Asosiy ma’lumotlar
- Nikolya Janmar (Insurance Europe) Antaliyadagi COP31da: suğurta öz-öziça iqlim ofatlari xarajatlarining ösişini qoplamaydi.
- U barqaror infratuzilma, yerlardan foydalanişni rejalaştiriş va quriliş me’yorlariga investitsiya kiritişni, suğurtaçilarga esa anderraytingda xavflarni kamaytiriş çoralari hisobga olişni taklif qildi.
- Yevropada «suğurta himoyasi böşliği» saqlanib qolmoqda; uning sabablari mamlakatlarga qarab farq qiladi.
Suğurtaçilar profilaktikani almaştira olmaydi
Suğurta bozorlari iqlim ofatlari ösib borayotgan xarajatlarini yolğiz özi qoplay olmaydi — barqarorlik, profilaktika va moslaşuvga investitsiyalar zarur. Buni Insurance Europe assotsiatsiyasining şaxsiy va umumiy suğurta yönalişi rahbari Nikolya Janmar, Antaliyada ötkazilayotgan BMTning iqlim böyiça 31-taraflar konferensiyasi (COP31) doirasida, Turkiya suğurta assotsiatsiyasi taşkil etgan Insurance House tadbirida çiqiş paytida aytdi.
Suğurtaning roli tölovlardan kengroq
Janmarning sözlariga köra, suğurtaçilar zararlar yuzaga kelganda moliyaviy himoya ta’minlaydi, biroq ularning roli bundan kengroq: xavflar böyiça ma’lumotlar, modellaştiriş va zararlarni tartibga soliş tajribasi davlatlarga, biznesga va fuqarolarga iqlim xavflarini tuşuniş hamda ularni kamaytiriş yöllarini topişga yordam beradi. U şuningdek, suğurtaçilar yirik uzoq muddatli investorlar sifatida barqarorroq iqtisodiyotga ötişni qöllab-quvvatlaşi mumkinligini qayd etdi. Şu bilan birga, u iqlim özgarişi xavflar manzarasining özini özgartirayotganini ta’kidlab, tarmoqqa xavflar, ta’sir darajasi va zaiflikdagi özgarişlarni hisobga oluvçi prognoz ma’lumotlari hamda modellardan kengroq foydalaniş kerakligini aytdi.
Suğurta arzon va oçiq bölişi uçun nima kerak
Janmar faqat suğurta mahsulotlarini özgartirişning yetarli emasligini ta’kidlab ötdi. «Agar suğurta uzoq muddatda ham narxi, ham mavjudligi böyiça qolaversa bölişini xohlasak, asosiy xavflarni kamaytirişimiz kerak — yanada barqaror infratuzilma, oqilona yerlardan foydalanişni rejalaştiriş, qat’iyroq quriliş me’yorlari va xonadonlar hamda biznes öz mulkini himoya qiliş uçun amalga oşira oladigan amaliy çoralar orqali», — dedi u. Uning sözlariga köra, suğurtaçilar xavflar böyiça tajriba, profilaktika böyiça maslahatlar va anderraytingda samarali xavf kamaytiriş çoralari hisobga oliş orqali hissa qöşa oladi.
Yevropadagi suğurta himoyasi böşliği
Janmar alohida Yevropadagi «suğurta himoyasi böşliğiga» töxtab ötdi: uning sabablari mamlakatlarga qarab farq qiladi — tabiiy xavflarga duçorlik va suğurta bozori tuzilişidan tortib, davlat kompensatsiya sxemalari, xavflar haqidagi xabardorlik va profilaktikagaça. Uning kuzatişiça, xonadonlar va biznes xavflarni kam baholaşi yoki yirik ofatdan keyin davlat kompensatsiyasiga umid qilişi mumkin, bu esa oldindan yetarli suğurta himoyasini rasmiylaştiriş rağbatini pasaytiradi. Yana bir muammo — barqarorlikka yetarli investitsiya kiritilmasligi, jumladan, suv toşqini xavfi yuqori bölgan hududlarda davom etayotgan uy-joy qurilişi. «Barqarorlik barça qarorlar markazida bölişi kerak; arzon va qolaversa suğurtani saqlab qolişning eng işonçli yöli — profilaktika va moslaşuv orqali kutilayotgan zararlarni kamaytiriş», — deb xulosa qildi u.



