Asosiy ma’lumotlar
- MEA 2030-yilga qadar qayta tiklanadigan energiya quvvatlarining 9 710 Gvtga yetişini, ya’ni 2022-yil darajasidan 2,6 barobar oşişini, biroq uç barobar oşiriş maqsadidan past bölişini başorat qilmoqda
- 2026–2031-yillar oralığında taxminan 4 800 Gvt ösiş kutilmoqda
- COP28 maqsadlari uçun energiya samaradorligi 2024–2025-yillardagi 1–2% örniga yiliga 4% ösişi lozim, bu esa yiliga qöşimça 1,3 trln dollar sarmoya talab qiladi
MEA başorati: uç barobar oşiriş maqsadi xavf ostida
Xalqaro energetika agentligi (MEA) ijroçi direktori örinbosari Meri Bryus Uorlik Antaliyada bölib ötayotgan BMTning iqlim böyiça 31-taraflar konferensiyasi (COP31) maxsus yığilişida jahon qayta tiklanadigan energetikasi quvvatlari zudlik bilan siyosiy çora-tadbirlar körilmasa, 2030-yilga qadar uç barobar oşiriş maqsadiga yetmasligini aytdi. Uning sözlariga köra, 2026–2031-yillar oralığında quvvatlar taxminan 4 800 gigavattga ösadi va 2030-yilga qadar 9 710 Gvtga yetadi — bu 2022-yil darajasidan 2,6 barobar köp, biroq kelişilgan uç barobar oşiriş maqsadidan past. Şu bilan birga, uning baholaşiça, jahon elektr energiyasi işlab çiqarişda qayta tiklanadigan manbalarning uluşi uçdan bir qismdan deyarli 45%gaça ösadi.
Böşliqni yopiş uçun nima taklif qilindi
Uorlik hukumatlarni böşliqni yopiş va 2031-yil oxiriga qadar maqsadga erişiş uçun xarid tenderlarini zudlik bilan ötkaziş, ruxsat beriş tartiblarini isloh qiliş, şuningdek, tarmoqlarni yangilaş va energiya saqlaş tizimlariga sarmoya kiritişga çaqirdi. U alohida ta’kidlaşiça, COP28 maqsadlariga köra, energiya samaradorligi 2030-yilgaça yiliga 4% yaxşilanişi kerak — 2024-yildagi 1% va 2025-yildagi 2% ösişga qaraganda. Buning uçun, uning baholaşiça, dunyoda yiliga qöşimça 1,3 trln dollar sarmoya kerak bö'ladi, biroq bu mablağlar, u qayd etganidek, istiqbolda energiya hisob-fakturalarini kamaytiradi va energetika xavfsizligini mustahkamlaydi. U, agar butun dunyoda, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlarda toza energetikaga sarmoya tezlasmasa, maqsadlarga erişilmaydi, deb qöşdi.
COP30 raisligining pozitsiyasi
COP30 raisligi — Braziliyaning katta energetika maslahatçisi Amanda Ohara yoqilği qoldiqlaridan voz keçiş yölidagi asosiy tösiq infratuzilma yetişmasligi ekanligi haqida ogohlantirdi. Uning fikriça, mamlakatlar iqlim majburiyatlarini iqtisodiy ustuvorliklar bilan uyğunlaştiruvçi sarmoya kiritiş yöl xaritalarini işlab çiqişlari, şuningdek, ötiş davriga sarmoya kiritişni amalga oşiradigan şaroitlarni yaratişlari lozim; yöl xaritalari, u qayd etganidek, rejalaştiriş bosqiçida yordam berişi mumkin.



