘q qilishni to‘xtatib turishga majbur ekanini, chunki muzokaralar olib borilayotgan tomonni aniqlash kerakligini aytdi. U 2018-yilda Eron yadroviy bitimidan chiqishni yana oqladi va Eron yadroviy infratuzilmasiga qarshi operatsiyalar haqida gapirdi.
Aziz Karimov24-oktabr O‘zbekiston tashqi ishlar vazirligi Toshkentdagi Eron elchisini chaqirib, Registanni «fors merosi» deb atagan bir qancha elchixonalar nashrlarini olib tashlashni talab qildi. Ekspertlar baholari har xil: ba’zilar buni Tehronning ehtiyotkorligi deb biladi, boshqalar yashirin ambitsiyalar belgisi deb ko‘radi, biroq barchasi Samarqand me’morchiligini faqat fors sivilizatsiyasi bilan bog‘lash temuriylar rolini e’tiborsiz qoldirishini ta’kidlaydi.
Otabek Yusupov23-oktabr O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi Eron elchisi Muhammad Ali Iskandariyni chaqirib, unga norozilik notasini berdi. Sabab — AQSh davlat kotibi Marko Rubioning Samarqandga tashrifidan so‘ng Eronning Armaniston, Zimbabve va Bolgariyadagi elchixonalari X ijtimoiy tarmog‘ida Samarqand me’morchiligini fors yoki eron-islom merosi sifatida taqdim etgan e’lonlari bo‘ldi. Toshkent e’lonlarni o‘chirishni va bunday holatlar takrorlanmasligini talab qildi.
Otabek YusupovAQSh Davlat departamenti fuqarolarni Saudiya Arabistoni, Eron, BAA va Isroil jumladan mintaqadagi 13 davlatga sayohatdan tiyilishga chaqirdi, terrorizm tahdidi va yamanlik husiylarning Saudiya aeroportlariga hujumlariga ishora qilib. Shu bilan birga AQSh va Eron o‘rtasidagi taranglik ortib bormoqda: Donald Tramp yangi harbiy operatsiyani istisno qilmadi, razvedka esa eronliklarning amerikalik diplomatlarga qarshi hujum rejalari «ilg‘or bosqichda» ekanini xabar qilmoqda.
Aziz KarimovEnergetika narxlari geosiyosiy xavflar fonida o‘sishni davom ettirdi: Brent 1,14% ga qimmatlab, $114,47/barrelga yetdi, Yevropa gazi 1,37% ga o‘sib, €91,28/MVt·soatga chiqdi. Yamandagi husiylar Saudiya Arabistonidagi obyektlarga hujum qilganliklarini ma’lum qildi, AQShning Eron ustiga yangi zarbalar bo‘lishi mumkinligi haqidagi xabarlar Yaqin Sharqdagi ta’minot xavotirlarini kuchaytirdi.
Sevara AzamovaIstanbulda Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Turkiya, Saudiya Arabistoni, Pokiston va Misr tashqi ishlar vazirlarining birinchi uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Ishtirokchilar mintaqada deeskalatsiyaga, Eron bo‘yicha diplomatiyani davom ettirishga, Saudiya Arabistoniga qarshi husiylar hujumlarini to‘xtatishga va suzish erkinligini ta’minlashga chaqirdi.
Javlon Tursunov
