Asosiy ma’lumotlar
- Yolğon tahdidlar reyslarning yönalişini özgartirişga, evakuatsiyalarga va minglab öquvçilarni uyga yuborişga olib keldi; javobgarlik hozirça aniqlanmagan
- Fransiya içki işlar vaziri xorijiy aralaşuv ehtimolini bildirdi, prezident Makron dalillar yetarli emas deb hisoblaydi
- Von der Leyenning favqulodda xavfsizlik protokoli taklifi a’zo davlatlar qöllab-quvvatlaşini talab qiladi va faqat maslahat xususiyatida qolişi mumkin
Buyurtmaçi aniqlanmagan tahdidlar kampaniyasi
Yolğon bomba xabarlari seriyasi butun Yevropa böylab maktablar, aviakompaniyalar, aeroportlar va ommaviy axborot vositalari işini buzdi: reyslar yönalişi özgartirildi, binolar evakuatsiya qilindi, minglab öquvçilar uyga yuborildi. Hokimiyat tahdidlar ortida kim turganini va voqealar bir-biri bilan boğliq yoki boğliq emasligini tekşirmoqda; kampaniyaning terror taşkiloti yoki biror davlatga tegişliligi haqida oçiq xulosa hozirça yöq. Bu haqda Bryusseldagi Yevropa siyosat markazi siyosatşunosi yozadi Juray Mayçin Anadolu uçun yozgan şarhida.
Rossiyaga nisbatan şubhalar: versiyalar farq qiladi
Ayblovçi dalillar yöqligi uçun Rossiya allaqaçon siyosiy bahslarda gumondor sifatida tilga olinmoqda. Fransiya içki işlar vaziri Loran Nunez xorijiy aralaşuv ehtimolini bildirdi va Rossiyani mumkin bölgan gumondorlar qatorida nomladi, biroq prezident Emmanuel Makron mavjud dalillar javobgarlik yuklaş uçun yetarli emasligini ta’kidladi. Mayçin şunday deb qayd etadi: oldingi gibrid operatsiyalar konteksti — dezinformatsiya, kiberhujumlar, GPS xalaqitlari, diversiyalar va yonğinlar tergovçilarga rus izini tekşiriş uçun asos beradi, lekin iştirok etganlikni isbotlamaydi. U, şuningdek, 2024-yil sentyabrida Çexiya va Slovakiya maktablarining işini buzgan tahdidlar bilan parallel olib boradi: çex razvedkasi öşa paytda gumon qilingan ijroçining faoliyati, ehtimol, Rossiyadan bölgan subyekt tomonidan moliyalaştirilgan deb baholagan edi.
Psixologik bosimning arzon quroli
Muallif bunday kampaniyalarning mantiqini tuşuntiradi: gibrid uruş duşman qarşiligini odatdagi harbiy operatsiyalarning kiçik bir qismi xarajati bilan zaiflaştirişga intiladi. Maktablar va aviakompaniyalar ayniqsa sezgir — bolalarga va havo harakatiga qarata qilingan tahdidlar darhol taşviş uyğotadi va haqiqiy xavf bölmasa-da hokimiyatni reaksiyaga majbur qiladi. Alohida hodisa — gibrid uruşning «uberlaşuvi»: öz operativ xodimlari örniga (Skripallarni zaharlaşdagidek) ijroçilarni Telegram va boşqa onlayn kanallar orqali kriptovalyuta bilan tölab yollaş; ba’zi yollanganlar Rossiya davlati uçun işlayotganini bilmay qolişi mumkin. Bu operatsiyalarni arzonlaştiradi, mumkin bölgan ijroçilar doirasini kengaytiradi va buyurtmaçilarni topişni qiyinlaştiradi.
Siyosiy maqsad va YI ning bölingan javobi
Agar tahdidlar Rossiya operatsiyasi bölib çiqsa, ularning maqsadi, muallif fikriça, qörquvni siyosiy bosimga aylantiriş: Ukrainani qöllab-quvvatlaş göyo uyda xavfsizlikni yöq qiladi, Moskva bilan kelişuv esa barqarorlik va’da qiladi. Bu bosim Kiyevga yordam masalasida allaqaçon bölingan jamiyatlarga tuşadi: Germaniyada AfD harbiy yordamni töxtatişni talab qilmoqda, Fransiyada Marine Le Pen Kiyevga moliyaviy yordamni töxtatişga va’da berdi, Italiyada esa sentyabr oyi sörovi qariyb 55 foizning qöşimça qurol yetkazib berişga qarşi ekanini körsatdi. Şu bilan birga, javob milliy darajada qolmoqda: Yevropadagi NATO kuçlari qömondoni general Alexus Grynkewiç Yevroparlamentga mamlakatlar tartibsiz reaksiyalari duşmanga notöğri signal yuborişi mumkinligini — ya’ni niyat etilganidan ortiq qözğatişi yoki juda zaif körinişi mumkinligini ogohlantirdi. Yevrokomissiya raisi Ursula von der Leyenning NATO 4-moddasi namunasidagi favqulodda xavfsizlik protokoli haqidagi taklifi bu böşliqni yopişi mumkin edi, biroq unga xavfsizlik sohasida suverenitetni qattiq asraydigan a’zo davlatlarning qöllab-quvvatlaşi kerak; hatto qabul qilinsa ham, u faqat maslahatlaşuvlar bilan çeklanişi va bir ovozlikni talab qiladigan çora-tadbirlar alohida hukumatlarning vetosiga oçiq qolişi mumkin.
