Özbekistonga gaz importi deyarli 50 foizga oşdi, eksport uçdan birga qisqardi

Import ösadi, eksport kamayadi

Özbekiston 2026-yilning yanvar–sentabr oylarida tabiiy va sun’iy gaz, şu jumladan suyultirilgan (propan) gaz importini 49,9 foizga oşirdi — taxminan 1,07 mlrd dollardan 1,605 mlrd dollargaça. Buni Milliy statistika qömitasi ma’lumotlariga asoslanib Gazeta.uz yozdi; Spot.uz esa asosiy yetkazib beruvçilar Rossiya va Turkmaniston ekanini qöşimça qildi. Propanga 152,2 mln dollar töğri keldi — bu ötgan yilga nisbatan 3,8 barobar köp.

Sentabr — xaridlar çöqqisi bölgan oy

Sentabr yil boşidan buyon gaz importiga eng köp mablağ sarflangan oy böldi: avgustdagi 206,1 mln dollarga qaraganda 389,2 mln dollar — deyarli 1,9 barobar ösiş. Şu oyga töqqiz oylik gaz importi xarajatlarining taxminan 24,2 foizi töğri keldi. Yil davomidagi dinamika bir tekis bölmadi: iyun çöqqisi — 247 mln dollardan söng iyulda xaridlar 38,3 mln dollargaça kamaydi, avgustda esa yana beş barobardan ortiq oşdi.

Eksport uçdan birga qisqardi

Xuddi şu davrda gaz eksporti 34,5 foizga kamaydi — taxminan 546,4 mln dollardan 357,9 mln dollargaça. Spot.uz ma’lumotlariga köra, yanvarda xorijga yetkazib beriş töliq töxtatilgan va faqat fevralda qayta tiklangan (7,1 mln dollar); eksportning eng yuqori körsatkiçi aprelga töğri keldi (92,7 mln dollar), sentabrda esa 35,6 mln dollarni taşkil etdi. Töqqiz oy davomida import va eksport qiymati örtasidagi farq 1,247 mlrd dollarga yetdi — ötgan yilgi taxminan 524,5 mln dollarga qaraganda; faqat sentabrda farq 353,6 mln dollar böldi. Bu körsatkiç jismoniy hajmlar farqini emas, balki taşqi savdo operatsiyalarining qiymatini aks ettiradi.

Xitoy xaridlarni qisqartirmoqda

Xitoyning Boş bojxona boşqarmasi töqqiz oyda Özbekistondan 356,1 mln dollarlik gaz import qilganini ma’lum qildi — bu 2025-yilning mos davriga (634,9 mln dollar) nisbatan 43,9 foizga kam. Ikki mamlakat ma’lumotlari töqqiz oylik yakunda deyarli mos keldi (farq taxminan 1,8 mln dollar), biroq sentabr böyiça sezilarli farq qiladi: Özbekiston barça yönalişlar böyiça 35,6 mln dollarlik eksport haqida ma’lum qildi, xitoylik bojxona esa faqat Özbekistondan kelgan 50,04 mln dollarlik keltirişni qayd etdi. Xitoy statistikasiga köra, Xitoyga gaz yetkazib beruvçilar orasida Rossiya (yil boşidan 7,57 mlrd dollar) va Turkmaniston (6,34 mlrd dollar) yetakçilik qilmoqda, undan keyin Myanma va Qozoğiston keladi.

Kontekst: qazib oliş kamaymoqda, neft mahsulotlari va elektr energiyasi

Importning ösişi özining qazib oliş hajmi qisqarişi fonida keçmoqda: töqqiz oyda mamlakatda 27 mlrd kubometr gaz qazib olindi — bu 16,4 foizga (5,3 mlrd kubometr) kam, ötgan yilga nisbatan. Şu bilan birga neft va neft mahsulotlari importi 6 foizga ösib 1,56 mlrd dollarga, benzin importi 33,6 foizga ösib 454 mln dollarga yetdi, dizel yoqilğisi xaridlari esa 19,1 foizga kamayib 189,1 mln dollarni taşkil etdi. Elektr energiyasi savdosida dinamika gaznikiga teskari: eksport 26,9 foizga ösib 145,8 mln dollarga yetdi, import 25 foizga kamayib 61,8 mln dollarni taşkil etdi, ijobiy saldo 84 mln dollarga yetdi — ötgan yilgi 32,5 mln dollarga qaraganda. Şuni ham hisobga oliş kerakki, Milliy statistika qömitasi 2025-yilga oid bazaviy ma’lumotlarni sezilarli darajada qayta körib çiqdi: ötgan yilning yanvar–sentabri böyiça gaz importining dastlabki bahosi (932,3 mln dollar) deyarli 15 foizga oşirildi, natijada 2026-yildagi import ösişining bahosi 72,2 foizdan 49,9 foizga özgardi.