Asosiy ma’lumotlar

  • Bukele 18-oktyabrdagi tuzoqdan keyin yöqolgan tört nafar salvadorlikni izlaş uçun Gaitiga 2000 dan ortiq harbiy va maxsus kuçlarni yubordi
  • Gaiti boş vaziri Alix Didier Fils-Aimé 400 Mawozo bandasining ştabi tor-mor etilganini maʼlum qildi; Bukele eʼlon qilgan vertolyotlar videosini tasdiqlanmagan deb atadi
  • BMT hisobotiga köra, 2026-yilning iyuldan sentyabrgaça bölgan davrida Gaitida kamida 1167 kişi halok bölgan, zöravonlikning yarmidan köpi kuç tuzilmalarining operatsiyalari bilan boğliq

Nima böldi

Salvador harbiylari 2025-yilning boşidan beri, vatandan deyarli 2000 km uzoqda bölgan Gaitida — asosan bandalar taʼsirini çeklaş maqsadida faoliyat yuritmoqda. Oktabr oyida Salvador prezidenti Nayib Bukele ularga 2000 dan ortiq harbiy xizmatçi va maxsus kuçlarni yubordi; rasmiy ravişda bu 18-oktyabrda tuzoqqa tuşib, hozirgaça topilmagan tört nafar salvadorlikni izlaş uçun qilingan.

Bandalar ustidan ğalaba haqidagi bayonotlar

Gaiti boş vaziri Alix Didier Fils-Aimé zöravonlikka qarşi kuraşdagi yirik ğalaba sifatida «bandalarga qarşi kuraşdagi salvador kuçlarining sadoqatini» atadi va salvador armiyasiga minnatdorçilik bildirib, ikki davlat BMT qöllab-quvvatlaydigan Bandalarni bostiriş guruhi (GSF) bilan birgalikda «hudud nazoratini qaytariş va davlat hokimiyatini tiklaş» uçun işlaşini qöşimça qildi. Bukele esa oldin birlaşgan operativ guruh «Lanmo San Ju uyini va 400 Mawozo bandasining ştabini» deb atagan narsani «yöq qilganini» maʼlum qilib, keng hududni öqqa tutayotgan vertolyotlar tasvirlangan videoni X ijtimoiy tarmoğida eʼlon qildi — videoni hozirça tasdiqlanmagan deb qayd etdi.

Şubhalar va operatsiyaning narxi

Gaiti böyiça mutaxassis, Vaşingtondagi Center for Economic and Policy Researç tadqiqot markazi vakili Jake Johnston The New Humanitarian agentligiga bergan izohida turli tuzilmalar va kuçli bölinmalarning köplab harakatlari qanday ajratilayotgani va muvofiqlaştirilayotganidan jiddiy xavotir bildirib, Salvador operatsiyani özining öz tanlovi va harakati sifatida körsatişga harakat qilayotganini qayd etdi. Payşanba kuni eʼlon qilingan BMT hisoboti Port-o-Prens poytaxt hududi hamda Artibonit va Sud-Est departamentlarida «hududlar uçun qonli uruşlar, jinsiy zöravonlik va boşqa dahşatlar»ni qayd etdi: 2026-yilning iyuldan sentyabrgaça bölgan davrida kamida 1167 kişi halok böldi va 459 kişi jarohat oldi, zöravonlikning yarmidan köpi bandalarga qarşi yerga va havoda ötkazilgan kuç tuzilmalari operatsiyalari bilan boğliq, baʼzan dronlardan foydalanadigan xususiy harbiy kompaniya yordami bilan amalga oşirilgan.

Salvador tajribasini takrorlaş mumkinmi

Kuzatuvçilar Gaitidagi tartibsizliklarda Bukele uçun jozibadorlikning bir qismini körişmoqda; ularning fikriça, u özining «qöpol qöl» (mano dura) siyosatini — bandalar aʼzolarini ommaviy qamoqqa oliş va qotilliklar darajasini keskin pasaytirişni — çet elga eksport qilişga intilmoqda. Biroq Global Initiative Against Transnational Organized Crime taşkiloti mutaxassisi Romain Le Cour Grandmaison gaitiyalik bandalar muammosi ança çuqur ekanligini bildiradi: «Gaitida hozir salvador modelini takrorlaş şaroitlari yöq: qamoqxonalar 2024-yilda böşatilgan, sud tizimi katta darajada falajlangan, jinoyat guruhlari esa bandalardan köproq militsiyaga öxşaydi — hududi, soliqlari, uruş qurollari va ularni himoya qiluvçi siyosiy tarmoqlari bilan».

AQŞ roli

AQŞ va Salvador örtasidagi munosabatlar Donald Trumpning ikkinçi muddati davomida sezilarli yaxşilandi, garçi 2018-yilda u Salvadorni özining maşhur qoralangan bayonotida tilga olgan davlatlar röyxatiga kiritgan bölsa-da, keyinçalik bu bayonotni qisman rad etgan edi. AQŞdan Salvadorga deportatsiya qilinayotgan muhojirlar soni 2026-yilning boşida 98 foizga ösdi, Le Cour Grandmaison esa Salvadorning jamoat hayotida AQŞning «markaziy, ammo juda ehtiyotkor rolini» qayd etadi. Trump noyabrda öz pozitsiyasini tasdiqladi: «U Gaiti bilan katta muammosi borligini aytdi. Men dedim: „Qaragin, öz mamlakatingni özing boşqar. Qilişing kerak bölgan narsani qilişing kerak“».