Asosiy ma’lumotlar

  • Guterriş: qaytiş şaroitlari yaratilmagunça davlatlarning zöravonlik va ta’qibdan qoçayotganlarni himoya qiliş majburiyati bor
  • BMT Boş kotibi ASEANning «Beş punkt»i va Myanma öz rahbarligidagi inklyuziv siyosiy yeçimni amalga oşirişni qöllab-quvvatlaydi
  • Ferdinand Markos kiçik ASEAN va BMT hamkorligi yönalişlarini — odam savdosiga qarşi kuraşdan ASEAN Power Gridgaça sanab ötdi

Guterriş ASEAN — BMT sammitida rohinyalar masalasini kötardi

BMT Boş kotibi Antoniu Guterriş duşanba kuni 16-ASEAN — BMT sammitida rohinyalar majburiy ommaviy köçirilişdan keyin qariyb ön yil ötsa-da, hozirgaça «oğir buzilişlar» uçun javobgarlik va «xavfsiz, erkin, qadrli va barqaror qaytiş» şaroitlarini kutayotganini aytdi. «Bu şaroitlar bajarilmagunça, davlatlar zöravonlik va ta’qibdan qoçayotganlarni himoya qilişga majbur», — dedi u.

Myanmadagi inqiroz va «Beş punkt»ni qöllab-quvvatlaş

Guterriş Myanmada davom etayotgan inqirozdan çuqur taşviş bildirdi; uning sözlariga köra, u yerda insoniy azob-uqubatlar «epik miqyosga» yetgan. U barça tomonlarni tinç aholini himoya qilişga, xalqaro huquqqa rioya qilişga va «xavfsiz, barqaror va tösiqsiz» gumanitar kirişni ta’minlaşga çaqirdi. BMT, qöşimça qildi u, ASEANning «Beş punkt konsensusi» hamda «Myanma rahbarligidagi inklyuziv siyosiy yeçim»ni amalga oşirişni qöllab-quvvatlaşda davom etadi; bu yeçim inqirozning ildiz sabablarini bartaraf etadi, butun mamlakatdagi zöravonlikni töxtatadi, özboşimçalik bilan hibs qilingan barçalarni «zudlik bilan va şartsiz» ozod qiladi hamda odamlarga öz huquqlarini erkin va tinç röyobga çiqariş imkonini beradi.

Kengroq kun tartibi: dengiz qatnovidan Xavfsizlik Kengaşi islohigaça

BMT Boş kotibi dunyoni «kuçli qarama-qarşi şamol»ga duç kelayotgan holatda tasvirladi: şiddatli mojarolar, nazorat qilinmayotgan iqlim özgarişi, ösib borayotgan gumanitar ehtiyojlar, hayot qimmatligi inqirozi, tariflar va energiya narxlarining ösişi. U Rossiya va Ukraina mojarining, jumladan Qora dengizdagi vaziyatning mintaqaviy oqibatlarini, şuningdek Yaqin Şarqdagi inqirozlarni — Hormuz böğozi va Qizil dengizdagi uzilişlarni qayd etib, dengiz qatnovi huquq va erkinliklarini himoya qilişda BMTning «şartsiz sadoqatini» tasdiqladi. Guterriş BMT Xavfsizlik Kengaşi va xalqaro moliya institutlarini isloh qilişga, rivojlanayotgan mamlakatlarni takroriy iqtisodiy zarbalardan himoya qila oladigan kuçliroq global moliya tizimiga hamda iqlim özgarişiga zaif mamlakatlarga köproq yordam berişga çaqirdi. Uning sözlariga köra, dunyo Ğazodan Yamangaça, Ukrainadan Sudangaça tinçlikka muhtoj. U, şuningdek, Janubiy Xitoy dengizida xulq-atvor kodeksi böyiça muzokaralardagi yutuqlar va Kambodja bilan Tailand örtasidagi sulhni saqlaşdagi roli uçun ASEANni maqtadi.

Qabul qiluvçi tomon nimalarga e’tibor qaratdi

Filippin prezidenti Ferdinand Markos kiçik öz kiriş nutqida ASEAN va BMT hamkorligi tinçlik va xavfsizlikni — odam savdosiga, onlayn firibgarlikka va giyohvand moddalarning noqonuniy aylanişiga qarşi kuraşni öz içiga olgan holda — tinçlikparvarlik hamda Janubi-Şarqiy Osiyoni yadro qurolidan xoli hudud sifatida saqlaşni qamrab olganini ta’kidladi. Boşqa yönalişlar qatorida u savdoni osonlaştiriş, ASEAN Power Grid, minerallarni barqaror özlaştiriş, oziq-ovqat xavfsizligi, ofatlarni boşqariş va iqlim çoralarini nomladi.