Asosiy ma’lumotlar

  • 10–11 noyabr kunlari Abu-Dabida ötgan muzokaralar sulhga olib kelmadi; asirlar almaşinuvi böyiça kelişuvga erişildi
  • Kuşner va Witkoff Putin bilan uçraşuv uçun Moskvaga yöl oldi; Rossiya ikki-uç hafta içida almaşinuvni imkonli deb hisoblaydi
  • Mutaxassislar fikri bölingan: ba’zilari muzokaralarda vaqt yutişni köradi, boşqalari dialogni davom ettirişni örinli deb biladi

Abu-Dabi yakuni: sulh örniga gumanitar natija

Ukraina, AQŞ va Rossiya delegatsiyalari örtasidagi 10 va 11 noyabr kunlari Abu-Dabida ötgan ikki kunlik muzokaralar öt öçiriş töğrisidagi kelişuvsiz yakunlandi. Asosiy natija asirlar almaşinuvi böyiça kelişuv böldi. Donald Trumpning maslahatçisi Jared Kuşner muzokaralardan söng şunday dedi: «Biz asirlarni ozod qilişning eng yirik gumanitar bosqiçi böyiça kelişdik, ertaga raqamlarni aniqlaştiramiz». U va maxsus elçi Steve Witkoff şundan söng Vladimir Putin bilan uçraşuv uçun Moskvaga yöl oldi.

Almaşinuv miqyosi va tomonlarning pozitsiyasi

Avvalroq Vladimir Zelenskiy «1000 ga 1000» yoki «1500 ga 1500» formulasi böyiça almaşinuvni taklif qilgandi. Rossiya Ukraina bilan yirik almaşinuv ikki-uç hafta içida bölib ötişi mumkinligini ma’lum qildi. Uçraşuvlardan söng Zelenskiy Telegramda tomonlar xavfsizlik kafolatlarini muhokama qilganini va «birinçi qadam bu uruşni yakunlaş hamda Ukraina xavfsizligini ta’minlaş bölişi kerak» deb yozdi; u şuningdek, Yevropa «haqiqiy diplomatiyaning har bir bosqiçida» iştirak etişi lozimligini ta’kidladi.

Mutaxassislar bahosi turliça

DW söroq qilgan mutaxassislar muzokaralarning asosiy natijasi gumanitar ekanligida bir fikrda. Ukraina tahlil markazi Polityka vakili Artyom Bronjukov almaşinuv böyiça kelişuvni «katta qadam» deb atadi, Strategy XXI markazidan Pavel Lakiyçuk esa uni «juda sezilarli natija» deb baholaydi: «odamlarimizni qaytariş — allaqaçon katta muvaffaqiyat, şuning uçun davom etiş kerak». U haqiqiy yutuq deb 2014-yildan beri bosib olingan hududlarda uşlab turilgan, avvalo yillar davomida Rossiya qamoqxonalarida bölgan qrimliklar bölgan fuqarolarni ozod qilişni hisoblaydi.

Skepsis: «fars» va vaqt yutiş

Muzokaralarda Ukraina nomidan qatnaşgan «Xalq xizmati» fraksiyasi rahbari David Araxamiya ularni ijobiy baholab, yil oxirigaça kelişuvga umid bildirdi: uning sözlariga köra, Rossiya delegatsiyasiga berilgan qattiq körsatmalar muhokamani qiyinlaşdirgan, biroq amerikaliklar uruşdan keyingi vaziyatga yönaltirilgan holda şakllantirgan format dialogga yöl oçgan. Kiev ofisi GLOBSEC vakili Yuliya Osmolovskaya bunday baholarni ortiqça qadrlamaslikka ogohlantiradi: diplomatlarning «hamma narsa yomon ötdi» deb heç qaçon aytmaydiganligi va ijobiy formulalar — standart iboralar. U GLOBSEC yozda e’lon qilgan 71 nafar ukrainalik xavfsizlik mutaxassisi qöşma bahosiga tayanadi: bu yoki kelgusi yilda tinçlik kelişuvi yoki heç bölmasa sulh ehtimolini u 19% deb baholaydi. Uning fikriça, heç bir tomon haqiqiy muzokaralarga tayyor emas va sodir bölayotgan işlar — «köproq fars», oldinga siljiş taassurotini yaratişga uriniş. Bronjukov muzokaralarda Moskvaning vaqt sotib oliş yölini köradi: Vladimir Medinskiy boşçiligidagi delegatsiyaning taşriflari amerika ma’muriyatiga Rossiya quyoş moyi sanksiyalarini bekor qiliş kabi «yaxşilik niyatları» uçun «böş va’dalarni sotiş» harakati.

Hududiy masala: takliflar va izohsiz qoliş

Muzokaralardan avval The Economist jumlasidan bölgan bir qator ğarb OAVlari bahsli hududlar böyiça amerikaliklarning yangi taklifları, xususan Donetsk va Lugansk viloyatları ma’muriy çegaralarini qayta çiziş haqida xabar berdi. Ukraina delegatsiyasi a’zosi «Rossiya bosib olgan hududlarda imtiyozlar haqida heç qaçon gap bölmaganini» ta’kidladi; Vaşington rasmiy izoh bermadi. Ukraina prezidenti idorasi rahbari, delegatsiya a’zosi Kirill Budanov Rossiya Donbassdan ukraina qöşinlarını çiqarişni talab qilganmi yoki yöqmi degan savolga javob berişdan baş tortib, muzokaralar mazmuni kelişuvga erişilgunga qadar maxfiy qolişini aytdi. Rossiya delegatsiyasi rahbari Medinskiy aksinça, «bizning yerimizning har bir dyuymi bir yoki başqa tarzda Rossiyaga qaytariladi» dedi. Putin 2014-yilda anneksiya qilingan Qrimdan taşqari Donetsk, Lugansk, Zaporijjya va Xerson viloyatlarının butunlay öziga qaraşli ekanligini da’vo qiladi, garçi ularni töliq nazorat qilmasa ham.

Abu-Dabidan keyin nima böladi

Kuşner va Witkoffning Moskvada Putin bilan uçraşuvidan söng Zelenskiy «amerikaliklar bilan pozitsiyalarni yana kelişib oliş» niyatini bildirdi; yangi uç tomonlama uçraşuvlar hozirça e’lon qilinmagan. Osmolovskaya fikriça, tomonlar ertami-keçmi muzokaralarning çigalga uçraganini tan olişga majbur böladi va har biri harbiy harakatlarga qaytadi. Lakiyçuk aksinça, muzokaralarni heç bölmasa asirlarni qaytariş uçun davom ettiriş kerak deb hisoblaydi va yevropaliklar «har doim yonimizda böladi», çunki bu butun qit’a xavfsizligi haqida bölib, faqat Rossiya-Ukraina uruşi haqida emas, deb qat’iy işonadi.