Asosiy ma’lumotlar
- Mustafo Sepahvand (41) va Farhod Javadi Maneş (46) Eron razvedkasiga yordam berişda aybdor deb topildi; uçinçi ayblanuvçi oqlandi
- Ayblaniş versiyasiga köra, Sepahvand maqsadlardan biriga «zöravonlik hujumi»ga tayyorlangan; Maneş bu punktda oqlandi
- Politsiya davlat xavfi işida ChatGPT qidiruv tarixi haqidagi hikoyani birinçi marta taqdim etdi; hukm — 17-dekabr, Old-Beyli sudida
Wulij sudining qarori
Payşanba, 12-noyabr kuni Londonning Wulij sudi Eron razvedkasi uçun işlaganlikda ayblangan ikki iranlik işi böyiça qaror çiqardi. 41 yoşli Mustafo Sepahvand va 46 yoşli Farhod Javadi Maneş olti haftalik jarayondan söng Islomiy inqilob qoğiçilari korpusiga (KSIR) «ehtimol yordam bergan» harakatlarda aybdor deb topildi. Uçinçi ayblanuvçi, 57 yoşli Şapur Kalehali Hani Nuri barça punktlar böyiça oqlandi. Hukm 17-dekabr kuni Old-Beyli sudida eʼlon qilinadi.
Kimlarni va qanday kuzatganlar
Tergov materiallariga köra, 2024-yilning avgustidan 2025-yilning martigaça ayblanuvçilar KSIR yoki Eron razvedkasi «vositaçilari» topşirği bilan London joylaşgan forsiy tilidagi Iran International kanalida işlagan jurnalistlar Mojtaba Purmohsen va Kambiz Hosseyni, UK Lawyers for Israel taşkiloti asosçilaridan biri bölgan yurist Jonatan Tyorner va media işlab çiqariş mutaxassisini kuzatgan. Politsiya 534 GB maʼlumotni musodara qildi: ayblanuvçilarga maqsadlar suratlari, ularning iş manzillari, maşinalarining markasi va rangi, hatto uy hayvonlari laqablari körsatilgan hujjatlar uzatilgan; qöşimça maʼlumotlarni ular ChatGPT orqali izlagan. Ayblaniş tomoni Sepahvand maqsadlardan kamida bittasiga «zöravonlik hujumi» qilişga niyat qilgani va ulardan birining «yakunlanişi» uçun 150 ming funt söragani, Maneş esa rejalaştirişga yordam bergani, biroq hujumga tayyorgarlik punkti böyiça oqlangani haqida taʼkidlagan.
Milliy xavfsizlik qonuni böyiça birinçi hukm
Politsiya bu qarorni çet el davlatlari tahdidlariga qarşi kuraşiş uçun 2023-yilda qabul qilingan Britaniya milliy xavfsizlik qonuni böyiça iranliklarga nisbatan birinçi muvaffaqiyatli hukm deb atadi. Terroğa qarşi politsiyaning katta milliy koordinatori, komissar örinbosari yordamçisi Vikki Evans ChatGPT qidiruv tarixi haqidagi hikoya davlat xavfi işi böyiça sudga birinçi marta taqdim etilganini maʼlum qildi va bunday vositalar endi tobora köproq uçrayotganini qayd etdi. Tergovçilar forsiy tilidagi minglab xabarlarni tarjima qildi va kuzatuvni hujjatlaştiriş uçun uyali aloqa minoralari maʼlumotlaridan foydalandi.
Motivlar va Tehronning munosabati
Evansning sözlariga köra, Sepahvand baʼzan eronlik kuratorlari unga yomon muomala qilayotgani va vaʼda qilingan pulni tölamayotgani haqida öylagan; u yollanganlar kamdan-kam vaʼda qilingan pulni oladiganini qayd etdi. Sepahvand kuzatuvda rad etiş oqibatlaridan qörqib qatnaşganini daʼvo qildi, biroq ayblaniş tomoni bu versiyani «töliq soxta» deb atadi; ovozli xabarlarida unga Eronda öğirlik uçun olingan hukmni «hal qiliş» vaʼda qilinganini aytgan. Prokuror Frenk Fergyuson bu iş Eron razvedkasi rejim tanqidçilariga qarşi çet elda vositaçilardan foydalanişga tayyorligini körsatişini bildirdi. Tehron josuslikka aloqadorligini qayta-qayta rad etib keladi: taşqi işlar vaziri Abbos Aroqçi 2025-yilning mayidagi qölga olişlardan «larza» his qilganini aytdi. Iran International onasi Volant Media vakili qaror «Islomiy Eron Respublikasi ularning ustida tahdid va zöravonlik kampaniyasini davom ettarayotgan bir paytda jurnalistlarimiz hayotini xavfsizroq qilmaydi», dedi. Bu 2023-yil oxiridan beri kanalga bosim bilan boğliq törtinçi iş; MI5 rahbari Ken MakKallum oktabr oyida Eron bilan boğliq işlar böyiça bir yil içida 50 dan ortiq qölga oliş haqida gapirgan edi.
Tasvir manbasi, Press Association Mustafo Sepahvand (çapda) va Farhad Maneş Eron razvedkasiga yordam beriş ehtimoli bölgan harakatlarda aybdor deb topilgan
