Londonning Oksford-strit ko‘chasi bir qismi transport uchun butunlay yopildi

Piyodalar zonasi ochildi

Dushanba kuni, 26-oktyabrdan boshlab, Londonning asosiy savdo ko‘chasi — Oksford-stritning bir qismi butunlay transport uchun yopildi. Euronews ma’lumotiga ko‘ra, Orchard Street va Great Portland Street oralig‘ida avtomobillar, avtobuslar, taksi, velosipedlar va elektrosamokatlar taqiqlandi; avtobuslar chetlab o‘tish yo‘nalishlariga qaratildi. London meri Sodiq Xon ko‘chada nutq so‘zlab, bu kunni «Oksford-strit va London uchun ramziy ahamiyatga ega kun» deb atadi va «bu ko‘chaning bir kilometrini — deyarli yarmini — butunlay transportdan ozod qilishni» xohlashini bildirib, piyodalar zonasi xaridorlar sonini oshirishiga umid qilayotganini aytdi (AFP).

Iqtisodiyot va ko‘chaning tanazzuli

AFP ma’lumotlariga ko‘ra, Oksford-strit yiliga taxminan 3,1 milliard funt sterling (4,1 milliard dollar) miqdorida xaridlar olib keladi, biroq ko‘cha qiyinchiliklarga duch keldi: Covid-19 pandemiyasi davrida do‘konlar yopilishi va onlayn savdoga o‘tish tufayli xaridorlar sonining kamayishi. Xon BBC Radio 4 efirida so‘nggi yigirma yillikni «boshqariladigan tanazzul» deb ta’riflab, do‘konlar va ish o‘rinlarining yo‘qolishiga ko‘nib bo‘lmasligini aytdi. U ko‘cha yonida taksi to‘xtash joylari va avtobus bekatlari qulay kirish uchun saqlab qolinganini, bu chora ko‘chani «tiriltirish» va poytaxtni «yashilroq» qilishga xizmat qilishini qo‘shdi. Selfridges universal do‘koni vakili Miv Uoll ish boshlanishini dunyodagi eng mashhur savdo ko‘chalaridan biri uchun «yangi bob» deb atadi.

Tanqid va xorijiy tajriba

Loyihaga nisbatan bahslar davom etmoqda. AFP ma’lumotiga ko‘ra, qo‘shni tumanlarda tirbandlikdan qo‘rquvchi aholi va nogironlik huquqlari himoyachilari loyihaga qarshi chiqmoqda. Euronews xabariga ko‘ra, qora kabin (black cab) haydovchilari cheklovlar nogironligi bor yo‘lovchilarning kirish imkoniyatini qiyinlashtirishi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda. Nashr boshqa shaharlarga oid misollarni ham keltiradi: Parij 2020-yilda Rue de Rivoli ko‘chasining katta qismini piyodalar zonasiga aylantirib, kuniga 20 mingdan ortiq velosipedchini jalb qildi va azot dioksid darajasini pasaytirdi, garchi tanqidchilar tirbandlik qo‘shni ko‘chalarga ko‘chganini aytayotgan bo‘lsa-da; Bryussel 2015-yilda Anspach bulvarining 800 metrini yopdi — savdo nuqtalarining bir qismi dastlab savdo aylanmasi 20 foizga kamayganini xabar qilgan, biroq keyinchalik 85 foizi loyihani qo‘llab-quvvatlagan. Hozircha Oksford-stritning taxminan yarmi piyodalar zonasiga aylantirildi; ko‘chaning qolgan qismini transport uchun yopish birinchi bosqich muvaffaqiyatiga bog‘liq holda rejalashtirilmoqda (AFP).

Bu nima uchun muhim

Bu qaror millionlab xaridorlar, do‘kon xodimlari va Londonning qo‘shni mahallalari aholisiga ta’sir qiladi: avtobus yo‘nalishlari va Yevropadagi eng yirik savdo ko‘chalaridan biriga kirish imkoniyati o‘zgaradi. Amalda bu do‘konlarga endi saqlab qolingan taksi to‘xtash joylari va transport bekatlari orqali borish kerakligini anglatadi, ko‘chaning ikkinchi yarmi taqdiri esa birinchi bosqich yakunlari bo‘yicha hal qilinadi — tajriba natijasi piyodalar savdo ko‘chalari modeli boshqa shaharlar uchun ham me’yor bo‘lishi yoki bo‘lmasligini belgilashi mumkin.