Endi Byörnam YBga yaqinlaşuv tarafdari ekanini bildirdi — va Britaniya siyosatini qayta qizdirdi

Asosiy ma’lumotlar

Byörnam konservatorlarning breksit şartnomasi işlamayapti deb baholaydi va YB bilan yangi kelişuvdan «sezilarli foyda» bölişini aytadi
Kabinetda birlik yöq: Reyner qizil çiziqlarni qayta körib çiqişga oçiq, Mahmud ehtiyotkor, Reynolds bojxona ittifoqiga qarşi
Konservatorlar, liberal-demokratlar va Reform UK Yevropa mavzusining kun tartibiga qaytişiga javob izlamoqda

Byörnamning bayoni va yaqin hafta

Buyuk Britaniya boş vaziri Endi Byörnam bu hafta öz vazirlariga şunday dedi: «Men qat’iy işonaman ki, oxir-oqibat odamlar ovoz berganidan ança qattiqroq breksit oldik… Aqlli heç kim toriylarning kelişuvga köra tuzilgan şartnomasi mamlakat uçun işlamayapti deb hisoblamaydi». Uning sözlariga köra, YB bilan yangi kelişuvdan «sezilarli foyda» bor: «Biz mamlakatdagi odamlarni boyitadigan imkoniyatlardan foydalanamiz».

Nima kutmoqda: Dublin, nutq va sammit

Payşanba kuni Dublinda Yevropa yetakçilari uçraşuvida Byörnam birinçi marta uning Britaniyaning yagona Yevropadagi kelajagi haqidagi körinişini ilgari surişda kalit bölişi mumkin bölgan şaxslar bilan uçraşadi. Kelgusi hafta u Yevropa markaziy örin tutadigan taşqi siyosat haqida nutq sözlaydi, söngra oziq-ovqat, energetika va yoşlar harakatçanligi haqidagi yangi şartnomalarni imzolaş uçun Britaniya–YB sammitiga Bryusselga boradi.

Kabinet va partiya içidagi qarama-qarşiliklar

Hozirgi şartnomalar ortida ança ambitsiyali savol turibdi: boş vazir YBning yagona bozoriga — erkin harakat bilan birga — qaytiş va hatto ittifoqga qayta kiriş haqidagi muhokamaga eşik oçdi. Bu uning kabinetini va partiyasini bölmoqda. Uy-joy qurilişi vaziri Anjela Reyner, xabar qilinişiça, manifestdagi qizil çiziqlarga — yagona bozorga, bojxona ittifoqiga va erkin harakatga qaytmaslikka — rioya qilişni talab qilmoqda, biroq keyingi saylovlarda ularni qayta körib çiqişga oçiq. Içki işlar vaziri Şabana Mahmud ehtiyotkorroq gapiradi, YBga qaytişning ham, undan taşqarida qolişning ham «xarajatlari va oqibatlari» haqida ogohlantiradi. Biznes va savdo vaziri Jonatan Reynolds yaqinlaşuvni qöllaydi, biroq ilgari bojxona ittifoqiga kirişdan ogohlantirgan va ittifoqning şartlari hamda kelajagidagi noaniqlik tufayli qayta kirişga işonçi komil emas. Ismini oçiqlamaslik şarti bilan bir vazir şunday dedi: «Siyosatda eng yaxşi iş — haqiqatni aytişdir. Haqiqat şundaki, breksit Britaniyaga ulkan zarar yetkazdi. Biz jamiyatni orqamizdan boşlamayapmiz — biz jamiyatni barça kuçimiz bilan quvib yetmoqdamiz».

Taşqaridan va içdan tanqid

Eks-boş vazir lord Kemeron Bloomberg intervyusida YBga qaytiş haqidagi suhbatni boşlaşni «juda uzoq va oğriqli» deb atadi va «qaytiş bilan öynaş» Britaniyaning muzokara pozitsiyasini kuçsizlantirişi mumkinligi haqida ogohlantirdi: YB mamlakatlari baribir qaytadiganlarga yaxşi şeriklik şartnomasi berişning hojati yöq deb qaror qiladi. Leyboristlar partiyasi içida muxolifat oçiq qözğolonga aylanmagan, biroq mavjud. Yevropaparvar okrugdan saylangan şotland leyborist deputati kursni «haqiqiy muammo» deb atadi: uning sözlariga köra, 2014-yilgi Şotlandiya mustaqilligi referendumini bir avlod uçun hal qilingan deb hisoblab, 2016-yilgi referendumning yakuniyligini inkor etib bölmaydi. 69,4% çiqiş uçun ovoz bergan Stok-on-Trent deputati Gareth Snell munozaralarning qayta boşlanişi «parlament va hukumatda köp vaqtni egallab oladi» deb ogohlantirdi. Eng norozilik qilgan ikki deputat boş vazirni tanqid qiliş böyiça «rejalar» yöqligini, ularning kayfiyati esa «kutib köramiz» ekanini bildirdi; boş vazir reytingi tuşa boşlasa, sulh yorilişi mumkinligi baholandi.

Boşqa partiyalarning reaksiyasi

Byörnamning strategiyasi boşqa partiyalarni ham qiyin ahvolga soldi. Konservatorlar kelajakda YB qoidalariga tekislaşga keskin qarşi: yetakçi Kemi Badenok buni «bizni aslida orqaga surib yuboradigan» qizil çiziq deb atadi. Şu bilan birga, toriylarning bir qismi Yevropa mavzusining ularning elektoratini yana bölib yuborişidan xavotirda: «Muammo şundaki, bu saylovçilarning ba’zilari breksitdan keyingina bizni yana eşitişni boşlagan edi, endi ularga uning haqida doimiy eslatib turiladi», — dedi deputatlardan biri. Hozirgaça Vestminsterdagi yirik partiyalar içida eng yevropaparvar bölgan liberal-demokratlar öz pozitsiyasi Byörnam tomonidan soyada qolişidan qörqmoqda. Reform UK esa aksinça, breksitning siyosiy munozaralarga qaytişidan «juda ilhomlanganini» aytadi: «Agar u qaytiş uçun 40 mlrd funt sterlinglik hisob, oçiq immigratsiya va qonunlarimiz hamda sudlarimiz ustidan nazoratning kamayişi mavzusida saylov ötkazmoqçi bölsa, biz töliq qöllaymiz», — dedi YBdan çiqiş tarafdorlarini öz atrofida birlaştirişni rejalaştirayotgan partiya strategi.