Asosiy ma’lumotlar

  • FAA 13-noyabr kuni aloqa va radarlardagi nosozliklar tufayli AQŞda deyarli barça reyslarni töxtatdi
  • Tramp va Daffi töliq modernizatsiya uçun taxminan 50 milliard dollar talab qilmoqda; allaqaçon 12,5 milliard dollar ajratilgan
  • Demokratlar sörov nega oşganini va avvalgi mablağlar qayerga ketganini söramoqda

Butun mamlakatni töxtatgan nosozlik

Juma kuni, 13-noyabrda, AQŞ Federal aviatsiya boşqarmasi (FAA) butun mamlakat böylab uçişlarni töxtatişni (ground stop) joriy qildi: aloqa va radar tizimlaridagi vaqti-vaqti bilan takrorlangan nosozliklar tufayli deyarli barça jönayotgan reyslar bir neça soatga töxtatildi. Minglab reyslar bekor qilindi va euronews ma’lumotlariga köra, tekşiruvçilar voqea tafsilotlarini aniqlaş bilan band bölgan bir paytda yölovçilar butun mamlakat böylab hali ham uyga qaytişda qiyinçiliklarga duç kelmoqda.

Nosozlik nima sababdan yuzaga keldi

Hokimiyat organlari ma’lumotlariga köra, nosozlik L3Harris pudratçisi tomonidan Arkanzas ştatining El-Dorado şahridagi masofadagi obyektda ötkazilgan rejalaştirilgan işlar paytida yuzaga keldi, bu yerda eski mis aloqa liniyalari optik tolaga almaştirilayotgan edi. Yangi marşrutizator ulanganda Texas ştatining Amarillo şahridagi obyektda xatolik yuzaga kelgan va bu kaskad tarzida uçişlarni töxtatişga olib kelgan. FAA tizimga «ortiqça hajmdagi ma’lumotlar» kelib tuşganini ma’lum qildi — har tört-beş sekundda taxminan 1000 marta ulanişga uriniş, bu samolyotlar bilan aloqa kanallari va radar ma’lumotlarini beqaror qildi; tarmoq pudratçi ikkala obyektni bloklagandan keyin barqarorlaşdi.

Tramp pul sörayapti, demokratlar — hisobot

Ikki kun davomida voqea haqida izoh bermagan Donald Tramp yakşanba kuni Truth Social’da çiqiş qilib, Kongressni tizimni töliq almaştiriş uçun «şoşilinç zarur» mablağlarni tezroq tasdiqlaşga çaqirdi; uning sözlariga köra, tizimning katta qismi allaqaçon 50 yildan beri işlab kelmoqda. U işlar allaqaçon boşlanganini, biroq ularni «tomçi-tomçi bilan emas, bir yöla» yakunlaş kerakligini aytib, modernizatsiya buzilişi uçun javobgarlikni Jo Bayden ma’muriyati zimmasiga yukladi. Yakşanba kuni beş tok-şouda çiqqan transport kotibi Şon Daffi eskirgan uskunalar tizimni «töliq qayta qurmasdan» işdan çiqişda davom etişini ogohlantirdi va uning qiymatini taxminan 50 milliard dollarga baholab, duşanba kuni Kongressga kengaytirilgan moliyaviy sörov yuborişga va’da berdi.

Allaqaçon qança ajratilgan va nihol nizoda

Euronews qayd etişiça, Kongress 2025-yilda FAA tizimlarini modernizatsiya qiliş uçun allaqaçon 12,5 milliard dollar ajratgan bölib, ularning bir qismi 1960-yillarga oid; birinçi bosqiç 2028-yil dekabriga qadar yakunlanişi kerak, FAA raisi Brayn Bedford esa sentyabr oyida qonun çiqaruvçilarga ikkinçi bosqiç kamida yana 10 milliard dollarga tuşişini aytgan edi. Demokratlar yangilaşni qöllab-quvvatlaydi, biroq narxni sörayapti: Vakillar palatasining transport qömitasi a’zolari Rik Larsen va Andre Karson qöşma bayonotda «Kongressga qöşimça mablağlar nima uçun kerakligini yana bir bor tuşuntirişni» talab qilib, ötgan yilgi mablağlarning katta qismi hali sarflanmaganligini qayd etdi. Daffi esa hokimiyatlar bu kiberhujum emasligiga «umuman olganda işonç hosil qilganini» — razvedka idoralari kutilgan belgilarni topmagan — va duşanbagaça reyslar töliq hajmda amalga oşirilişi kerakligini, biroq töplangan keçikişlarni bartaraf etiş vaqt talab etişi mumkinligini bildirdi.

Bu AQŞdan taşqarida nima uçun muhim

AQŞ dunyodagi eng gavjum havo makoniga ega: FAA kuniga taxminan 45 000 reysga xizmat körsatadi, şu sababli hatto qisqa muddatli butun mamlakat böylab uçişlarni töxtatiş ham Amerika aeroportlaridan ança uzoqdagi transfer reyslar va uzoq marşrutlarga ta’sir qiladi. Euronews baholaşiga köra, moliyalaştiriş böyiça nizo yanvar oyida Kongress nazoratini qölga oladigan demokratlarning yanada qattiqqöl nazoratiga zamin böladi.