Özbekiston quruvçilarini uy topşiriş muddati har bir keçikkan kun uçun jarima tölaşga majburlaş mumkin

Qonun loyihasi Senatga yuborildi

Özbekistanda uluşli qurilişning yangi qoidalari tayyorlanmoqda. Urbanizatsiya va uy-joy bozorning barqaror rivojlanişi milliy qömitasi matbuot xizmati xabar berişiça, qömita tomonidan işlab çiqilgan «Köp qavatli uylar va boşqa köçmas mulk obyektlarini uluşli quriş töğrisida»gi qonun loyihasi Qonunçilik palatasida uçinçi öqişda qabul qilinib, Senatga yuborilgan. Buni Daryo.uz yozdi. Hujjat hali kuçga kirmagan: barça keltirilgan normalar hozirça taklif holatida qolmoqda, yakuniy qarorni parlamentning yuqori palatasi qabul qiladi.

Muddat ötişi uçun javobgarlik va kafolatlar

Asosiy yangilik topşiriş muddatlariga tegişli. Agar quruvçi uy şartnomada közda tutilgan muddatda topşirmasa, har bir keçikiş kuni uçun 0,01% miqdorida jarima tölaşi kerak böladi. Quriliş muddatini faqat uluş egasining roziligi bilan — har safar köpi bilan uç oyga va ikki martadan oşirmasdan uzaytiriş mumkin böladi. Şuningdek, yangi uylarga kamida 10 yillik, muhandislik jihozlariga kamida ikki yillik kafolat muddati belgilanişi taklif etilmoqda. Xonadonning haqiqiy maydoni şartnomada körsatilganidan farq qilsa, uning qiymati qayta hisoblanadi, qurilişdagi kamçiliklar uluş egasi aybi bilan yuzaga kelganini isbotlaş majburiyati esa quruvçi zimmasiga yuklanadi.

Eskrou hisobvaraqlari va moliyalaştiriş

Moliyalaştiriş tartibi sezilarli özgaradi. Loyiha qiymatining köpi bilan 30% dasturçi va quruvçi mablağlari hisobiga, kamida 70% bank loyiha moliyalaştirişi hisobiga qoplanadi, bank mablağlari esa bajarilgan işlar hajmiga qarab bosqiçma-bosqiç ajratiladi. Ixtisoslaştirilgan quruvçi obyektni röyxatga olişda loyiha qiymatining kamida 10% miqdorida öz mablağlariga ega bölişi kerak. Fuqarolar puli quruvçiga emas, balki vakolatli bankda uluş egasi nomiga oçilgan eskrou hisobvarağiga ötkaziladi: mablağlar bank kreditini qoplaşga va quruvçiga faqat uy topşirilgandan hamda qabul qilib oliş-topşiriş dalolatnomasi imzolangandan keyin yönaltiriladi. Bunday hisobvaraqni oçiş va yuritiş bepul böladi, mablağlarni quruvçi yoki uluş egasi tölovsiz bölib qolsa ham musodara qiliş, yozib oliş yoki undiriş mumkin bölmaydi; eskrou hisobvaraqlarini bank omonatlari himoyasi tizimiga kiritiş rejalaştirilmoqda.

Quruvçilarga qöyiladigan talablar va muammoli obyektlar

Fuqarolar mablağlarini faqat belgilangan talablarga javob beradigan ixtisoslaştirilgan quruvçilar jalb qila oladi: ular bitta loyiha hujjatlari töplami va bitta ruxsatnoma doirasida işlaydi, boşqa faoliyat bilan şuğullaniş, qarz va kafolat beriş yoki boşqa taşkilotlarda qatnaşiş huquqiga ega bölmaydi. Quruvçi rahbari va uning yakuniy foyda oluvçi egasi fuqarolarga yetkazilgan zarar uçun kompaniya bilan birgalikda javobgar böladi. Loyiha deklaratsiyasi e’lon qilinişidan oldin obyektni reklama qiliş taqiqlanadi, kompaniyalar esa Yagona axborot tizimida quriliş jarayonining suratlarini va moliyaviy hisobotni muntazam yangilab borişi kerak böladi.

Muammoli obyektlar va javobgarlik

Qonun loyihasi obyektni muammoli deb e’tirof etiş mezonlarini belgilaydi: işlar olti oydan köp vaqtga töxtatilişi, topşiriş muddatining buzilişi, quruvçining tölovsizlik jarayonining boşlanişi yoki kafolat majburiyatlarining bajarilmasligi. Topşiriş muddati buzilganda qöşimça olti oy kutiş talab etilmaydi. Muammoli obyektlar böyiça yangi şartnomalar tuziş va fuqarolardan pul qabul qiliş taqiqlanadi, obyektni faqat kompensatsiya tölaş orqali reyestrdan çiqarib bölmaydi — kamçiliklarni bartaraf etiş zarur. Fuqarolar mablağlarini qonunga xilof jalb qilgan şaxslar Markaziy bank asosiy stavkasining ikki barobari miqdorida foiz tölaşi kerak böladi. Şuningdek, Jinoyat kodeksiga uluş egalarining mablağlarini qonunda nazarda tutilmagan usullar bilan jalb qiliş uçun javobgarlik haqidagi 188²-moddani, Ma’muriy javobgarlik töğrisidagi kodeksga esa axborotni oşkor qilmaslik va loyiha hujjatlarini qonunga xilof özgartiriş uçun 99¹-moddani qöşiş taklif etilmoqda.

Yangi qoidalar kimlarga taalluqli

Qömita ma’lumotiga köra, yangi qoidalar faqat qonun kuçga kirgandan keyin qurilişiga ruxsat beriladigan obyektlarga tatbiq etiladi. Bunday holda, hozir qurilayotgan uylar uçun amaldagi şartlar saqlanib qoladi, esa iştirokçilar (dolşiklar) va quruvçilar uçun amaliy özgarişlar qonun Senat tomonidan qabul qilingandan va kuçga kirgandan keyingina mumkin böladi.