Asosiy ma’lumotlar

  • Öqituvçilar 13 mamlakatda eng tanqis beşta kasb qatoriga kiradi, şifokorlar va ICT mutaxassislari — 12 tada
  • Tibbiyot xodimlari 27 mamlakatning 23 tasida tanqis; oddiy işçilarni 21 mamlakatda topiş oson
  • Norvegiya, Ispaniya va Fransiyada manzara umumyevropaga zid; sun’iy intellekt IT sohasidagi boşlanğiç lavozimlarga talabni qisqartirişi mumkin

OECD hisoboti nimani körsatdi

Yevropa böyiça örtaça hisobda eng qiyin yopiladigan kasb öqituvçilik böldi, undan keyin şifokorlar va IKT mutaxassislari keladi. Beşlikni örta tibbiy xodimlar (medtexniklar, hamşirilikning bir qismi) hamda biznes va ma’muriyat mutaxassislari yakunlaydi. Iş beruvçilarga eng oson topiladiganlar oddiy işçilar, söngra malakasiz işçilar, oşxona yordamçilari, sotuvçilar va yiğuvçilardir. OECD indeksi kasblarni har bir mamlakat içida soliştiradi: musbat qiymatlar nisbiy tanqislikni, manfiy qiymatlar esa ortiqçalikni anglatadi; u böş iş örinlari yoki yetişmayotgan xodimlar sonini hisoblamaydi. Köpçilik mamlakatlar uçun ma’lumotlar 2024-yilga tegişli.

Tarmoqlar böyiça tanqislik miqyosi

Tibbiyot xodimlari qamrab olingan 27 mamlakatning 23 tasida tanqis, örta tibbiy xodimlar — 21 tasida. Öqituvçilarni 21 mamlakatda topiş qiyin; Germaniya, Gretsiya, Italiya, Norvegiya, Ispaniya va Turkiyada bu kasb taxminan muvozanatli deb baholangan. ICT mutaxassislari hamda biznes va ma’muriyat mutaxassislari har biri 18 mamlakatda tanqis. Boşqa qutbda esa oddiy işçilarni 21 mamlakatda, oşxona yordamçilarini 17 tada, malakasiz işçilarni 16 tada, sotuvçilar va boşqa ofis xodimlarini 15 tada topiş oson.

Nima uçun şifokorlar va öqituvçilar yetişmaydi

Yevropa hamşiralik assotsiatsiyalari federatsiyasi (EFN) vakillari Pol De Rave va Manuel Balotta Yevropa Ittifoqi soğliqni saqlaş tizimlari hamşiralarni saqlab qolişga va işga qabul qilişga qodir emasligini bildirdi: bemorlarning bir hamşiraga nisbati yuqoriligi, xavfsiz bölmagan şaroitlar, ruhiy salomatlik muammolari, past haq, çeklangan karera imkoniyatlari, kasbiy e’tirof etişning yetişmasligi hamda harassment va zöravonlikning köp uçraşi buning sababi. Yevropa şifokorlarining doimiy qömitasi (CPME) raisi doktor Ole Johan Bakke ortib borayotgan iş yukini, şifokorlar tizimli kadrlar tanqisligini şu tarzda qoplayayotganini, şuningdek, tibbiyot xodimlariga nisbatan zöravonlik holatlarining köpayganini qayd etdi; uning sözlariga köra, bu professional yonişga olib keladi va kasb jozibadorligini pasaytiradi.

Öqituvçilar: faqat maoş emas

Yevropa ta’lim iş beruvçilari federatsiyasi boş kotibi Daniel Wisniewski öqituvçilar tanqisligi endi faqat böş iş örinlarini töldiriş masalasi emas, balki kasbning uzoq muddatli jozibadorligi masalasi ekanini ta’kidladi. Uning sözlariga köra, raqobatbardoş maoşlar zarur, ammo kasb murakkablaşgan: maktablar raqamli vositalarni joriy etmoqda, inklyuzivroq bölmoqda, öquvçilar farovonligi uçun köproq mas’uliyat olmoqda, ma’muriy iş hajmi esa oşmoqda. U mehnat şaroitlari, kasbiy avtonomiya, karera ösiş imkoniyatlari va maktab rahbariyati sifati ham muhimligini ta’kidladi.

Sun’iy intellekt va mamlakat istisnolari

OECD iqtisodçisi Isabelle Skak Olufsen ICT mutaxassislariga bölgan talabni raqamlaştiriş bilan boğladi, ammo sun’iy intellekt rivojlanişi kelajakda ularning bir qismiga, ayniqsa boşlanğiç lavozimlarga bölgan ehtiyojni kamaytirişi mumkinligini qöşdi. Uning sözlariga köra, iqtisodiyot tuzilmasi mamlakatlar örtasidagi farqlarni izohlaydi: Janubiy Koreya va Germaniyada yirik işlab çiqariş sektori yiğuvçilar va stanok operatorlari, jumladan, örta darajadagi mutaxassislarga tanqislik keltirib çiqaradi, öqituvçilar va şifokorlarga nisbatan yaxşi haq tölanadigan mamlakatlarda esa tanqislik kamroq bölişi mumkin. Umumyevropa manzarasidan Norvegiya, bu yerda oddiy işçilarni topiş eng qiyin, oşxona yordamçilarining keskin tanqisligi kuzatilgan Ispaniya va malakasiz işçilar tanqisligi bor Fransiya çetlanadi. ICT mutaxassislari böyiça bozor Daniya, Finlyandiya, Germaniya, Niderlandiya, Norvegiya va Şvetsiyada muvozanatli, Avstriya, Şveysariya va Buyuk Britaniyada esa ortiqça qayd etilgan.

Tanqislik strukturaviy deyilmoqda

Yevropa mehnat organi (ELA) vakili Pia-Johanna Fallström Yevropada kadrlar tanqisligi vaqtinçalik emas, tobora strukturaviy xususiyat kasb etayotganini bildirdi: bu yerda demografik özgarişlar, könikmalar mos kelmasligi, iş örinlari sifati va çeklangan mobillik rol öynaydi. Uning sözlariga köra, ELA tahlili bir mamlakatda tanqis bölgan köplab kasblar boşqa mamlakatda ortiqça ekanini körsatadi. Bu tanqisliklar fonida yoşlar ahvoli yomonlaşmoqda: OECD yoş bitiruvçilar va butun mehnatga layoqatli aholi örtasidagi işsizlik farqi ösişini qayd etdi, Yevropa markaziy banki esa yevrozonada yoşlar uçun bandlik istiqbollari 2023-yildan beri kuçsizlanganini aniqladi.