Asosiy ma’lumotlar

  • Tzeporah Berman Kanada, Niderlandiya va Buyuk Britaniya qazilma yoqilğidan voz keçiş majburiyatlari mavjud bölsa-da, uni qazib olişni kengaytirayotganini aytdi
  • Uning baholaşiça, COP31 yakuniy matnida qazilma yoqilğidan voz keçiş tilga olinişi ehtimol uzoq davom etmaydi
  • 25 dan ortiq davlatdan iborat blok qazilma yoqilğidan global voz keçiş haqidagi yuridik majburiy şartnoma ustida işlamoqda

Antaliyadagi COP31 qirğoqlaridagi bayonot

Antaliyada bölib ötayotgan BMT COP31 iqlim sammiti qirğoqlarida Fossil Fuel Treaty taşabbusi asosçisi Tzeporah Berman Anadolu agentligiga bergan intervyusida boy davlatlar qazilma yoqilğidan voz keçiş böyiça öz zimmasiga olgan majburiyatlarga qaramay, burğulaş va frikingni kengaytirişni rejalaştirayotganini aytdi. U misol sifatida Kanada, Niderlandiya va Buyuk Britaniyani nomladi. «Bir narsani köproq qurib, uni bekor qilib bölmaydi. Ular tom ma’noda olovğa quyişmoqda», — dedi Berman.

Muzokaralar jarayoni va milliy rejalarga tanqid

Berman qazilma yoqilğidan voz keçiş böyiça aniq majburiyatlarning yöqligini tanqid qilib, bu masala öttiz yildan beri xalqaro iqlim muzokaralarida bloklanib kelayotganini qayd etdi. Uning sözlariga kö‘ra, Saudiya Arabistoni kabi davlatlar konsensus asosida olib boriladigan muzokaralarda qazilma yoqilği haqidagi tilga olinişning özini qayta-qayta bloklagan. U COP31 yakuniy matnida qazilma yoqilğidan voz keçiş haqidagi har qanday eslatma ehtimol uzoq davom etmasligini taxmin qildi va dunyoga ramziy majburiyatlar emas, mazmunli harakatlar kerakligini ta’kidladi.

Yöl xaritalari va şartnoma

Berman baholaşiga kö‘ra, mavjud milliy yöl xaritalari kerakli standartlarga mos emas: Yevropa Ittifoqi davlatlarining ayrim rejalasini u kuçsiz, teşiklarga töla va 1,5°C maqsadiga mos kelmaydigan deb atadi. U Niderlandiya misolini keltirdi, u yerda fuqarolik jamiyati hukumatning yöl xaritasidagi kamçiliklarga, xususan, unda qazilma yoqilğini qazib olişni kengaytiriş nazarda tutilganiga e’tibor qaratmoqda. Berman, şuningdek, bunday yöl xaritalarining COP31 yakuniy matniga kiritilişi davlatlarga qazilma yoqilğini rivojlantirişni qöllab-quvvatlaş davom etayotgan bir paytda iqlim yetakçilari sifatida loyiqsiz obrö berişi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Ayni paytda u qazilma yoqilği şartnomasi uçun xalqaro harakatning ösib borayotganini qayd etdi: 25 dan ortiq davlatdan iborat blok qazilma yoqilğidan global va adil voz keçişni ta’minlaş uçun yangi yuridik majburiy xalqaro hujjat işlab çiqmoqda.